|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Gaziosmanpaşa Merkez Mahallesi’ndeki meydan, spor alanları ve zeminaltı otopark inşaatında çeşitli hatalı uygulamaları ortaya koymuştur. Mekanik tesisat yıkama (flushing) işlemi için gerekli imalatların yapılmadığı, asansörlerin periyodik muayenelerinin takip edilmediği ve bu nedenle kullanıma açılamadığı tespit edilmiştir. İlgili mevzuata göre, yüklenicinin onaylı projelere uygun olarak imalat yapması gerekmektedir. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, mekanik tesisat yıkama işleminin gerekli şartlara uygun olarak gerçekleştirilmediği ve numune alma işlemlerinin yapılmadığı belirlenmiştir.
Ayrıca, geçici kabul sürecinde asansör imalatlarının takibinin yapılmaması nedeniyle bu asansörlerin kullanıma açılmadığı görülmüştür. Geçici kabul işlemleri sırasında, şerh bırakılan imalatların takibi konusunda gerekli özenin gösterilmediği anlaşılmaktadır. İdare, asansörlerin güvenlik belgelerinin alınmasında yaşanan gecikmeleri kabul etmekle birlikte, bu durumun takibinin yapılmadığını belirtmiştir. Son olarak, yaklaşık maliyet analizinde yer alan bazı imalatların ölçü birimlerinin poz tarifleriyle uyuşmadığı tespit edilmiştir. Özellikle, tribün temperli cam korkuluk imalatında ölçü biriminin metrekare yerine metretül olarak hesaplanması gerektiği anlaşılmıştır. İdare, bu tür hataların önüne geçmek için poz tarifleri ile ölçü birimleri arasında tutarlılık sağlanması gerektiğini vurgulamıştır. |
BULGU: Meydan, Spor Alanları ve Zeminaltı Otopark İşinde Hatalı Uygulamaların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
2023/772341 ihale kayıt numaralı “Gaziosmanpaşa Merkez Mahallesi Meydan, Spor Alanları ve Zeminaltı Otopark Tamamlama İnşaatı İşi”nde mekanik tesisat yıkama (flushing) işlemi pozu detaylarına ilişkin imalatların yapılmadığı, asansör kullanımına ilişkin periyodik muayene takibi yapılmadığından asansörün kullanıma açılmadığı ve teklif birim fiyatlı imalat ölçü biriminin hatalı belirlendiği görülmüştür.
Mekanik Tesisat Yıkama Numunelerinin Alınmaması
İlgili iş kapsamında “mekanik tesisat yıkama (flushing)” işlemi imalatı poz tarifinin yapım şartlarına uygun olarak gerçekleştirilmediği görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Projelerin uygulanması” başlıklı 12’nci maddesinde; sözleşme konusu işlerin idare tarafından yükleniciye verilen veya yüklenici tarafından hazırlanıp idarece onaylanan uygulama projelerine uygun olarak yapılması gerektiği, Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme’nin 8.2.1 maddesinde birim fiyat tarifleri ve cetvelinin Yapım İşlerine ihale dokümanını oluşturan belgeler arasında olduğu belirtilmektedir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, yüklenicinin idarece onaylanan uygulama projelerine uygun olarak imalatları, birim fiyat tarifleri ve cetvellerinden belirtilen hususlara göre gerçekleştirmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, İdarenin “Gaziosmanpaşa Merkez Mahallesi Meydan, Spor Alanları ve Zeminaltı Otopark Tamamlama İnşaatı İşi”ne ilişkin; söz konusu işin daha önce tasfiyesi yapılan ve tekrardan ihale edilmiş olduğu, bazı mekanik imalatların tasfiye edilen iş kapsamında yapıldığı, tasfiyeden sonra yeni ihaleye kadar geçen süre içerisinde mekanik imalatların temizlenmesi gerektiği ve bu kapsamda tamamlama ihalesi yapıldığı ve 1.252 metreküp 25.266.2000 poz numaralı Mekanik Tesisat Yıkama İşlemi (Flushing) imalatının 626.000,00 TL bedelle yaptırıldığı ancak ilgili pozun detayında belirtilen yapım şartlarına ve tekniğine uygun olarak yapılmadığı tespit edilmiştir.
