BULGU: Mevzuatta Yer Alan Koşullar Kontrol Edilmeksizin Muhtarlık ve Köy İhtiyar Heyeti Kararlarına Dayanılarak Abonelikler İçin Uygunluk Belgesi Düzenlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
İdare tarafından, 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca 31/12/2021 tarihinden önce yapılmış ve inşaat ruhsatı bulunmayan yapılar için mevzuatta yer alan zorunlulukları kontrol etmeksizin muhtarlık kararlarına dayanılarak elektrik abonesi yapılmasına ilişkin karar alındığı görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 11’inci geçici maddesinde;
“1/7/2022 tarihine kadar yapı (inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olup, kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılara; yol, elektrik, su, telefon, kanalizasyon, doğal gaz gibi alt yapı hizmetlerinden birinin veya birkaçının götürüldüğünün belgelenmesi halinde, ilgili yönetmelikler doğrultusunda fenni gereklerin yerine getirilmiş olması ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren başvurulması üzerine, kullanma izni alınıncaya kadar ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su ve/veya elektrik bağlanabilir. Bu kapsamda, ilgili belediyeden dağıtım şirketlerine elektriğin kesilmesi talebinin söz konusu olması halinde aboneliği iptal edileceğinden, su ve/veya elektrik bağlanması herhangi bir kazanılmış hak teşkil etmez. Ancak, yapı (inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olma şartı 31/12/2021 tarihinden önce yapılmış olan yapılarla ilgili olarak uygulanmaz. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılan abonelikler de ait olduğu gruba dönüştürülür.” denilmektedir.
Buna göre, 31.12.2021 tarihinden önce yapılan ruhsatsız yapıların elektrik ve su aboneliği gibi kamu hizmetlerinden faydalanabilmesi, Kanun’da bahsedilen koşulların birlikte gerçekleşmesiyle mümkün olabilecektir. Bu koşullar, ilgili yapının; 31.12.2021 tarihinden önce yapılmış olması; yol, elektrik, su, telefon, kanalizasyon, doğal gaz gibi alt yapı hizmetlerinden birinin veya birkaçının götürüldüğünün belgelenmesi ve fenni gereklerin yerine getirilmiş olması olarak öngörülmüştür.
Yapılan incelemede; Köy İhtiyar Heyetleri tarafından “… tarafından yapılan yapı iki kat bir bağımsız meskenden oluşmaktadır. 31.12.2021 tarihinden önce yapılmıştır. Yol ve su hizmetlerinden yararlanmaktadır. Fen ve sağlık kurallarına uygundur elektrik almasında herhangi bir sıkıntı yoktur.” şeklinde ilgili taşınmazlar için kararlar alınmış olup ilgililer tarafından söz konusu kararlar ile İdareye başvuru yapılmıştır. Söz konusu başvuru karşılığında İdare tarafından elektrik aboneliğine ilişkin yazı verilmesi için 5.000 TL başvuru ücreti alınmıştır.
İdare tarafından bu kararlara dayanılarak “Yukarıda tapu bilgileri yer alan taşınmaz üzerinde bulunan … tarafından yapılan bina/yapının 31 Aralık 2021 tarihinden önce yapıldığı, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun geçici 11. Maddesi gereğince elektrik abonesi yapılmasında herhangi bir sakınca olmadığına ilişkin . Köyü köy ihtiyar heyetinin . tarih ve . nolu kararı yazımız ekinde gönderilmektedir. Bilgilerinize rica ederim.” şeklinde bahsedilerek Medaş İşletme Müdürlüğüne hitaben yazılar düzenlenmiştir.
Netice olarak; İdare tarafından, 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca 31.12.2021 tarihinden önce yapılmış ve inşaat ruhsatı bulunmayan yapılar için mevzuatta yer alan koşulların kontrol edilmeksizin köy ihtiyar heyeti kararlarına dayanılarak elektrik abonesi yapılmasına ilişkin karar alındığı tespit edilmiştir. Söz konusu kararların ihtiyar heyeti ve muhtarlıkların beyanlarına dayanarak değil İdare tarafından yapıların yapım tarihini belirlemek için, ulusal adres bilgi sistemi kayıtları veya Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından tespit edilen uydu fotoğrafları ile somutlaştırılması gerektiği, buna istinaden ilgili yazıların düzenlenebileceği değerlendirilmektedir.
Denetim tespitimiz üzerine, İdare tarafından; 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca 31/12/2021 tarihinden önce yapılmış ve inşaat ruhsatı bulunmayan yapılar için mevzuatta yer alan zorunlulukların kontrol edilmeksizin muhtarlık kararlarına dayanılarak elektrik abonesi yapılmasına ilişkin karar alınmadığı, köy ihtiyar heyeti kararlarına dayanılarak elektrik abonesi yapılasında herhangi bir sakınca olmadığına ilişkin Medaş İşletme Müdürlüğüne hitaben yazı yazıldığı dolayısıyla 3194 sayılı İmar Kanunu’nun geçici 11’inci maddesi ile doğrudan İdareyi bağlayıcı bir yazı yazılmadığı, köy ihtiyar heyetlerinin ayrı bir tüzel kişiliği olduğu için ihtiyar heyeti kararlarını inceleme ve kontrol yetkisinin İdarede olmadığı ve heyetin almış olduğu kararları içeren binalar ile ilgili kontrolün de yapılamadığı ayrıca 15.04.2024 tarihinden itibaren bu yazıların yazılmasının sonlandırıldığı belirtilmiştir.
Her ne kadar İdare tarafından kendilerini bağlayacak şekilde yazıların yazılmadığı belirtilmiş ve söz konusu ihtiyar heyeti kararları dayanak tutulmuş olsa da; söz konusu kararlarda fen ve sanat kurallarına uygunluk belirtilmiş olup köy ihtiyar heyeti üyelerinin fen ve sanat kurallarına uygunluk verecek herhangi bir fonksiyonu ve yeterliliği yoktur. Ayrıca köy ihtiyar heyeti kararlarını inceleme ve kontrol yetkisi ve görevi bulunmayan konularda İdarenin onay niteliğinde çeşitli kuruluşlara yazılar yazmaması gerekmektedir. İdare tarafından uygulamaya son verildiği belirtilse de bu uygulama ile elektrik abonesi yapılan yapıların mevzuat çerçevesinde kontrol edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Sonuç olarak; 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca 31.12.2021 tarihinden önce yapılmış ve inşaat ruhsatı bulunmayan yapılar için muhtarlık ve köy ihtiyar heyeti kararlarına dayanılarak elektrik abonesi yapılmasına ilişkin yazıların düzenlenmemesi mevzuatta yer alan koşulların kontrol edilmesi ve somut kanıtlara dayanılarak ilgili yazıların düzenlenmesi gerekmektedir.