|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin muhasebe kayıtlarında geriye dönük değişiklikler yapıldığı ve boş yevmiye kayıtlarının bulunduğu tespit edilmiştir. Belediyenin birleştirilmiş veriler defteri incelendiğinde, bazı yevmiye numaralarının hesap kodlarının değiştirildiği ve bir kaydın tamamen silindiği görülmüştür. Bu değişikliklerin, hesapların borç ve alacak tutarlarında yapılan düzenlemelerden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, yevmiye kayıtlarının tarih ve sıra numarasına göre düzenli bir şekilde kaydedilmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak yapılan incelemelerde, yaklaşık 300 boş yevmiye numarası ve 1000’den fazla geriye dönük tarihli yevmiye kaydı bulunduğu saptanmıştır. Bu durum, muhasebe kayıtlarının güvenilirliğini tehlikeye atmaktadır. Sonuç olarak, muhasebe kayıtlarındaki değişikliklerin, yönetmelikte belirtilen kurallar çerçevesinde gerçekleştirilmesi ve yevmiye numaralarının birbirini takip etmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, mali tabloların güvenilirliği ciddi şekilde zedelenebilir. |
BULGU: Muhasebe Kayıtlarının Geriye Dönük Olarak Değiştirilmesi ve Boş Yevmiye Kayıtları Bulunması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin birleştirilmiş veriler defteri incelendiğinde, bazı kayıtların geriye dönük olarak değiştirildiği tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Yevmiye sistemi, muhasebeleştirme belgeleri ve açılış kayıtları” başlıklı 43’üncü maddesinde,
“(1) İşlemler, yevmiye tarih ve numara sırasına göre ve maddeler halinde yevmiye defterine günlük olarak kaydedilir, buradan da usulüne göre büyük defter ve yardımcı defterlere sistemli bir şekilde dağıtılır.
(2) Gerçekleşen işlemler muhasebeleştirme belgeleriyle kaydedilir. Belge olmadan kayıt yapılmaz. Gerçekleşen işlemler, hesaplara ait “hesabın işleyişi” bölümlerinde belirtilmiş olup olmadığına bakılmaksızın, bu Yönetmelikte belirtilen hesapların niteliğine uygun bir biçimde kaydedilir… ”
“Kayıt Yanlışlıklarının Düzeltilmesi” başlıklı 503’üncü maddesinde de,
“Kurumsal, fonksiyonel ve finansman tipi sınıflandırma kodlarında yapılan kayıt hatalarının düzeltilmesi durumu hariç olmak üzere, yevmiye kayıtlarında meydana gelebilecek her türlü yanlışlık ancak muhasebe kaydıyla düzeltilir.” denilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere yevmiye kayıtlarında yapılan muhasebe hataları ancak başka muhasebe kaydıyla düzeltilebilecek, bunun aksine hiçbir düzeltme yapılamayacaktır.
Belediye tarafından kurumumuzun Birleşik Veri Aktarım Sistemine (BVAS) 2022 yılına ilişkin 02.09.2022 ve 15.01.2023 tarihlerinde olmak üzere 2 defa birleştirilmiş veriler defteri (bvd) yüklendiği anlaşılmıştır. Yapılan kontrollerde 15.01.2023 tarihinde yüklenen BVD ile 02.09.2022 tarihinde yüklenen BVD’de değişiklikler yapıldığı, 8 yevmiye numarasında hesap kodlarının değiştirildiği, 1 yevmiye kaydının ise tamamen silindiği tespit edilmiştir. Yapılan değişiklilerin aynı hesapların borç/alacak tutarlarında yer alan rakamların değiştirilmesinden kaynaklandığı görülmüştür.
İkinci olarak bazı yevmiye kayıtlarının sıralı olmadığı, boş yevmiye numaralarının bulunduğu, bazı yevmiye kayıtlarının da tarihlerinin geriye dönük olduğu tespit edilmiştir.
Yukarıda da belirtildiği üzere
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Yevmiye sistemi, muhasebeleştirme belgeleri ve açılış kayıtları” başlıklı 43’üncü maddesinde,
“(1) İşlemler, yevmiye tarih ve numara sırasına göre ve maddeler halinde yevmiye defterine günlük olarak kaydedilir, buradan da usulüne göre büyük defter ve yardımcı defterlere sistemli bir şekilde dağıtılır.
Madde 44’te de yevmiye defterinin tanımı yapılmış olup buna göre:
“Yevmiye defteri, kayda geçirilmesi gereken işlemlerin yevmiye tarih ve numarasıyla ve maddeler halinde düzenli olarak yazıldığı müteselsil sıra numaralı defterdir.” Denilmektedir.
Özetle işlemlerin, yevmiye defterine tarih ve müteselsil yani birbirini takip eden sıra numara sırasına göre kaydedilmeli, ardışık iki yevmiye numarasından ikincisinin yevmiye tarihi ilkinden önce olmamalıdır.
Ancak yapılan incelemede 300’e yakın boş yevmiye numarası olduğu, 1000’den fazla yevmiye numarasının da tarihinin de yukarıda izah edilen mevzuatın hilafına olduğu tespit edilmiştir.
Muhasebe kayıtlarında yapılacak değişikliklerin yukarıda yer alan Yönetmelik’in ilgili madde hükümlerince gerçekleştirilmesi ve yevmiye numaralarının tarih ve sıra numaralarının birbirini takip etmesi gerektiği, aksi takdirde mali tabloların güvenirliğinin zedeleneceği değerlendirilmektedir.