|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı hakediş ödemelerinde vadesi geçmiş vergi borcu sorgulaması yapılmadan işlem yapıldığını ortaya koymuştur. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesi, kamu kurumlarının mal veya hizmet alımları ile yapım işleri için ödemelerde, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerinden vadesi geçmiş borç bulunmadığına dair belge talep edilmesini zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, bu yükümlülüğe uymayan kurumlara 4.000 TL idari para cezası uygulanacağı belirtilmiştir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Tahsilat Genel Tebliği, 5000 liranın üzerindeki ödemelerde de benzer bir belge talebini öngörmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, personel hizmeti alınan şirkete yapılan ödemelerde bu belge talep edilmeden işlem yapıldığı tespit edilmiştir. Kamu idaresinin açıklamasında, şirketin mali imkansızlıkları nedeniyle vergi borcunun oluştuğu ve işçi alacakları için yapılan ödemelerde vergi borcu sorgulamasının hariç tutulduğu belirtilmiştir. Ancak, mali imkansızlıklar mevzuatta belirlenen yükümlülükleri geçersiz kılmaz. Bu durum, ileride idareyi ek mali yükümlülüklerle karşı karşıya bırakabilir. Dolayısıyla, söz konusu şirkete yapılacak ödemelerde, diğer hak sahiplerine uygulandığı gibi vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin talep edilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Ödemelerde Vadesi Geçmiş Vergi Borcu Bulunup Bulunmadığına İlişkin Sorgulama Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Bazı hakediş ödemelerinden vadesi geçmiş vergi borcu sorgulaması yapılmadan ödemede bulunulduğu görülmüştür.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Amme alacağı ödenmeden yapılmayacak işlemler ile işlem yapanların sorumlulukları” başlıklı 22/A maddesine göre, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumların mal veya hizmet alımları ile yapım işleri nedeniyle hak sahiplerine yapacakları ödemelerde Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge aranılması zorunluluğu getirmeye ve yapılacak ödemelerden istihkak sahiplerinin amme borçlarının kesilerek ilgili tahsil dairesine aktarılması zorunluluğu ile kesintilere asgari tutar ve oran getirmeye, kapsama girecek amme alacaklarını tür, tutar, ödeme ve işlemler itibarıyla topluca veya ayrı ayrı tespit etmeye, zorunluluk getirilen ödeme ve işlemlerde hangi hallerde bu zorunluluğun aranılmayacağını ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanı’nın yetkili olacağı belirtilmiştir.
Aynı maddenin devamında takibata salahiyetli tahsil dairesince, bu madde kapsamında getirilen zorunluluğa rağmen borcun olmadığına dair belgeyi aramaksızın ödeme yapanlara ve işlem tesis eden kurum ve kuruluşlara dört bin Türk lirası idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Seri: A Sıra No:1 Tahsilat Genel Tebliği’nin “Amme Alacaklarının Korunması” başlıklı İkinci Bölümü’nün “V. Amme Alacağı Ödenmeden Yapılmayacak İşlemler ile İşlem Yapanların Sorumlulukları” başlıklı maddesinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumların, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri nedeniyle 5000 liranın üzerinde yapacakları ödemeler sırasında hak sahiplerinin, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borçlarının bulunmadığına ilişkin vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılması zorunluluğu getirilmiştir.
Yapılan incelemede personel hizmeti alınan şirkete yapılan hakediş ödemeleri sırasında şirketin, vadesi geçmiş vergi borçlarının bulunmadığına ilişkin vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılmadan ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta; şirket personel maaş ödemelerinde mali imkansızlıklar nedeniyle net ücret ödendiği, şirketin vergi borcunun oluşmasına sebebiyet veren kurumun mali imkansızlığı olduğu, işçi alacakları için yapılacak ödemelerde vergi borcu sorgulamasının hariç tutulduğu belirtilmiştir.
Bahse konu hakediş ödemelerinin mali imkansızlıklar yüzünden ödenememiş olması, mevzuatla belirlenmiş yükümlülükleri ortadan kaldırmayacaktır. Nitekim mali imkansızlıklar sebebiyle bu Şirket’e hakediş ödemelerinin tam olarak yapılamaması da ilerde İdare’yi ek mali külfetlerle karşı karşıya bırakabilecektir.
Sonuç olarak söz konusu şirkete yapılacak ödemeler sırasında diğer hak sahiplerine yapıldığı gibi vadesi geçmiş borçlarının bulunmadığına ilişkin vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılması gerekmektedir.