|
ÖZET: Nakit teminatların vade ve zamanaşımı kontrolünün yapılmaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. 330 No.lu Hesapta yer alan geçmiş dönemlere ait nakit teminatların, ilgili sözleşmelerin sona ermesine rağmen iade edilmediği tespit edilmiştir. Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 13. maddesi, kesin ve ek kesin teminatların geri verilmesine dair düzenlemeleri içermektedir. Ayrıca, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, bu teminatların izlenmesine yönelik kurallar getirmektedir.
Denetim sonuçlarına göre, 2014-2024 döneminde toplam 834.944,04 TL tutarında teminatın bulunduğu ve bunların 330.01.02 No.lu Hesapta kayıtlı olduğu belirlenmiştir. İhale teminatları, mevzuat gereği belirli süreler içinde geri verilmesi gereken tutarlar olarak tanımlanmaktadır. Ancak, teminatların iade edilmemesi durumunda, ilgili muhasebe birimlerinin teminat sahiplerine yazılı uyarılarda bulunması ve takip süreçlerini sürekli hale getirmesi önem arz etmektedir. Sonuç olarak, teminatların zamanında iade edilmesi ve izlenmesi, kamu kaynaklarının etkin yönetimi açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu nedenle, ilgili birimlerin gerekli önlemleri alarak süreçleri düzenli bir şekilde takip etmesi gerekmektedir. |
BULGU: Nakit Olarak Alınan Teminatlar İçin Vade ve Zamanaşımı Kontrolünün Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Geçmiş yıllardan gelen ve 330 No.lu Hesapta izlenen nakit teminatlardan, ilgili işin sözleşmesi bittiği halde iade edilmeyenlerin olduğu görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Kesin teminat ve ek kesin teminatların geri verilmesi” başlıklı 13’üncü maddesinde; kesin ve ek kesin teminatların iadesine ilişkin hükümler yer almaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe Ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Hesabın niteliği” başlıklı 257’ncı maddesinde; 330 No.lu Hesabın, mevzuatları gereği belirli olmayan bir vade ile, vadesiz ve/veya bir yıldan kısa vade ile nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito ve teminatların izlenmesi ve Vadesi belli olmayan depozito ve teminatlar için kullanılacağı belirtilmiştir.
“Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 258’nci maddesine göre; depozito ve teminat olarak tahsil edilen tutarlar 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bu hesaba alacak kaydedilir. Aynı maddede; ihale teminatları ve vergi teminatları için zamanaşımı süreleri belirtilmiş olup 259’uncu maddede ise hesabın işleyişi gösterilmiştir. Buna göre;
İhale teminatları
İhalelere katılan isteklilerden mevzuatları gereği nakden alınan geçici teminatlar ile üzerinde ihale kalan isteklilerden nakden alınan veya hakedişlerinden kesilmek suretiyle tahsil edilen kesin teminat ve ek kesin teminatlar bu bölüme kaydedilir. Bu hesapta yer alan tutarlardan, mevzuatı uyarınca ödenmemiş sigorta primleri ve gecikme zamları karşılığı olarak, ilgili sosyal güvenlik kurumunun bildirmesi üzerine yüklenicilere geri verilmeyerek tutulanlar, kurumun ilgili şube veya bürosunun hesabına gönderilir.
5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 13 üncü maddesine göre mahsup işlemi yapılmasına gerek bulunmayan hallerde; yapım işlerinde kesin hesap ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından, diğer işlerde ise işin kabul tarihinden veya varsa garanti süresinin bitim tarihinden itibaren iki yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle ilgilisine iade edilemeyen kesin teminat mektupları hükümsüz kalır ve bankasına iade edilir. Teminat mektubu dışındaki teminatlar sürenin bitiminde, bütçeye gelir kaydedilmek üzere gelir hesaplarına aktarılır. Bu işlemlere ilişkin düzenlenecek yazı aynı süre içerisinde ilgili muhasebe birimine gönderilir.
Vergi teminatları
1) Vergi Kanunları uyarınca teminat olarak tahsil veya tevkif edilen tutarlar bu bölüme kaydedilir. Bu tutarlar, teminat alınmasını gerektiren işin sonucuna göre ilgilisine geri verilir veya bütçeye gelir kaydedilir.
Zamanaşımı süreleri
1) Muhasebe birimlerince tahsil edilerek bu hesaba kaydedilen paralar, aşağıda belirtilen hallerde zamanaşımına uğradığında bütçeye gelir kaydedilir.
2) İsteklilerden alınan geçici teminatlar, ihale başkası üzerinde kaldığı takdirde; en avantajlı ikinci teklifi veren istekli için sözleşmenin yapıldığı tarihi, diğer istekliler için ihale kararının verildiği tarihi, komisyonca ihaleden vazgeçildiği takdirde; bu husustaki karar tarihini, geçici teminatını yatıran istekli ihaleye girmekten vazgeçtiği takdirde; bu isteğini bildirdiği veya en geç ihalenin başkası üzerinde kaldığı tarihi izleyen günden başlamak üzere 10 yıllık zamanaşımına tabidir.
İstekli veya yüklenicilerden alınan kesin teminatlar, taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun biçimde yerine getirilmesi nedeniyle teminatın geri verilmesi gerektiği tarihi, idarece, yüklenici veya alt yüklenici kusurlu görülerek sözleşme bozulduğu ve teminatını geri almak için yüklenici veya alt yüklenici tarafından mahkemeden karar alındığı takdirde; hüküm tarihini izleyen günden başlamak üzere 10 yıllık zamanaşımına tabidir.
Yapılan denetimde, 2024 yılı sonu itibarıyla, 2014-2024 dönemine ait toplam 834.944,04 TL’lik teminatın bulunduğu, bu teminatların 330.01.02 No.lu Hesapta izlenen kesin teminatlar olduğu görülmüştür.
Sonuç olarak; muhasebe birimince teminat sahiplerine yukarıda bahsedilen yazılı uyarının yapılması ve teminat konusu işlerle ilgili birimler itibarıyla takibinin sürekli hale getirilmesi gerekmektedir.