|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, mevzuatta belirtilmeyen görevlerde bir yıldan kısa süreli kısmi zamanlı personel istihdamı yapılmıştır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ilgili maddeleri, Cumhurbaşkanlığı tarafından belirlenen bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmetlerin sözleşmeli personel ile yürütülebileceğini ifade etmektedir. Türkiye İstatistik Kurumu için belirlenen bu istihdam şekli, resmi istatistik programları ve acil veri ihtiyaçları doğrultusunda gerçekleştirilecek veri derleme ve değerlendirme çalışmalarını kapsamaktadır.
Ancak yapılan incelemelerde, Kurumun merkez teşkilatındaki bazı birimlerde, bu kısmi zamanlı personelin görev tanımlarının Cumhurbaşkanlığı tarafından onaylanan tip sözleşmelere uygun olmadığı tespit edilmiştir. Özellikle, veri toplama ve değerlendirme süreçlerinde yer almayan bazı birimlerde istihdam edilen personelin, mevzuat çerçevesinde belirtilen görevlerle örtüşmeyen faaliyetlerde bulunduğu görülmüştür. Bu durum, kamu idaresinin istihdam yetkisinin kapsamının dikkatlice değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Sonuç olarak, kısmi zamanlı personelin yalnızca mevzuatın belirlediği görevlerde istihdam edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu tür istihdam, yalnızca veri toplama ve değerlendirme gibi belirli alanlarda kullanılmalı, diğer idari görevler için ise farklı personel istihdam edilmelidir. |
BULGU: Mevzuatta Öngörülmeyen Görevlerde Kısmi Zamanlı Personel İstihdam Edilmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurumda, mevzuatta öngörülmeyen görevlerde bir yıldan az süreli olarak kısmi zamanlı personel istihdam edildiği görülmüştür.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “İstihdam Şekilleri” başlıklı 4’üncü maddesinin “Sözleşmeli personel:” başlıklı (B) fıkrasında …(Ekparagraf: 20/11/2017-KHK- 696/17 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/17 md.) Bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Cumhurbaşkanınca karar verilen görevlerde (.)(1) sözleşme ile çalıştırılanlar da bu fıkra kapsamında istihdam edilebilir.” hükmü yer almaktadır.
Cumhurbaşkanınca yayımlanan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’ın “Bir yıldan az süreli veya mevsimlik çalışma” başlıklı ek 8’inci maddesinde; 657 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin (B) fıkrası uyarınca bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet kapsamında yılın, ayın veya haftanın bazı günleri ya da günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlı hizmetlerin ve bu hizmetlerde çalıştırılacakların ücret ve adet üst sınırlarının Esaslar’a ekli 5 sayılı “Bir Yıldan Az Süreli Hizmetlere İlişkin Cetvel” de gösterileceği belirtilmiştir.
Mezkûr madde de ayrıca, “Bu kapsamda görev yapacak personele ait tip sözleşme örneklerinin Cumhurbaşkanlığına vize ettirilmesi zorunludur. Vize işlemi yapılmadan sözleşme yapılamaz ve herhangi bir ödemede bulunulamaz.” denilmiştir.
Bir Yıldan Az Süreli Hizmetlere İlişkin Cetvel’de, Türkiye İstatistik Kurumu için kısmi zamanlı personelin istihdam edilebileceği hizmet; “Resmî İstatistik Programı ile kalkınma planlarında yer alan ve/veya acil veri ihtiyacı bulunan durumlarda yapılacak veri derleme, değerlendirme ve benzeri çalışmalar ile aynı nitelikteki proje bazlı veya parça başı çalışmalar” olarak tanımlanmış olup hizmet kapsamındaki görevlerde adam/ay esasına göre istihdam edilecek personelin üst sınırı 16.000 adet olarak belirlenmiştir.
