|
ÖZET: Mükelleflerin Türkiye dışında elde ettikleri kazançlar için yurtdışında ödenen vergilerin, Kurumlar Vergisi Genel Oranı’nın üzerinde bir indirim konusu yapıldığı tespit edilmiştir. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 33. maddesi, yurt dışında ödenen vergilerin Türkiye’deki vergi matrahından mahsup edilebileceğini belirtirken, bu mahsup tutarının yurt dışında elde edilen kazançlar üzerinden hesaplanan Türkiye’deki kurumlar vergisi oranını aşamayacağını vurgulamaktadır. Ancak, bazı mükellefler bu düzenlemeye aykırı olarak, ödenen vergileri genel orandan fazla bir şekilde indirim konusu yapmışlardır.
2023 mali yılına ait kurumlar vergisi beyannameleri ve ekleri incelendiğinde, bu durumun devam ettiği gözlemlenmiştir. Kamu idaresi, bu tür bulguların risk kriteri olarak değerlendirileceğini ve gerektiğinde ilgili mükellefler üzerinde vergi incelemesi yapılabileceğini belirtmiştir. 2021 ve 2023 yıllarındaki Sayıştay Denetim Raporları da benzer uygulamaları ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, mükelleflerin yurt dışında elde ettikleri kazançlar için ödenen vergilerin, Kurumlar Vergisi Genel Oranı’nın üzerinde indirim konusu yapılması, vergi matrahının hatalı hesaplanmasına ve dolayısıyla kurumlar vergisinin eksik tahsil edilmesine yol açmaktadır. Bu nedenle, vergi matrahının aşınmasını önlemek amacıyla, risk kriterlerine dayalı kontrollerin etkin bir şekilde uygulanması gerekmektedir. |
BULGU: Mükellefler Tarafından Türkiye Dışında Elde Edilen Kazançlar İçin Yurtdışında Ödenen Vergilerin Kurumlar Vergisi Genel Oranından Fazla Olacak Şekilde İndirim Konusu Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Yabancı ülkelerde elde edilen kazançlar üzerinden ödenen vergiler 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’ndaki nispetlere göre indirim konusu yapılması gerekirken, bu kazançlar üzerinden tarh olunan miktarlardan fazla olacak şekilde verginin indirime konu edildiği görülmüştür.
5520 sayılı Kanun’un “Yurt dışında ödenen vergilerin mahsubu” başlıklı 33’üncü maddesinin birinci fıkrasında; yabancı ülkelerde elde edilerek Türkiye’de genel sonuç hesaplarına intikal ettirilen kazançlardan mahallinde ödenen kurumlar vergisi ve benzeri vergilerin, Türkiye’de bu kazançlar üzerinden tarh olunan kurumlar vergisinden indirilebileceği; dördüncü fıkrasında ise, yurt dışı kazançlar üzerinden Türkiye’de tarh olunacak vergilere mahsup edilebilecek tutarın, hiç bir surette yurt dışında elde edilen kazançlara kurumlar vergisi oranının uygulanmasıyla bulunacak tutardan fazla olamayacağı, bu sınır dâhilinde, ilgili bulunduğu kazancın Türkiye’de genel sonuç hesaplarına intikal ettirildiği hesap döneminde tamamen veya kısmen indirilemeyen vergilerin, bu dönemi izleyen üçüncü hesap dönemi sonuna kadar indirim konusu yapılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; yurt dışı kazançlar üzerinden ödenip Türkiye’de tarh olunacak vergilerden mahsup edilebilecek yurt dışında ödenen kurumlar vergisi ve benzeri vergiler, hiçbir surette yurt dışında elde edilen kazançlara Türkiye’de uygulanan kurumlar vergisi oranının uygulanmasıyla bulunacak tutardan fazla olamayacaktır. Diğer bir ifadeyle, bu oranı sağlayan tutar ya da bu orandan daha azı için mahsup işlemi gerçekleştirilebilecektir. Ayrıca, yurt dışında ödenen vergilerin Türkiye’de hesaplanacak kurumlar vergisinden mahsup edilmesi istendiğinde, Türkiye’deki vergi matrahına dâhil edilen yurt dışı kazanç tutarının bu vergileri de içerecek şekilde brütleştirilmiş olması gerekmektedir.
Ancak, 2023 mali yılına ilişkin kurumlar vergisi beyannameleri ile beyanname eki gelir tablosu ve bilançoların incelenmesi neticesinde, bazı mükelleflerce Türkiye dışında elde edilen kazançlar için ödenen vergilerin 5520 sayılı Kanun’un 32’inci maddesi ile belirlenen %25 kurumlar vergisi genel oranından fazla olacak şekilde indirim konusu yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, bulguda yer verilen hususların risk kriteri olarak dikkate alınmasının ve gerektiğinde ilgili mükellefler hakkında vergi incelemesi yapılmasının mümkün olduğu ifade edilmiştir.
Bulgu konusu hususa 2021 ve 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporunda yer verilmiş olup, aynı uygulamaya 2024 yılında da devam edildiği anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, kurumlar vergisi mükellefleri tarafından, Türkiye dışında elde edilen kazançlar için ödenen vergilerin kurumlar vergisi genel oranından fazla olacak şekilde indirim konusu yapılması beyan edilen kazancın ve dolayısıyla kurumlar vergisi matrahı ile vergi tutarının hatalı hesaplandığına işaret etmekte olup, bu durum kurumlar vergisinin olması gerekenden eksik tahsil edilmesi riskine yol açmaktadır. Bu nedenle, risk kriterlerine göre beyanname vermeyi zorlaştırmayacak ve vergiye gönüllü uyumu azaltmayacak şekilde kontrollerin uygulamaya geçirilerek vergi matrahının aşınmasının engellenmesi gerekmektedir.