|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında yapılan incelemelerde, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin muhasebe kayıtlarında geriye dönük işlemler yapıldığı ve bazı yevmiye kayıtlarının boş bırakıldığı tespit edilmiştir. Bu kayıtların, daha sonra ileri tarihli yeni işlemlerle tamamlandığı görülmüştür. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, işlemlerin yevmiye tarih ve numara sırasına göre düzenli bir şekilde kaydedilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, muhasebeleştirme belgeleri olmadan kayıt yapılması mümkün değildir.
Denetim sırasında, bazı geriye dönük değişikliklerin hatalı kodların silinip doğru kodların eklenmesi şeklinde gerçekleştirildiği anlaşılmıştır. Bunun yanı sıra, yevmiye defterindeki kayıtların tarih değerlerinin, kendisinden önceki yevmiye numaralarına göre daha büyük veya eşit olması gerektiği, ancak bazı durumlarda bu kurala uyulmadığı belirlenmiştir. Bu durum, muhasebe kayıtlarının müteselsil sıra numarası verilerek ve boş bırakılmadan yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu husus, mali tabloların güvenilirliği açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Muhasebe Kayıtlarında Geriye Dönük İşlemler Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin birleştirilmiş veriler defteri incelendiğinde, bazı kayıtların geriye dönük olarak değiştirildiği, bazı yevmiyelerin boş bırakıldığı, bunların bazılarının da sonradan ileri tarihli yeni kayıtlarla doldurulduğu tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Yevmiye sistemi, muhasebeleştirme belgeleri ve açılış kayıtları” başlıklı 43’üncü maddesinde;
“(1) İşlemler, yevmiye tarih ve numara sırasına göre ve maddeler halinde yevmiye defterine günlük olarak kaydedilir; buradan da usulüne göre büyük defter ve yardımcı defterlere sistemli bir şekilde dağıtılır.
(2) Gerçekleşen işlemler muhasebeleştirme belgeleriyle kaydedilir. Belge olmadan kayıt yapılmaz. Gerçekleşen işlemler, hesaplara ait “hesabın işleyişi” bölümlerinde belirtilmiş olup olmadığına bakılmaksızın, bu Yönetmelikte belirtilen hesapların niteliğine uygun bir biçimde kaydedilir…
Muhasebeleştirme belgelerinin yevmiye tarih ve numarası sütunlarına, gerçekleşen işlemlerin kayda geçirildikleri tarih ile hesap döneminin başında (1)’den başlayıp, hesap döneminin sonuna kadar devam eden birer numara verilir. Gerek yevmiye defteri ve gerekse büyük defter ve yardımcı defter kayıtlarında bu yevmiye numaraları esastır. …” denilmektedir. Mevzuat hükmünden açıkça anlaşıldığı üzere, muhasebeleştirme belgelerinin yevmiye numarası sütunlarına hesap döneminin başında (1)’den başlayıp, hesap döneminin sonuna kadar devam eden birer numara verilir.”
“Kayıt yanlışlıklarının düzeltilmesi” başlıklı 503’üncü maddesinde de;
“Kurumsal, fonksiyonel ve finansman tipi sınıflandırma kodlarında yapılan kayıt hatalarının düzeltilmesi durumu hariç olmak üzere, yevmiye kayıtlarında meydana gelebilecek her türlü yanlışlık ancak muhasebe kaydıyla düzeltilir.”
Hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere yevmiye kayıtlarında yapılan muhasebe hataları ancak başka muhasebe kaydıyla düzeltilebilecek, bunun aksine hiçbir düzeltme yapılamayacaktır.
Belediye tarafından Sayıştay Başkanlığı Birleşik Veri Aktarım Sistemine (BVAS) 2024 yılına ilişkin her ay birleştirilmiş veriler defteri yüklenmiştir. Yapılan kontrollerde geriye dönük değişiklilerden bazılarının aynı hesap kodunda alt kodlar arasında hatalı kod satırını silip yeni doğru kod satırı ekleme ile sehven hatalı hesap kullanımına ait olan hata düzeltmeye yönelik işlemler olduğu görülmüştür.
Ayrıca yevmiye defterinde her bir yevmiye kaydına ait tarih değerinin, kendisinden önce gelen yevmiye numaralarına ilişkin tarih değerlerinden büyük veya ona eşit olması gerekirken sonraki yevmiyenin daha önceki bir tarihe ait olduğu, dolayısı ile bazı yevmiye kayıtlarının müteselsil sıra numarası verilerek yapılmadığı tespit edilmiştir.
Muhasebe kayıtlarında yapılacak değişikliklerin yukarıda yer alan Yönetmelik’in ilgili madde hükümlerince gerçekleştirilmesi ile yevmiye kayıtlarının boş bırakılmadan ve müteselsil sıra numarası verilerek yapılması gerekmekte olup, bu husus mali tabloların güvenirliği açısından önemli ve zorunludur.