5429 sayılı İstatistik Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde; veri ifadesinin, anket veya idarî kayıtlar yoluyla elde edilen nicel ve/veya nitel istatistikî bilgileri ifade ettiği, alan çalışmasının ise, istatistik çalışmalarıyla ilgili her türlü veriyi derlemek üzere istatistikî birim ile görüşülmesi, bilgilerin anket formuna aktarılması ve bu formların Başkanlığa teslimine kadar geçen sürede yapılan çalışmaları ifade ettiği düzenlenmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, hangi görevlerin bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet kapsamında olduğuna cumhurbaşkanınca karar verileceği, karar kapsamında bulunmayan görevlerin bahsi geçen personel eliyle gördürülemeyeceği anlaşılmaktadır. Türkiye İstatistik Kurumunda, resmî istatistik programı ile kalkınma planlarında yer alan ve/veya acil veri ihtiyacı bulunan durumlarda yapılacak veri derleme, değerlendirme ve benzeri çalışmalar ile aynı nitelikte proje bazlı veya parça başı çalışmalar kapsamındaki görevlerde söz konusu istihdam şekli ile personel çalıştırılabileceği öngörülmüştür. O hâlde, resmî istatistik üretim sürecinde yer alarak alan çalışmasına katılan, anket ve idari kayıtlar aracılığıyla veriyi toplayan; toplanan veriyi değerlendiren ve resmî istatistik, endeks ve göstergelerin üretiminde benzeri görevlerde yer alanların bu tip istihdam şekli ile istihdam edilmesi mümkün olacaktır.
Yapılan incelemede, Kurumda istatistik üretiminin veri derleme, değerlendirme ve benzeri aşamalarında bulunmayan Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği, Bilişim Destek Grup Başkanlığı gibi merkez teşkilatı hizmet birimlerindeki bazı görevlerin bir yıldan az süreli sözleşme ile çalışan personel eliyle yürütüldüğü, söz konusu personelin hizmet sözleşmelerindeki görev tanımlarının Cumhurbaşkanlığınca vize edilen tip sözleşmenin aksine muayyen şekilde yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından, Cumhurbaşkanlığınca vize edilen sözleşme maddelerinde herhangi bir değişikliğe gidilmediği ifade edilmiş ise de Kurumun taşra teşkilatında bu kapsamda istihdam edilecek personel ile yapılmakta olan sözleşmelerde Cumhurbaşkanlığı tarafından vize edilen sözleşme metinlerinde yer alan ve istihdam edilecek olan personel tarafından yürütülecek faaliyeti belirleyecek olan görev tanımına yer verilmekte iken Kurumun merkez teşkilatında istihdam edilecek personel ile yapılmakta olan sözleşmelerde Cumhurbaşkanlığı tarafından vize edilmiş olan sözleşme örneğinden farklı olarak görev tanımına yer verilmemektedir.
Yine Kamu İdaresince; resmî istatistik üretim sürecinde yer alarak alan çalışmasına katılan, anket ve idari kayıtlar aracılığıyla veriyi toplayan, toplanan veriyi değerlendiren ve resmî istatistik, endeks ve göstergelerin üretiminde ve benzeri görevlerde yer alanların istihdam edilmesinin mümkün olduğu, bu kapsamda Kurum hizmet birimlerince yürütülen faaliyetlerin bir kısmının veri toplama ve veri derleme süreci ile ilişkili iken bir kısım faaliyetlerin ise ilgili mevzuat hükmünde yer alan benzeri çalışmalar kapsamında yürütüldüğü ifade edilmiş ise de Kuruma istatistik üretim sürecinde verilen görevlerin yerine getirebilmesi amacıyla ilgili mevzuat ile verilmiş olan personel istihdam yetkisinin kapsamının mevzuat çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Bahse konu istihdam yetkisi, ilgili mevzuatında istatistiki veri üretim süreçleri (derleme, değerlendirme ve benzeri aşamalar) ile ilişkilendirilmiş olup mevzuat ile belirlenmiş olan veri süreçleri dışında yer alan faaliyetlerin de bu kapsamda değerlendirilerek bu alanlarda istihdam yoluna gidilmesi bir başka ifade ile Kurumun diğer faaliyetlerinin dolaylı yoldan bu kapsama dahil edilmesinin söz konusu istihdam türünü genel bir istihdam şekline dönüştüreceği değerlendirilmektedir.
Kamu idaresi tarafından, üst politika belgeleriyle kararlaştırılan resmî istatistiklerin üretilmesinde kolaylık sağlanması, işgücü ihtiyacının hızlı şekilde temin edilmesi nedenlerinden ötürü sağlanan bu personel istihdam biçimi ancak veriyi toplama, değerlendirme ve benzeri çalışmalarda kullanılabilecek olup herhangi bir proje veya çalışma ile ilişkilendirilse bile sayılan çalışmalar haricindeki sair idari görevler ancak diğer personel eliyle gördürülebileceğinden bulgu konusu hususa ilişkin kanaatimiz devam etmektedir.
Sonuç itibarıyla, bir yıldan az süreli sözleşme imzalanarak istihdam edilen kısmi zamanlı personelin yalnızca mevzuatın öngördüğü hizmet kapsamındaki görevlerde çalıştırılması gerekmektedir.