|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyesinin müteahhit ve taşeron işçilerinin ücret alacaklarının takibi konusundaki yükümlülüklerini yerine getirmediğini ortaya koymuştur. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 36. maddesi, mahalli idarelerin, müteahhitlerin gerçekleştirdiği inşaat ve onarım işlerinde çalışan işçilerin ücretlerinin ödenip ödenmediğini kontrol etme sorumluluğunu belirlemektedir. Ücretleri ödenmeyen işçiler için, ilgili idarelerin müteahhitten veya taşerondan bu alacakları talep etmesi gerekmektedir.
Yapım İşleri İhale Uygulama Yönetmeliği’nde de benzer yükümlülükler yer almaktadır. Yapı denetim görevlileri, iş yerinde çalışan işçilerin ücret alacaklarını kontrol ederek, ödenmeyen ücretlerin müteahhit hakedişinden kesilmesini sağlamalıdır. Ancak yapılan incelemeler, kamu idaresinin İller Bankası kredisi kullanmadan gerçekleştirdiği yapım ve onarım projelerinde işçilerin ücret alacaklarının takip edilmediğini göstermektedir. Bu durum, işçi mağduriyetlerine yol açabileceği gibi, adli süreçler sonucunda kamu idaresinin mali yükümlülüklerini artırabilir. Kamu idaresinin, tüm yapım ve onarım işlerinde mevzuata uygun bir şekilde işçi ücret alacaklarını takip etmesi, hem işçi haklarının korunması hem de olası mali sorunların önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Müteahhit/Taşeron İşçilerinin Ücret Alacaklarının Takibi Konusundaki Yükümlülüğün Yerine Getirilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin, müteahhite/taşerona yaptırdığı yapım ve onarım işlerinde çalışan işçilerin ücret alacaklarının takibi konusundaki yükümlülüğünü yerine getirmediği görülmüştür.
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Kamu Makamlarının ve Asıl İşverenlerin Hakedişlerinden Ücreti Kesme Yükümlülüğü” başlıklı 36’ncı maddesine göre; mahalli idareler, müteahhide verdikleri her türlü bina, köprü, hat ve yol inşası gibi yapım ve onarım işlerinde çalışan işçilerden müteahhit veya taşeronlarca ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığını kontrol ederler. Ücreti ödenmeyen işçi var ise başvurusu üzerine, ücretleri müteahhitten veya taşeronlardan istenecek bordrolara göre hakedişlerinden kesinti yoluyla ödenir. Bunun için hakediş ödeneceği ilgili idare tarafından iş yerinde şantiye şefliği iş yeri ilân tahtası veya işçilerin toplu bulunduğu yerler gibi işçilerin görebileceği yerlere yazılı ilân asılmak suretiyle duyurulur.
Yapım İşleri İhale Uygulama Yönetmeliği ekinde bulunan Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Çalışanların Hakları ve Çalışma Şartları” başlıklı 34’üncü maddesinde de; yapı denetim görevlisi iş yerinde çalışanlar arasında yüklenici veya alt yükleniciler tarafından ücreti ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığını kontrol ederek ücretleri ödenmeyen varsa yükleniciden ve alt yüklenicilerden istenecek bordrolara göre bu ücretlerin yüklenici hakedişinden ödenmesini sağlayacağı, bunun için yüklenicinin hakediş istemesi üzerine bu istek ve hakedişin ödeneceği tahmini tarihini, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 36’ncı maddesinde yazılı olduğu şekilde ilan edeceği, ilanın yapıldığı yapı denetim görevlisinin ve yüklenici veya vekili ile işçi temsilcisinin imzaladıkları bir tutanakla tespit edilerek bu tutanağın bir sureti hakedişin ödeme yerine gönderileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede Kamu İdaresinin İller Bankası kredisi kullanmadan yaptırdığı yapım ve onarım işlerinde işçilerin ücret alacaklarının takibinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından yapılan tüm yapım ve onarım işlerinde mevzuata uygun olarak işçi ücret alacaklarının takibi yapılarak hem işçi mağduriyetleri engellenmeli hem de ücret alacakları nedeniyle adli süreçler sonucunda oluşabilecek mali külfetin önüne geçilmesi gerekmektedir.