|
ÖZET: Murahhas üyelik ücretlerinin belirlenmesi, şirketin yönetim kurulu kararıyla yapılmaktadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 394. maddesi, yönetim kurulu üyelerine ödenecek mali hakların esas sözleşme veya genel kurul kararıyla belirlenmesini şart koşmaktadır. Ancak, belediyenin çoğunluk hissesine sahip olduğu şirketin 2022 ve 2023 yıllarındaki genel kurul toplantılarında, murahhas üyelik ücretleri belirlenmeden yönetim kuruluna bu ücretleri belirleme yetkisi verilmiştir. Bu durum, yönetim kurulu üyelerinin huzur hakkı ile birlikte belirli bir üst sınır dahilinde murahhas üye ücretlerinin ödenmesine yol açmıştır.
2024 yılı itibarıyla, yönetim kurulu üyelerine ödenen murahhas üyelik ücretlerinde belirgin farklılıklar gözlemlenmiştir. Örneğin, bazı üyelere 9.000 TL’den başlayarak 70.000 TL’ye kadar değişen tutarlarda ücretler ödenmiştir. Bu durum, 6102 sayılı Kanun’un 394. maddesi gereğince, murahhas üyelik ücretlerinin genel kurul kararı veya esas sözleşme ile belirlenmesi gerektiği ilkesine aykırılık teşkil etmektedir. Şirketin yönetim kurulu, bu ücretlerin belirlenmesi yetkisini devredilemez bir yetki olarak genel kurula bırakmak zorundadır. Sonuç olarak, yönetim kurulu üyelerine ödenen murahhas üyelik ücretlerinin, yasal çerçeveye uygun olarak genel kurul kararıyla belirlenmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, bu uygulama 6102 sayılı Kanun’a aykırı bir durum yaratmaktadır. Şirketin yönetim kurulu, bu yasal gereklilikleri göz önünde bulundurarak hareket etmelidir. |
BULGU: Murahhas Üyelik Ücretinin Yönetim Kurulu Kararıyla Belirlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin yönetim kurulunda yer alan murahhas üyelere ödenen ücretinin yönetim kurulu kararıyla belirlendiği görülmüştür.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Yönetim kurulu üyelerinin mali hakları” başlıklı 394’üncü maddesinde, Yönetim kurulu üyelerine, tutarı esas sözleşmeyle veya genel kurul kararıyla belirlenmiş olmak şartıyla huzur hakkı, ücret, ikramiye, prim ve yıllık kârdan pay ödenebileceği ve Şirket ana sözleşmelerinde, Yönetim Kurulu Üyelerinin ücretinin Genel Kurul tarafından saptanacağı belirtilmiştir. Aynı Kanun’un şirketlerde Genel Kurulun görev ve yetkilerini düzenleyen 408’inci maddesinin ikinci fıkrasında, çeşitli hükümlerde öngörülmüş bulunan devredilemez görevler ve yetkiler saklı kalmak üzere, genel kurula ait devredilemeyecek görev ve yetkiler belirlenmiştir. Anılan fıkranın (b) bendinde; “Yönetim kurulu üyelerinin seçimi, süreleri, ücretleri ile huzur hakkı, ikramiye ve prim gibi haklarının belirlenmesi, ibraları hakkında karar verilmesi ve görevden alınmaları” hükmüne yer verilerek yönetim kurulu üyelerinin ücretlerini belirleme yetkisinin şirket genel kurulunun devredilemez görev ve yetkileri arasında bulunduğu hükme bağlanmıştır.
