|
ÖZET: Yapılan incelemeler sonucunda, belediye şirketinin muhasebe yevmiye kayıtlarının geçmişe dönük olarak silinebildiği, değiştirilebildiği ve kesilen muhasebe fişleri üzerine tekrar kayıt yapılabildiği tespit edilmiştir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun ilgili maddelerine göre, muhasebe kayıtlarında yapılan hataların yalnızca belirli yöntemlerle düzeltilebileceği belirtilmektedir. Özellikle, kayıtların kazınması veya silinmesi yasak olup, defterlerde boş satır bırakmak veya sayfa yok etmek de mümkün değildir.
Şirketin muhasebe sisteminin üç aylık dönemler itibarıyla güncellemeler yaptığı ve bu süreçte yevmiye numarası vererek geriye dönük kayıtlar yapabildiği gözlemlenmiştir. Örneğin, belirli tarihlerde yapılan düzeltme kayıtları, önceki kayıtlarla çelişen bilgiler içermektedir. Ayrıca, kesilmiş muhasebe fişleri üzerine iptal edilmeden yeni kayıtlar eklenmesi, kayıtların güvenilirliğini ciddi şekilde zedelemektedir. Bu durum, şirketin muhasebe sisteminin güvenilirliğini olumsuz etkileyerek, mevzuata aykırı uygulamalara yol açmaktadır. Dolayısıyla, kullanılan muhasebe yazılımlarının, bu tür hatalı işlemlere izin vermeyecek şekilde tasarlanması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Muhasebe Yevmiye Kayıtlarının Geçmişe Dönük Olarak Silinebilmesi, Değiştirilebilmesi ve Kesilen Muhasebe Fişinin Üzerine Daha Sonra Tekrar Kayıt Yapılabilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Yevmiye kayıtlarının incelenmesi neticesinde, yapılmış olan yevmiye kayıtlarının daha sonraki zamanlarda silinebildiği, değiştirilebildiği ve kesilen muhasebe fişinin üzerine daha sonra tekrar kayıt yapılabildiği görülmüştür..
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun;
– “Yanlış kayıtların düzeltilmesi” başlıklı 217’nci maddesine göre; yevmiye defteri maddelerinde yapılan yanlışlar ancak muhasebe kaidelerine göre düzeltilebilir. Diğer bilumum defter ve kayıtlara rakam ve yazılar yanlış yazıldığı takdirde düzeltmeler ancak yanlış rakam ve yazı okunacak şekilde çizilmek, üst veya yan tarafına veyahut ilgili bulunduğu hesaba doğrusu yazılmak suretiyle yapılabilir. Defterlere geçirilen bir kaydı kazımak, çizmek veya silmek suretiyle okunamaz bir hale getirmek yasaktır.
– “Boş satır bırakılamayacağı, sayfaların yok edilemeyeceği” başlıklı 218’inci maddesine göre; defterlerde kayıtlar arasında usulen yazılmaya mahsus olan satırlar, çizilmeksizin boş bırakılamaz ve atlanamaz. Ciltli defterlerde, defter sayfaları ciltten koparılamaz. Tasdikli müteharrik yapraklarda bu yaprakların sırası bozulamaz ve bunlar yırtılamaz.
19.12.2012 tarihli ve 28502 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan Ticari Defterlere İlişkin Tebliğin 6’ncı maddesine göre yevmiye defteri; kayda geçirilmesi gereken işlemlerin ilgili belge veya ispata dayanan evraktan çıkarılarak tarih sırasıyla ve madde halinde düzenli olarak yazıldığı defterdir.
Ayrıca Tebliğin 21’inci maddesi gereğince defterlere yazımlar ve diğer gerekli kayıtlar, eksiksiz, doğru, zamanında ve düzenli olarak yapılır. Defterlerde kayıtlar arasında boşluk bırakılamaz ve satır atlanamaz. Ciltli defterlerde, defter sayfaları ciltten koparılamaz. Tasdikli müteharrik yapraklarda bu yaprakların sırası bozulamaz ve bunlar yırtılamaz. Kayıt edilecek işlemlerin, işin hacmine ve gereğine uygun olarak muhasebenin intizam ve vuzuhunu bozmayacak bir zaman zarfında kaydedilmesi şarttır. Kayıtlar on günden fazla geciktirilemez.
Yine Tebliğin 22’inci maddesine göre; yevmiye defteri maddelerinde yapılan yanlışlar ancak muhasebe kaidelerine göre düzeltilebilir. Bir yazım veya kayıt, önceki içeriği belirlenemeyecek şekilde çizilemez ve değiştirilemez. Kayıt sırasında mı yoksa daha sonra mı yapıldığı anlaşılmayan değiştirmeler yasaktır.
Muhasebe kayıt sisteminin incelenmesi neticesinde;
– Şirketin üçer aylık dönemler itibariyle yevmiye defterindeki kayıtları güncellediği, bu dönemde yevmiye numarası verdiği ve muhasebe kayıt sisteminin üç aylık dönem içinde geriye dönük yevmiye kayıtlarının silinmesine izin verdiği,
– Şirketin üçer aylık dönemler itibariyle yevmiye defterindeki kayıtları güncellediği, bu dönemde yevmiye numarası verdiği ve üç aylık dönem içinde geriye dönük yevmiye kayıtları yapabildiği (Örneğin 30.09.2024 tarih ve mahsup 343 no’lu (Madde No: 42.714) mahsup fişine ilişkin olarak yapılan düzeltme kaydında kullanılan 01.10.2024 tarihli ve mahsup 273 no’lu (Madde No: 43.256) fişin kayıt tarihi 30.12.2024’tür.)
– Kesilmiş bir muhasebe fişinin üzerine iptal edilmeden yeni muhasebe kayıtları yapıldığı ve fiş numarasının değişmediği (Örneğin 06.03.2024 tarihli ve Mahsup/83 no’lu muhasebe fişinin ilk kaydı ile daha sonra aynı tarih ve numaralı fişe ilişkin olarak kayıttan farklı olduğu), tespit edilmiştir.
Şirketin muhasebe sistemine ilişkin olarak yukarıda yer alan muhasebe sisteminin güvenilirliğini önemli ölçüde olumsuz etkilemektedir. Bu itibarla şirketin kullandığı muhasebe programlarının mevzuata aykırı uygulamalara izin vermeyecek özelliklerde tasarlanması gerekmektedir.