Şöyle ki, ilgili poz detayında; “Yıkama işleminden 7 gün sonra son tesisat suyu numunesinin BSRIA BG29 Tablo 4’de belirtilen fiziksel ve kimyasal parametrelerde olduğu raporlanacaktır.” Düzenlemesine yer verilmiştir. Ancak söz konusu düzenlemeye aykırı olarak yıkama işlemi sonrası gerekli numune alma işlemleri yapılmamıştır. Bu bağlamda, flushing imalatına ilişkin ilgili parametrelerin hazırlanmadığı, mekanik tesisat yıkanması hususunda istenilen temizliğin yapılıp yapılmadığının ölçülemediği ve tesisattaki suyun temizlik derecelerinin belli olmadığı anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; mekanik tesisat yıkama (flushing) işlemi için test işlemleri zamanında yapılmadığından dolayı düzenlenecek ilk hakedişte bulgu konusu poz ödemesinin tamamının düşüleceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yapımı gerçekleştirilen işlerin ilgili pozlarında belirtilen yapım şartlarına ve tekniğine uygun olarak gerçekleştirmesi gerekmektedir.
Geçici Kabul Tutanağında Şerh Edilen İş Takibinin Yapılmaması
Gaziosmanpaşa Merkez Mahallesi Meydan, Spor Alanları ve Zeminaltı Otoparkında bulunan asansör imalatlarının kısmi geçici kabul tutanağında şerh bırakılarak kabulün daha sonra yapılacağı belirtildiği halde takibinin yapılmamasından dolayı asansörlerin kullanıma açılmadığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Geçici kabul” başlıklı 41’nci maddesinde; taahhüt edilen iş, sözleşme ve eklerinde yer alan hükümlere uygun olarak tamamlandığında yüklenici idareye geçici kabulün yapılması için yazılı olarak başvuruda bulunacağı, yapılan işlerin; işin sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlandığı ve kabul işlemlerinin yapılmasında bir engel bulunup bulunmadığı yapı denetim görevlisi tarafından ön incelemeden geçirilerek tutanağa bağlanacağı ve akabinde idare tarafından geçici kabul komisyonunun oluşturulacağı, iş kabule hazır değilse, eksik ve kusurlu işleri gösteren ön inceleme tutanağı yapı denetim görevlisinin işin kabule hazır hale gelmesi bakımından yaklaşık bitim tarihini tespit eden görüşleriyle birlikte en geç üç gün içerisinde idareye göndermesi gerektiği belirtilmektedir.
Bu bağlamda, geçici kabulün işlerin nev’ini, niteliğini, sözleşme ve ekleri ile teknik gereklere ve iş sırasında onaylanan değişikliklere uygunluğunun ve kabule hazır olup olmadığının yapı denetim görevlisi tarafından ön incelemeden geçirilerek tutanağa bağlanması akabinde idare tarafından geçici kabul komisyonunun oluşturularak işin sözleşme ve şartname hükümlerine göre incelenmesi, inceleme sonucunda eksikliklerin olup olmadığının tespit edilerek imalatın uygunluğuna karar verilmesi gerekmektedir.
2020 yılında tasfiyesi yapılan Gaziosmanpaşa Merkez Mahallesi Meydan, Spor Alanları ve Zeminaltı Otopark İnşaatı İşi’nde 2021 yılında Haliç Bilim Merkezi işi kapsamında imalatlar yapılmış, 2023 yılında da tamamlama ihalesine çıkılarak imalatlar tamamlanmıştır.
