|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin ödeme emri belgelerinin mevzuata uygun olarak hazırlanmadığını ortaya koymuştur. Yapılan incelemelerde, belediyenin düzenlediği birçok ödeme emri belgesinin ekinde, muhasebeleştirilen işlemlerin içeriğini destekleyen kanıtlayıcı belgelerin bulunmadığı tespit edilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde, muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtacak şekilde belgelendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, tüm muhasebeleştirme işlemlerinin kanıtlayıcı belgelere dayandırılması zorunludur.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre, bütçeden bir giderin yapılabilmesi için ilgili iş, mal veya hizmetin belirlenen usul ve esaslara uygun olarak gerçekleştirilmesi ve gerekli belgelerin düzenlenmesi gerekmektedir. Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği de ödeme belgelerinin düzenlenme şekli ve eklenmesi gereken belgeler hakkında detaylı açıklamalar sunmaktadır. Ancak, denetim sırasında birçok ödeme emri ekinde gerekli belgelerin eksik olduğu görülmüştür. İdare, bu bulgular doğrultusunda gelecekte tavsiyelere uyulacağına dair taahhütte bulunmuştur. Sonuç olarak, harcama birimlerinin gerçekleştirdiği iş, mal veya hizmet alımları ile ilgili ödemelerde, mevzuat hükümlerine uygun olarak gerekli kanıtlayıcı belgelerin eklenmesi ve ödeme emri belgelerinin usulüne uygun şekilde düzenlenmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Ödeme Emri Belgelerinin Mevzuata Uygun Olarak Hazırlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin düzenlediği temel muhasebe belgesi niteliğindeki çok sayıda ödeme emri belgesinin ekinde muhasebeleştirilen işlemlerin içeriğini gösteren ve bunların dayanağı olan kanıtlayıcı belgelerin bulunmadığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) Genel yönetim muhasebesi, muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan ve aşağıda belirtilen kavramlara göre yürütülür:
a) Belgelendirme: Muhasebe kayıtları, gerçek durumu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş belgelere dayandırılır.” denilmektedir.
Anılan Yönetmeliğin “İşlemlerin belgeye dayanması ve belge düzeni” başlıklı 15’inci maddesinde “(1) Bütün muhasebeleştirme işlemlerinin kanıtlayıcı belgelere dayandırılması zorunludur. Kanıtlayıcı belgeler, muhasebeleştirme belgesinin hazırlanmasını gerektiren ve ilgili mevzuatında belirtilen belgelerden oluşur.” denilmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde; Bütçeden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alınması veya gerçekleştirildiğinin görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerektiği, Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanacağı ifade edilmiştir.
15.08.2007 tarih ve 26614 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Ödeme belgeleri ve bağlanacak kanıtlayıcı belgeler” başlıklı 4’üncü maddesinde, ödeme belgesinin en az üç nüsha düzenleneceği ilk nüshası bu Yönetmelik’te belirtilen eki kanıtlayıcı belgeler ile birlikte istendiğinde Sayıştay’a gönderilmek, ikinci nüshası ise saklanmak üzere muhasebe birimine verileceği, üçüncü nüsha da harcama biriminde muhafaza edilmesi gerektiği açıkça ifade edilmiştir. Mezkur Yönetmelik’in 8 ila 52’nci maddeleri arasında da çeşitli harcama ve ödemeler için hangi belgelerin ödeme emri belgelerine ekleneceği konusuna açıklık getirilmiştir.
Yapılan incelemede çok sayıda ödeme emri ekinde herhangi bir kanıtlayıcı belge bulunmadığı görülmüştür. Örneğin akaryakıt alımına ilişkin hakediş ödemesinde hakedişe esas hesaplamaların yapıldığı hakediş raporunun, elektrik ve telefon faturası ödemelerinde ilgili faturaların, doğrudan teminle yapılan alımlarda onay belgesi, piyasa fiyat araştırması tutanağı gibi belgelerin ödeme belgesine eklenmediği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa bundan sonraki süreçte dikkat edilerek tavsiyelere uyulacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, her harcama birimin gerçekleştirmiş olduğu iş, mal veya hizmet alımları kapsamında yapacağı ödemelerde yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine uygun olarak gerekli kanıtlayıcı belgelerin ödeme emri belgelerine eklenmesi ve ödeme emri belgelerinin usulüne uygun olarak düzenlenmesi gerekmektedir.