|
ÖZET: Müşteriler tarafından getirilen külçe altınların eritilmesi sonucunda elde edilen altın baskı bedellerinin gelir hesaplarına kaydedilmemesi, Hazine’ye aktarımın gerçekleşmemesine yol açmaktadır. Cumhuriyet altınlarının basımı, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmekte olup, müşteriler altınlarını teslim ettikten sonra talep ettikleri miktarı mevcut stoktan alabilmektedir. Ancak, bu süreçte altın baskı bedeli olarak alınan ayni değerlerin gelir kaydı yapılmadığı tespit edilmiştir.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği gereğince, yurt içindeki mal ve hizmet satışları için alınan değerlerin 600 Yurtiçi satışlar hesabına kaydedilmesi zorunludur. Yapılan incelemelerde, ayni olarak tahsil edilen altın baskı bedeli nedeniyle, müşteriden alınan ve iade edilen altınlar arasında tutarsızlıklar yaşandığı ve bu durumun, Hazine’ye aktarılması gereken gelirlerin kaydedilmemesine neden olduğu belirlenmiştir. 2022 yılında yapılan düzenlemelerle, kıymetli madenlerin değerlemesinden doğan farkların Hazine payı hesaplamalarında dikkate alınmayacağı belirtilmiştir. Ancak, bu durum, altın baskı bedelinin gelir kaydı yapılmaması sorununu çözmemekte ve dolayısıyla Hazine’ye aktarımın engellenmesine neden olmaktadır. Kamu İdaresi, bu konudaki ikincil mevzuat çalışmalarının sürdüğünü bildirmiştir. |
BULGU: Müşteriler Tarafından Getirilen Altınlardan Ayni Olarak Tahsil Edilen Baskı Bedellerinin Gelir Kaydedilmemesi ve Gelir Fazlasının Hazineye Aktarılamaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Cumhuriyet altını basımı sürecinde, müşteriler tarafından getirilen külçe altınların eritilerek üretime dönüştürülmesi karşılığında, ayni olarak tahsil edilen altın baskı bedelinin gelir hesaplarında muhasebeleştirilmediği ve dolayısıyla elde edilen hasılatın Hazineye aktarılamadığı görülmüştür.
Cumhuriyet altın sikkeleri ile Cumhuriyet ziynet altınları, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 106/b maddesi uyarınca, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından basılmaktadır. Müşteriler basımı yapılmak üzere külçe altın getirmekte, talep ettikleri altın ise aynı gün içerisinde mevcut basılmış altın stokundan kendilerine teslim edilmektedir. Bu aşamada altın baskı bedeli olarak (mülga) Hazine Müsteşarlığının 06.07.1998 tarih ve 43126 sayılı Onayı ile belirlenmiş olan tarifeye göre bir miktar altın Darphanede kalmaktadır.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 388’inci maddesine göre, yurt içindeki gerçek ve tüzel kişilere satılan mal ve hizmetler karşılığında alınan ya da tahakkuk ettirilen değerlerin 600 Yurtiçi satışlar hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde;
– Altın baskı bedelinin ayni olarak tahsil edilmesi sonucu, müşteriden teslim alınan ile iade edilen altın arasında fark oluştuğu ve bu nedenle müşteriden teslim alınan altınların kaydedildiği 329 Diğer ticari borçlar hesabının kıymetli maden emanetleri alt hesabının sürekli olarak bakiye verdiği,
– Baskı bedeli olarak Darphanede kalan altınlar için gelir kaydı yapılmadığı,
– Baskı bedeli olarak kalan ayni altın için gelir kaydı yapılmamasının bu gelirlerin Hazineye aktarılamaması sonucunu da doğurmakta olduğu,
tespit edilmiştir.
4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 117’nci maddesinin üçüncü fıkrasında; döner sermayeden elde edilen ve her yıl sonunda kullanılmayan gelirin tahsis olunan sermayeye Hazine ve Maliye Bakanlığı Darphane ve Damga Matbaası Döner Sermayesi 2021 Yılı 55 Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu
ulaşıncaya kadar döner sermayeye ekleneceği, ödenmiş sermaye, tahsis edilen sermayeye ulaştıktan sonra kârın Hazineye aktarılacağı hüküm altına alınmıştır. Ancak baskı bedeli olarak alınan ayni altın için gelir kaydı yapılmaması Hazineye aktarılmamasına neden olmaktadır.
Bununla birlikte 23.03.2022 tarih ve 31793 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 96 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile döner sermayenin tanımlandığı 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 117’nci maddesinde değişiklik yapılarak kıymetli madenlerin değerlemesinden doğan farklardan Bakan tarafından belirlenecek tutarın, ilgili mevzuatı gereği hesaplanması gereken Hazine payı ve diğer kurum payları ile hesap dönemi sonunda aktarılacak tutarların hesabında dikkate alınmayacağı, kıymetli madenlerin değerlemesinden doğan farkların da tahsis olunan sermaye ile sınırlı olmaksızın sermayeye ilave edileceği hüküm altına alınmıştır.
Kamu İdaresi cevabında, söz konusu hususa ilişkin ikincil mevzuat çalışmalarının devam ettiği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 ve 2020 yılı Sayıştay Denetim Raporlarında da ifade edildiği üzere, müşteriler tarafından getirilen külçe altınların eritilerek üretime dönüştürülmesi karşılığında, ayni olarak tahsil edilen altın baskı bedelinin gelir hesaplarında muhasebeleştirilebilmesi gerekmektedir.