Belediyenin çoğunluk hissesine sahip olduğu Şirketin 29.03.2022 tarihli 2022 yılı olağan genel kurul toplantısında, her bir üyeye verilecek huzur ücreti net 7.500,00 TL belirlendiği halde, murahhas üyelik ücreti belirlenmeyerek yönetim kuruluna murahhaslar ataması ve murahhas ücretlerini 85.000,00 TL üst sınırına kadar belirleme yetkisi verilmiştir. Aynı şekilde şirketin 29.03.2024 tarihli 2023 yılı olağan genel kurul toplantısında, her bir üyeye verilecek huzur ücreti net 20.000,00 TL belirlendiği halde, murahhas üyelik ücreti belirlenmeyerek yönetim kuruluna murahhaslar ataması ve murahhas ücretlerini 140.000,00 TL üst sınırına kadar belirleme yetkisi verilmiştir. Anılan genel kurul kararları ile yönetim kurulu üyelerine her ay net huzur hakkı ödenmesine ek olarak 85.000,00 TL ve 140.000,00 TL’ye kadar murahhas üye ücreti ödenmesine karar verilmiştir. Böylece yönetim kurulu 11 üyenin 10’unu aynı zamanda murahhas üye olarak atamış ve kendilerine verilecek olan murahhas üye ücretini de belirlemiştir. Şirket yönetim kurulu tarafından yönetim kurulu üye ücretlerinde genel kurul kararıyla belirlenen aylık net huzur hakkı ile ilgili bir değişiklik yapılmamasına karşın, murahhas üye ücretlerinde objektif bir ölçüt uygulanmadan ödenen tutarlar arasında farklılıklar bulunmaktadır. 2024 yılında 2 yönetim kurulu üyesine net 9.000,00 TL, 2 yönetim kurulu üyesine net 15.000,00 TL, 1 yönetim kurulu üyesine net 17.000,00 TL, 2 yönetim kurulu üyesine net 17.500,00 TL, 1 yönetim kurulu üyesine net 20.000,00 TL, 1 yönetim kurulu üyesine net 60.000,00 TL ve 1 yönetim kurulu üyesine net 70.00,00 TL murahhas üyelik ücreti ödenmektedir.
6102 sayılı Kanun’un 394’üncü maddesine göre tutarı esas sözleşmeyle veya genel kurul kararıyla belirlenen ücret yönetim kurulu üyelerine ödenebilecektir. Murahhas üyelik ücretinin genel kurul kararıyla veya esas sözleşmeyle belirleneceği, söz konusu yetkinin bizzat genel kurul tarafından kullanılması gerektiği ve bunun devredilemez bir yetki olduğu anlaşılmaktadır. Genel Kurul tarafından yetki kullanımında ücretin belirli ve anlaşılabilir olması gerekir.
6102 sayılı Kanun’a göre, yönetim kurulu üyelerinden murahhas üyeliğe atanan yönetim kurulu üyelerine ödenecek ücretin şirket genel kurul kararı veya esas sözleşmeyle belirleneceği, söz konusu yetkinin bizzat genel kurul tarafından kullanılması gerektiği ve bu yetkinin şirket genel kurulunun devredilemez görev ve yetkileri arasında bulunan bir yetki olduğu dikkate alındığında, murahhas üyeliklere atanan üyelere ödenecek ücretin yönetim kurulu kararlarıyla belirlenmesi veya artış yapılması 6102 sayılı Kanun’a aykırılık oluşturmaktadır.
Şirket cevabında özetle, şirket yönetim kurullarının murahhas üye atamaya yetkili olduğu, murahhas üyelere verilecek ücretlerin genel kurul tarafından üst sınır belirlenmek suretiyle oluşturulduğu, üst sınırın ise 631 sayılı KHK’nın 12nci maddesinde yapılan değişikliklerin dikkate alınarak belirlendiği, yönetim kurulunun genel kurul tarafından kendilerine tanınan rakam aralığında hareket ettiği, murahhas üyelerin ücretlerinin üyelerin yetkinliklerine göre belirlendiği, yıl içerisinde üyelerin ayrılıp yerlerine yenilerinin atanabildiği, her istifa ve atama için genel kurul yapılmasının maddi ve organizasyonel açıdan külfet yaratmaması adına murahhas üye ücretlerinin yönetim kurulu kararı tarafından belirlendiği ifade edilmiştir. Şirket cevabında belirtilenlerle ilgili olarak yukarıda yapılan açıklamalar yeterli olup, farklı bir değerlendirmeyi gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
Şirket yönetim kurulu üyeleri ile diğer görevlilerin 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporunun gereğini yerine getirmedikleri sonucuna varılmıştır.
Yönetim kurulu üyelerine ödenen murahhas üyelik ücretlerinin yönetim kurulu kararıyla belirlenmesi 6102 sayılı Kanun’a aykırılık oluşturması nedeniyle ya esas sözleşmeyle ya da genel kurul kararıyla belirlenmesi gerekmektedir.