ÖZET: Denetim raporlarına göre, Büyükşehir Belediyesi’nde mutemetlere verilen avansların belirlenen sürelerde mahsup edilmediği ve bu avanslar için gecikme zammı uygulanmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 123. maddesi, avansların hangi durumlarda verilebileceğini ve bu süreçte uyulması gereken kuralları belirlemektedir. Ayrıca, Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 11. maddesi, mutemetlerin harcadıkları tutarları belirli süreler içinde muhasebe yetkilisine sunma yükümlülüğünü düzenlemektedir.

Yapılan incelemelerde, harcama yetkilisi mutemetlerine verilen avansların bir kısmının süresinde kapatılmadığı ve bu durumun 140 Kişilerden Alacaklar Hesabı’na kaydedilmediği görülmüştür. Bunun sonucunda, gecikme zammı gibi yaptırımlar uygulanmamış ve avanslar 160 İş Avans ve Kredileri Hesabı’nda izlenmeye devam etmiştir. Kamu idaresi, gelecekte benzer gecikmelerin yaşanmaması için gerekli önlemleri alacağını belirtmiştir.

Sonuç olarak, mutemetlere verilen avansların zamanında mahsup edilmesi ve süresinde kapatılmayan avansların 140 Kişilerden Alacaklar hesabına kaydedilerek ilgili yasal süreçlerin başlatılması önem arz etmektedir. Bu uygulamalar, kamu mali yönetiminin etkinliğini artıracak ve mali disiplinin sağlanmasına katkıda bulunacaktır.

BULGU: Muhtelif Avansların Mahsup Süresi Sonunda Kapatılmaması ve Süresinde Kapatılmayan Avansların Kişilerden Alacaklar Hesabına Alınmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

Harcama yetkilisi mutemetlerine verilen avansların, mevzuatta belirtilen sürede mahsup edilmediği ve süresinde kapatılmayan avanslar için gecikme zammı uygulanmadığı belirlenmiştir.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “16 Ön ödemeler” başlıklı 123’üncü maddesinde; ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi giderler ve her yıl merkezi yönetim bütçe kanununda belirlenecek tutarların altında kalan giderler için avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme yapılabileceği; ön ödemeler ile ilgili olarak bu Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hallerde 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 35’inci maddesinde belirtilen ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı ifade edilmiştir.

Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in “Ön ödemelerde mahsup süresi ve sorumluluk” başlıklı 11’inci maddesinde; her mutemedin ön ödemelerden harcadığı tutara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri, ilgili kanunlarında ayrıca belirtilmemiş olması halinde avanslarda bir ay, kredilerde ise üç ay içinde muhasebe yetkilisine vermek ve artan tutarı iade ederek hesabını kapatmakla yükümlü olduğu, mutemetlerin işin tamamlanmasından sonra, yukarıdaki bir ve üç aylık sürelerin bitimini beklemeden, son harcama tarihini takip eden üç iş günü içinde ön ödeme artığını iade etmek ve süresinde mahsubunu yaparak hesabını kapatmak zorunda olduğu hüküm altına alınmıştır.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin mutemede verilen avansların mahsubu ile ilgili 125’inci maddesinde mahsup edilmeyen mutemet avansları veya iade edilmeyen avans tutarları mutemet adına 140 Kişilerden Alacaklar Hesabı’na kaydedilerek durumun mutemedin bağlı olduğu daireye bildirileceği ve bu mutemede varsa gecikme zammı dâhil avansın mahsubu yapılıncaya kadar bir daha avans verilemeyeceği veya adına kredi açılmayacağı ayrıca mutemet hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca işlem yapılacağı belirtilmiştir.

Yapılan incelemede; harcama yetkilisi mutemetlerine verilen avanslardan, mevzuatta belirtilen sürelerde mahsup edilmeyenlerin bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca mahsup edilmeyen iş avans ve kredilerinin, 140 Kişilerden Alacaklar Hesabı’na aktarılmayarak 160 İş Avans ve Kredileri Hesabı’nda izlenmeye devam edildiği ve bu nedenle gecikme zammı yaptırımının uygulanmadığı belirlenmiştir.

Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle; bundan sonraki süreçte benzer gecikmelerin yaşanmaması adına gerekli tedbirlerin alınacağı ifade edilmiştir.

Mutemetlere verilen iş avanslarının mevzuatta belirtilen sürelerde mahsup edilmesi, süresinde mahsup edilemeyen avansların ilgili mutemet adına 140 Kişilerden Alacaklar hesabına kişi borcu olarak kaydedilerek 6183 sayılı Kanuna göre işlem yapılması gerekmektedir.