|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde muhasebe yetkilileri arasında hesap devrinin yapılmadığını ortaya koymaktadır. Emeklilik nedeniyle görevden ayrılan Mali Hizmetler Müdürü yerine atanan yeni müdür, yönetim dönemine ait hesap devrini gerçekleştirmemiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, muhasebe yetkililerinin hesaplarını usulüne uygun bir şekilde devretmekle yükümlü olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, muhasebe yetkililerinin görevlerinden ayrılmadan önce devir işlemlerini tamamlamalarını zorunlu kılmaktadır.
Yapılan denetimlerde, yeni muhasebe yetkilisinin atanmasına rağmen devir işlemlerinin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, ilgili mevzuat hükümleri gereği, yeni muhasebe yetkilisinin başkanlığında en az üç kişiden oluşan bir devir kurulunun oluşturulması gerektiğini göstermektedir. Belediye yönetimi, bu bulgulara ilişkin gerekli adımları atacaklarını ifade etmiştir. Sonuç olarak, muhasebe yetkililerinin hesap devri işlemlerinin zamanında ve eksiksiz bir şekilde yapılması, mali yönetim açısından büyük önem taşımaktadır. Devir işlemlerinin gerçekleştirilmemesi, mali sorumlulukların yerine getirilmesinde aksaklıklara yol açabilir. |
BULGU: Muhasebe Yetkilileri Arasında Devir İşlemlerinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Emeklilik nedeniyle görevinden ayrılan Mali Hizmetler Müdürünün yerine yeni Müdür atandığı ancak, muhasebe yetkilisi olarak yönetim dönemine ait hesap devrinin gerçekleştirilmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde; muhasebe yetkilisi, gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemlerini yapan kişi olarak tanımlanmaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin Muhasebe yetkilileri arasındaki devir işlemleri düzenleyen 495 inci maddesinde;
“ (1) Muhasebe yetkilileri, görevlerinden her ne suretle ayrılırsa ayrılsın, yerine asil veya vekil olarak gelen ya da bırakılan memura yönetim dönemine ait hesaplar ile kendisinden önceki muhasebe yetkilisinden aldığı hesaplara ait devri, aşağıdaki hükümler doğrultusunda vermek zorundadır.
(2) Muhasebe yetkilileri, yerlerine vekil tayin edilmeden görevlerinden ayrılamazlar. Ancak, zorunlu nedenler veya görev alanları içerisinde yapacakları denetim ve incelemeler için işlemlerden doğacak sorumluluk kendilerine ait olmak üzere en çok bir gün süre ile vekil tayin edilmeden görevlerinden ayrılabilirler.
a) Kesin veya uzun süreli ayrılmalarda devir işlemleri ve devir cetvelinin düzenlenmesi
1) Tayin, emeklilik gibi haller ile geçici görev, kısa süreli askerlik, aylıksız izin, hastalık izni gibi iki aylık süreyi aşacağı önceden bilinen ayrılmalarda görevinden ayrılan muhasebe yetkilisi, yerine asil veya vekil olarak gelen muhasebe yetkilisine Muhasebe Yetkilileri Devir Cetveli (Örnek: 71/A-J) düzenleyerek ayrıntılı devir vermek zorundadır. Devir cetvelinin düzenlenmesinden önce asil veya vekil olarak göreve başlayan muhasebe yetkilisi; hazır değerler, değerli kâğıtlar, menkul kıymet ve varlıklar ile teminat mektubu gibi değerleri sayarak teslim alır. Sayımda çıkan miktarlar, bu değerlere ait defterler üzerinde gösterilmekle beraber durum sayım tutanakları ile de tespit edilir. Sayımlarda, bu Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen sayım tutanakları dörder nüsha düzenlenerek devir cetveline eklenir. Defter ve tutanaklar, devir veren ve alan tarafından imzalanır. Bundan sonra bir yazı ile o günün sonu itibarıyla banka mevcudu sorularak bankadan bildirilen miktarın, banka hesabı defteri kayıtlarına uygunluğu sağlandıktan sonra her iki muhasebe yetkilisi tarafından imzalanır. Aynı gün bankaya ikinci bir yazı yazılarak, devir tarihinden itibaren görevinden ayrılan muhasebe yetkilisinin yerine asil veya vekil olarak atanan muhasebe yetkilisinin kimliği ile tatbiki imzası bildirilir. Ayrılan muhasebe yetkilisi, ayrıldığı tarih itibarıyla yevmiye ve defter kayıtlarını tamamlatarak her ikisi arasında uygunluk sağlar. Bir ay önceye ait belgeler ilgili yerlere gönderilmemiş ise o aya ait belgeleri gönderir. Ayrılma tarihine kadar düzenlenmiş belgeler düzenlenecek üç nüsha tutanakla yeni muhasebe yetkilisine teslim edilir ve tutanaklar devir cetvellerine eklenir. Yukarıda belirtilen işlemler yapılıp kasa, vezne ve ambar sayımları sonucu kayıtlara göre noksan veya fazla çıkan tutarlar ilgili hesaplara kaydedilerek kayıtlar günlük hale getirilir ve bu kayıtlara göre aşağıda açıklanan şekilde tablolar düzenlenerek devir cetveli oluşturulur.
c) Devir vermeden ayrılmalarda yapılacak işlemler
1) Muhasebe yetkililerinin devir vermeden ayrılmamaları; devir alan muhasebe yetkilisinin de, devir aldığı hesaplarda bir noksanlık görüldüğü takdirde kendisi sorumlu olacağından, devir sırasında hesaplar üzerinde ayrıntılı inceleme yapması ve ayrılan muhasebe yetkilisinin devir vermemesi halinde bu durumu maaş nakil ilmühaberinde belirtmesi gerekir. Hastalık, ölüm ve tutuklanma gibi nedenlerden dolayı veya devir vermekten kaçınma hallerinde, ayrılanın yerine gelen asil ya da vekil muhasebe yetkilisinin başkanlığında, üst yönetici tarafından seçilecek bir üye ile veznedardan oluşan devir kurulu eliyle kasa, vezne ve ambarlarda bulunan değerler yeni muhasebe yetkilisine teslim edilir ve durum üst yöneticiye bildirilir. Verilen emir üzerine, devir kurulu önünde devir vermeyen veya veremeyen muhasebe yetkilisi varmış gibi ayrıntılı devir cetveli düzenlenerek devir işlemleri tamamlanır.”
Hükümleri yer almaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre, muhasebe yetkililerinin hesabını usulüne uygun şekilde devretmekle yükümlü olduğu, devrin yapılmaması durumunda oluşturulan devir kurulunun devir işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerektiği açıktır.
Hal böyleyken, yapılan incelemede yeni muhasebe yetkilisi atandığı halde 2024 yılı içerisinde henüz hesap devrinin yapılmadığı gibi bahsi geçen hüküm uyarınca yeni muhasebe yetkilisinin başkanlığında en az üç kişiden oluşan bir devir kurulu aracılığı ile devir işlemlerinin de gerçekleştirilmediği görülmüştür.
Belediye cevabında; bulguda yer alan hususlara ilişkin gerekli işlemlerin yapılacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, muhasebe yetkilisi hesap devrinin yapılmaması halinde, yeni muhasebe yetkilisinin başkanlığında en az üç kişiden oluşan bir devir kurulu aracılığı ile devir işleminin yapılması sağlanmalıdır.