|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin ödeme emri belgelerinin bazıları, bu belgeleri düzenleyen gerçekleştirme görevlilerinin imzasını içermemektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 33. maddesi, bütçeden harcama yapılabilmesi için ilgili belgelerin onaylanmasını ve düzenlenmesini zorunlu kılmaktadır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı doğrultusunda gerekli belgeleri hazırlamakla yükümlüdür. Ayrıca, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, harcamaların muhasebeleştirilmesi için belirli belgelerin düzenlenmesini şart koşmaktadır.
Yapılan incelemelerde, 2024 yılında düzenlenen bazı ödeme emri belgelerinde imza eksikliği tespit edilmiştir. 2018 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda da benzer bir bulguya rastlanmış, ancak idare tarafından bu duruma yönelik herhangi bir düzeltici işlem yapılmamıştır. Kamu İdaresi, bu durumun münferit birkaç işleme ait olduğunu belirtse de, mevcut bulgular, imza eksikliğinin daha yaygın bir sorun olduğunu göstermektedir. İmzaların eksik olması, sorumluluk tespiti açısından risk oluşturmaktadır. Sonuç olarak, kamu idaresinin, ilgili mevzuat çerçevesinde harcama birimleri için gerçekleştirme görevlilerini belirleyip görevlendirmesi gerekmektedir. Bu durum, yapılan işlemlerde sorumlulukların net bir şekilde belirlenmesi ve ön mali kontrol süreçlerinin etkinliğinin sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Ödeme Emri Belgeleri Üzerinde Gerçekleştirme Görevlilerinin İmzalarının Eksik Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin ödeme emri belgelerinin bir kısmının üzerinde, bu belgeleri düzenleyen gerçekleştirme görevlilerinin imzasının bulunmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 33’üncü maddesi uyarınca bütçeden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekmektedir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında;
“Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.” denilerek gerçekleştirme görevlilerinin bu Kanun uyarınca yapmış olduğu iş ve işlemlerden sorumlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Yevmiye sistemi, muhasebeleştirme belgeleri ve açılış kayıtları” başlıklı 43’üncü maddesinde bütçeden nakden veya mahsuben yapılan harcamaların “Ödeme Emri Belgesi” ile diğer işlemlerin ise “Muhasebe İşlem Fişi” ile muhasebeleştirileceği ifade edilmiştir. Belediyeler tarafından nakden veya mahsuben yapılan harcamalarda düzenlenecek ödeme emri belgesine eklenmesi gereken belgeler ise Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nde belirtilmiştir.
İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Ön mali kontrol süreci” başlıklı 12’nci maddesinin üçüncü fıkrasında aynen;
“Harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirir. Ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol yaparlar. Bu gerçekleştirme görevlileri tarafından yapılan kontrol sonucunda, ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşülerek imzalanır.” ifadesi yer almaktadır.
14.06.2007 tarih ve 5189 numaralı Sayıştay Genel Kurul Kararı’nda; harcama yetkililerinin ödeme emri belgesini düzenlemek üzere bir ya da daha fazla gerçekleştirme görevlisi görevlendireceği, bu gerçekleştirme görevlilerinin ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol yapacağı, ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisinin “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşüp ödeme emri belgesini imzalayacağı belirtilmiştir. Sayıştay Genel Kurulu, asli bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu olacağına oy çokluğuyla karar vermiştir.
5018 sayılı Kanun’un 61’inci maddesinde, muhasebe yetkililerinin ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde, yetkililerin imzasını kontrol etmekle yükümlü olduğu belirtilmiştir. Aynı madde hükmünde, muhasebe yetkilisinin kontrol etmekle yükümlü olduğu hususlarda hata veya eksik olması durumunda ödemenin yapılmayacağı, muhasebe yetkilisinin belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgelerini düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak göndereceği ve hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işleminin yapılabileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, 2024 yılında düzenlenen ödeme emri belgelerinin bir kısmında belgeyi düzenleyen gerçekleştirme görevlisinin imzasının olmadığı tespit edilmiştir.
2018 yılı Sayıştay Denetim Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabında; bulgu konusu edilen hususun genel ve yaygın bir hata olmadığı, münferit birkaç işleme ait olduğu ve gerekli çalışmaların yapılarak ödeme emirlerinin mevzuata uygun hale getirildiği belirtilmiştir. Ancak, bulgu konusu edilen husus münferit birkaç işleme ait değildir. Ödeme emirlerinin bir kısmında belgeyi düzenleyen gerçekleştirme görevlilerinin imzası bulunmadığı gibi bir kısmında da imza yerine kime ait olduğu anlaşılamayan yalnızca paraf işareti bulunmaktadır. Ödeme emirlerinde imzaların eksik olması sorumluluk tespiti açısından risk içermektedir.
Sonuç olarak, kamu idaresi tarafından ilgili mevzuat hükümleri uyarınca harcama birimleri itibariyle gerçekleştirme görevlilerinin tespit edilerek görevlendirmelerin yapılması gerekmektedir. Bu durum yapılan iş ve işlemlerde sorumluluk tespitinin yapılması ve ön mali kontrol sürecinin etkinliğinin sağlanması açısından önem arz etmektedir.