Nakliye giderlerinde mesafe hatası aşırı düşük teklif değerlendirmesini nasıl etkiler (KİK)

T.C Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) 4. Bölge Yol Müdürlüğünce 25.07.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Tecer-Kangal Varyantı Deliktaş Tüneli Havalandırma ve Yangın Söndürme Sistemi Yapılması” ihalesine ilişkin olarak Ali Yanıkkaya İnş. Turz. Mad. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine, Kamu İhale Kurulunun 17.10.2012 tarihli ve 2012/UY.I-3997 sayılı kararı ile “4734 sayılı Kanunun 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince, düzeltici işlem belirlenmesine,” karar verilmiştir.

Davacı Öz Mercan Elekt. Taah. İnş. Müh. Mak. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından anılan Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılan davada Ankara 2. İdare Mahkemesinin 17.01.2013 tarihli E:2012/1640 sayılı kararında, ” Dava, TCDD 4. Yol Bölge Müdürlüğü tarafından 25.07.2012 tarihinde açık ihale ile yapılan “Tecer Kangal Varyantı Deliktaş Tüneli Havalandırma ve Yangın Söndürme Sistemi Yapılması” ihalesine kanlan davacı şirketin, ihaleye katılan bankaca bir firma tarafından itirazen şikayet yoluna başvurulması üzerine ihale dışı bırakılması şeklinde düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin 17.10.2012 tarih ve 2012/UY.I-3997 sayılı Kamu İhale Kurulu kararının kendisine yönelik kısmının yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle açılmıştır.4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ‘Tekliflerin Değerlendirilmesi’ başlıklı 3. maddesinde ” ihale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştın İması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ile ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uysun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz. Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır. ‘Aşın Düşük Teklifler’ başlıklı 38. maddesinde, “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister, ihale komisyonu; a) imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşın düşük teklifleri değerlendirir.

Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşın düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla amir değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ncı maddesinde “İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;…b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri…yazılı olarak ister.

(2) ihale komisyonu; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen işin özgünlüğü, hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır,” hükmüne yer verilmiştir.

İhaleye ait idari şartnamenin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19. maddesinde, isteklilerin tekliflerini, birim fiyatlar üzerinden vereceği ve ihale üzerinde bırakılan istekliyle birim fiyat sözleşme imzalanacağı belirtilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden, TCDD 4. Bölge Yol Müdürlüğü tarafından

• tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Tecer Kangal Varyantı Deliktaş Tüneli Havalandırma ve Yangın Söndürme Sistemi Yapılması” işine 9 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunda işin sınır değerinin 3.305.314,28 TL olarak belirlendiği,3.258.000,00 TL ile sınır değerin altında teklif veren davacı şirketten aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, yapılan açıklama yerinde görülerek şirketin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak tespit edildiği, ihaleye katılan diğer bir firma olan ve 3.587.904,06 TL ile sınır değerin üzerinde ilk teklifi veren Ali Yanıkkaya İnş. Turz. Mad. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd Şti. tarafından 31.08.2012 tarihinde ihaleyi yapan idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu, başvurunun 07.09.2012 tarihli yazı ile reddi üzerine bu kez tarihinde kayıtlara giren dilekçe ile; ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin teklif ettikleri bedellerle ihale konusu işin yapılamayacağı ileri sürülerek Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu, yapılan inceleme sonucunda tesis edilen 17.10.2012 tarih ve 2012/UY.I-3997 sayılı Kamu ihale Kurulu kararının davacı şirkete ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda; davalı idarece, davacı şirketin yaptığı bütün açıklamalar yerinde görülmekle birlikte, MOBF-004 (HDPE SDR11 PE 100 boru 8) iş kalemi için nakliye gideri için yapılan açıklamalarda imalatçı fabrika ile işyeri şantiyesi arasının yaklaşık mesafesinin 120 km olarak öngörülmüş olmasına karşın, yakıt gideri hesabında 90 km üzerinden hesaplama yapıldığı ve maliyet toplamına 90 km karşılığı nakliye giderinin katıldığı ve bu durumun mevzuata uygun olmadığı ileri sürülmekte, davacı şirket tarafından mesafenin 90 km. olduğu, maliyet hesabına da 90 km. üzerinden hesaplanan nakliye giderinin eklendiği, açıklamada mesafenin 120 km. olarak gösterilmesinin maddi hata olduğu, kaldı ki, ihaleyi yapan idarenin de durumu maddi hata olarak değerlendirerek yapılan açıklamayı yerinde gördüğü iddia edilmektedir.

Dosyada bulunan bilgi ve belgeler incelendiğinde, uyuşmazlık konusu iş kaleminin davacı şirketin teklifinde 46.379,50 TL Tik paya sahip olduğu, itirazen şikayet başvurusunda bulunan şirket ile teklifleri arasında yaklaşık 330.000,00 TL ‘lik fiyat farkı bulunduğu dikkate alındığında, davacı şirketin teklif fiyatını düşük göstermek gibi bir gayesinin bulunmadığı, mesafenin 120 km olarak gösterilmesinin maddi hatadan kaynaklandığı sonucuna varılmakla, Kamu ihale Kurulu kararının dava konusu edilen kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle; hukuka aykırılığı açık olan dava konusu işlemin; uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğabileceğinden 2577 Sayılı Kanunun 27.maddesi uyarınca teminat alınmaksızın yürütülmesinin durdurulmasına, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde Ankara Bölge idare Mahkemesi’ne İtiraz yolu açık olmak üzere 17/01/2013 tarihinde
Oybirliğiyle karar verildi.” gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138/4’üncü maddesinde, yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28/1’inci maddesinde Danıştay, Bölge İdare Mahkemeleri, İdare ve Vergi Mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan Kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1) Kamu İhale Kurulunun 17.10.2012 tarihli ve 2012/UY.I-3997 sayılı kararının davacı Öz Mercan Elekt. Taah. İnş. Müh. Mak. San. Tic. Ltd. Şti. ile ilgili kısımlarının iptaline,

2) Anılan mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, Öz Mercan Elekt. Taah. İnş. Müh. Mak. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin geçerli kabul edilmesi ile 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.