|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu çerçevesinde harç konusu yapılan hizmetler için yeni açılan iş yerlerinden fenni muayene ücreti talep edildiği tespit edilmiştir. Kamu kurumları tarafından sağlanan hizmetler karşılığında alınan ödemelere harç denilmektedir. Harçlar, vergilerle benzerlik gösterse de, belirli bir hizmet karşılığında alınan ücretler olarak tanımlanır ve bu durum, belediyelerin gelirleri açısından önemli bir yer tutar. Kanun, belediyelerin sunduğu hizmetler için harç bedeli talep etme zorunluluğunu düzenlemektedir.
2464 sayılı Kanun’un 85. maddesi, harçların uygulanmasına ilişkin esasların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından belirleneceğini ifade ederken, bu kapsamda 1981 yılında yayımlanan yönetmelik, harçların detaylarını açıklamaktadır. Yönetmelik’in 18. maddesi, harç konusundaki hizmetler için mükelleflerden başka bir ücret talep edilemeyeceğini belirtmektedir. Ancak, Kanun’un 97. maddesi, belediyelerin harç veya katılma payı dışında, isteğe bağlı hizmetler için ücret alma yetkisini tanımaktadır. Yapılan incelemede, ruhsat verme işlemi sırasında yeni açılan iş yerlerinden fenni muayene ücreti alınmasının, mevzuat hükümlerine aykırı olduğu ortaya çıkmıştır. Kamu İdaresi, bu konuyla ilgili gerekli düzenlemeleri yapacağını belirtmiş ve ücret tarifelerinin mevzuata uygun bir şekilde belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. |
BULGU: Mevzuatta Harç Konusu Yapılan Hizmetler İçin Ayrıca Ücret Talep Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nda harç konusu yapılan hizmetler için Kamu İdaresi tarafından yeni açılacak iş yerlerinden fenni muayene ücreti tahsil edildiği görülmüştür.
Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan bazı hizmetler karşılığında, hizmeti alanlardan tahsil edilen ödemelere harç adı verilmektedir. Harçlar da vergiler gibi kanunla konulup kanunla değiştirilmekte ancak vergilerden farklı olarak “karşılıklı” ve “belirli bir hizmet bedeli” olma özelliklerini ihtiva etmektedir.
Belediye gelirleri açısından harçlar önemli bir yer teşkil etmektedir. 2464 sayılı Kanun’da, belediyeler tarafından yerine getirilmesi gereken birçok hizmet karşılığında hizmetten yararlananlardan harç bedeli alınması gerektiği hüküm altına alınmış, Kanun’un ikinci kısmı tamamen harçlara ayrılmıştır. Bu kısımda hangi hizmet için hangi usul ve tutarda harç alınacağı detaylı bir şekilde anlatılmıştır.
Mezkûr Kanun’un 85’inci maddesinde harçların uygulanmasına ilişkin esas ve usullerin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca (önceleri İçişleri Bakanlığı) hazırlanacak bir yönetmelikle belirleneceği belirtilmiş, bu kapsamda İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan “2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Çeşitli Harçlarla İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik” 21.08.1981 tarihli ve 17435 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu Yönetmelik’te Kanun’da yer alan harçlardan bir kısmı detaylı şekilde anlatılmış, Yönetmelik’in 18’inci maddesinde ise Yönetmelik’te sayılan harç konusu hizmetlerden dolayı mükelleflerden, her ne ad altında olursa olsun başkaca bir karşılık istenemeyeceği belirtilmiştir. Yönetmelik’in 18’inci maddesinde ayrıca Belediye Gelirleri Kanunu’nun 97’nci maddesindeki ücrete tabi işlerle ilgili hükümlerin saklı olduğu ifade edilmiştir.
2464 sayılı Kanun’un 97’nci maddesinde belediyelerin, bu Kanun’da harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkili olduğu belirtilmiştir.
Mezkûr Kanun ve bu Kanun’un verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Yönetmelik hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Kanun’da belirtilen ve harç konusu yapılan işlerde belediye tarafından verilen hizmetin karşılığında ilgililerden harç tahsilatı yapılacağı, söz konusu hizmetler veya bu hizmetlerin unsurlarından olan bazı kısımlar için her ne ad altında olursa olsun ayrıca ücret istenemeyeceği, belediye meclislerince belirlenecek ücret tarifesine göre ilgililerden alınacak ücretlerin harç konusu yapılmayan, zorunlu tutulmayan ve ilgililerin isteği doğrultusunda sunulan hizmetlere münhasır olduğu görülmektedir.
Yapılan incelemede, harca tabi hizmetlerden olan yeni açılan iş yerlerine ruhsat verme işleminde Kamu İdaresi tarafından ayrıca fenni muayene ücreti tahsil edildiği ve bu ücret alınmadan da bahsi geçen ruhsatın ilgililere verilmediği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bahse konu ile ilgili olarak mevzuat hükümleri çerçevesinde gerekli çalışmalar yapılacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından ücret tarifeleri ile ilgili işlemlerini mevzuat hükümlerine uygun olarak gerçekleştirmesi gerekmektedir.