|
ÖZET: İdareye ait bir taşınmazın kullanımında, intifa hakkı sahibi derneğin bu haktan feragat etmesine rağmen, taşınmazın yine dernekten kiralanarak belediye tarafından kullanıldığı tespit edilmiştir. Türk Medeni Kanunu’nun ilgili maddeleri, intifa hakkının sona erme sebeplerini ve taşınmaz üzerindeki hakların devrini düzenlemektedir. 5393 sayılı Belediye Kanunu da belediyelere taşınmazlar üzerinde sınırlı ayni hak tesis etme yetkisi vermektedir.
Yapılan incelemelerde, 2006 yılında öğrenci yurdu inşası amacıyla bir derneğe otuz yıllığına devredilen taşınmazın, derneğin 2021 yılında intifa hakkından feragat etmesiyle belediyeye geri döndüğü, ardından 2022 yılında dernek tarafından aylık 19.000 TL karşılığında kiralandığı belirlenmiştir. Ancak, kamu idaresinin dernekle olan kira sözleşmesini sonlandırdığına dair açıklamasına rağmen, ödenen kira bedelleriyle ilgili herhangi bir işlem yapılmamıştır. Sonuç olarak, intifa hakkından feragat edilmesi, taşınmazın maliki olan belediyeye hakkın terkinini isteme yetkisi tanımaktadır. Bu durumda, derneğin taşınmaz üzerinde hak talep etme yetkisi bulunmamaktadır. Ayrıca, son 23 aydır derneğe yapılan kira ödemelerinin, sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde geri alınması gerekmektedir. |
BULGU: Mülkiyeti İdareye Ait Taşınmazın Kira Ödenmek Suretiyle Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdare intifa hakkı tanımak suretiyle kullandırdığı taşınmazını, intifa hakkı sahibi hakkından feragat etmesine rağmen söz konusu taşınmazı intifa hakkından feragat eden dernekten kiralamak suretiyle kendi kullanımına aldığı görülmüştür.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “İntifa hakkı” başlıklı 794’üncü maddesinde;
“İntifa hakkı, taşınırlar, taşınmazlar, haklar veya bir malvarlığı üzerinde kurulabilir. Aksine düzenleme olmadıkça bu hak, sahibine, konusu üzerinde tam yararlanma yetkisi sağlar.” ifadesi yer almaktadır.
Aynı Kanun’un “Sona erme sebepleri” başlıklı 796’ncı maddesinde;
“İntifa hakkı, konusunun tamamen yok olması ve taşınmazlarda tescilin terkini; yasal intifa hakkı, sebebinin ortadan kalkması ile sona erer. Sürenin dolması veya hak sahibinin vazgeçmesi ya da ölümü gibi diğer sona erme sebepleri, taşınmazlarda malike terkini isteme yetkisi verir.” hükmü yer almaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin h bendinde;
“Mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde taşınmaz almak, kamulaştırmak, satmak, kiralamak veya kiraya vermek, trampa etmek, tahsis etmek, bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesis etmek.”
Aynı Kanun’un “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’nci maddesinin e bendinde;
“Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek.”
Hükümleri yer almaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; taşınmazlar üzerinde süresi otuz yılı geçmemek üzere sınırlı ayni hak kurma yetkisinin belediye meclisinde olduğu, taşınmazlarda intifa hakkına ilişkin sürenin dolması veya hak sahibinin vazgeçmesi ya da ölümü gibi sona erme sebepleri gerçekleştiğinde malikin terkini isteme yetkisi olduğu anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede; İdareye ait arsanın intifa hakkının öğrenci yurdu yapılmak maksadıyla ve inşa edilecek binanın ve arsanın mülkiyetinin Belediyeye ait olması şartıyla 15.11.2006 tarihinde otuz yıllığına bir derneğe verildiği, söz konusu derneğin 08.12.2021 tarihinde mevcut intifa hakkından feragat ederek yapmış olduğu binayı bila bedel Belediyeye devrettiği, 01.07. 2022 tarihinde ise Belediyeye devredilen taşınmazın adı geçen dernek tarafından aylık 19.000,00 TL karşılığında yine Belediyeye kiralandığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında söz konusu dernekle olan kira sözleşmesinin sonlandırıldığı ifade edilmiştir. Ancak şimdiye kadar ödenen kira bedellerine ilişkin herhangi bir işlem yapılmadığı görülmüştür.
Sonuç olarak; intifa hakkından hak sahibinin feragat etmesi taşınmazın maliki olan Belediyeye hakkın terkinini isteme yetkisi verdiğinden söz konusu taşınmazda ilgili derneğin herhangi bir hak talep etme yetkisi bulunmamaktadır. 23 aydır derneğe yapılan bu ödemelerin sebepsiz zenginleşme hükümleri doğrultusunda ilgili dernekten alınması gerekmektedir.