Yapılan incelemede, Haliç Bilim Merkezi İnşaatı İşi’nde kısmen tamamlanmış olan “Gaziosmanpaşa Merkez Mahallesi Spor Merkezi ve Zeminaltı Otoparkı İnşaatı” asansör imalatlarının ilk iş kapsamında, işin süresi içerisinde yapıldığı, 15.09.2023 tarihinde onaylanan Kısmi Geçici Kabul Tutanağının kabul sürecinde tesisin daimi elektrik enerji temini işlerinin tamamlanamaması nedeniyle mekanik-elektrik cihazların devreye alma işlemlerinin daha sonra yapılması şartı ile kabul tutanağı ile imza altına alındığı, daimi enerjinin 29.02.2024 tarihinde geldiği, daha sonra tamamlama ihalesine çıkılan işin geçici kabulünün 06.03.2024 tarihinde onaylanarak açılışının yapıldığı ve faaliyete açıldığı ancak Haliç Bilim Merkezi İnşaatı İşi kapsamında yapılan ve şerh konulan asansörlerin kullanım izin belgeleri için yüklenicinin 12.07.2024 tarihinde başvuru yaptığı ve 16.07.2024 tarihinde kullanım izinlerini aldığı, 26.11.2024 tarihinde yerinde yapılan incelemede asansörlerin kullanılmadığı görülmüş ve gerekli takibin İdarece yapılmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer verilen denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; ülkede yaşanan bazı iş kazaları sonrası asansörlerin güvenlik belgeleri (yeşil etiket) için hizmet veren birçok akreditasyon firmasının lisansının iptal edildiği veyaaskıya alındığı, akreditasyon süreci yeniden yapılanana kadar yeşil etiketle ilgili tüm aşamalarda önemli bir zaman kaybı oluştuğu, bu nedenle; daimi enerjinin alınmış olduğu 29.02.2024 tarihinden, yeşil etiketin alındığı 16.07.2024 tarihine kadar İdareden kaynaklanmayan gecikmelerin meydana geldiği, 16.07.2024 tarihinde yeşil etiket alınarak asansörler sorunsuz bir şekilde çalışır halde işletmeci birime teslim edildiği, şerhli yapılan kabullerdeki şerh konuların takibi hususunda gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.
İdare cevabında her ne kadar asansörlerin güvenlik belgelerinin (yeşil etiket) alınması için yaşanan aksaklıkları ve teslimin sorunsuz şekilde yapıldığını ifade etse de, bulguda belirtildiği üzere işletmeci birimine teslimi yapılan ve şerh konulan asansörler için güvenlik belgelerinin (yeşil etiket) 16.07.2024 tarihinde alınmış olmasına rağmen 26.11.2024 tarihine kadar kullanıma açılmadığı ve bu hususa ilişkin konulan şerhe rağmen gerekli takibin yapılmamasına ilişkindir.
Bu itibarla, şerhli yapılan geçici kabul işlemlerinde şerh konulan imalatlarının takibinin yapılması gerekmektedir.
Yaklaşık Maliyette Yer Alan İmalat Analizinde İmalat Ölçü Biriminin Poz Tarifi ile Uyuşmaması
İlgili ihale kapsamında yaklaşık maliyette yer alan ve İdare pozu olan Özel.İnş.05 Tribün Temperli Cam korkuluk H:110 cm Yapılması (Tüm Nakliyeler Dahil) imalatının ölçü biriminin pozun tarifi ile uyuşmadığı görülmüştür.
Poz tarifi; iş kaleminin nasıl yapılacağı başta olmak üzere, yapımında kullanılan malzemelerin miktarları, yapım şekilleri ve sıraları, birim miktarının kapsamı ile birim fiyat ödemesine nelerin girip girmediğinin belirtildiği yazılı belgedir. Bu nedenle de poz tarifi, pozun imalat detayları ile birlikte birim fiyatını belirleyen öncelikli belge niteliğindedir.
Yapılan incelemede, “Gaziosmanpaşa Merkez Mahallesi Meydan, Spor Alanları ve Zeminaltı Otopark Tamamlama İnşaatı İşi”nde Özel.İnş.05 Tribün Temperli Cam korkuluk H:110 cm Yapılması (Tüm Nakliyeler Dahil) pozunun ölçü biriminin metrekare olarak alındığı ve ödemelerinin bu ölçüm kapsamında yapıldığı ancak Özel.İnş.05 Tribün Temperli Cam korkuluk H:110 cm Yapılması (Tüm Nakliyeler Dahil) poz tarifinde imalat miktarlarının metretül olarak hesaplanması gerektiği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer verilen denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; Özel İnş.05 Tribün Temperli Cam korkuluk H:110 cm Yapılması (Tüm Nakliyeler Dahil) imalatına ait ödemenin düzenlenecek ilk hakedişte poz tarifine uygun şekilde metretül olarak yapılacağı, İdarece hazırlanacak yeni yaklaşık maliyetlerde poz tarifi ile poz tanımı arasında çelişki olmaması hususunda gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından hazırlanan ve yaklaşık maliyete konu edilen poz ölçü birimlerinin poz tarifleri ile uyumlu olması gerekmektedir.