|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Türkiye Belediyeler Birliği tarafından teslim alınmayan ve ödemesi yapılmış olan iş makineleri ile cenaze araçlarının bulunduğunu ortaya koymuştur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre, kamu kaynaklarının etkili ve verimli bir şekilde kullanılması, yetkili mercilere hesap verme sorumluluğu kapsamında yer almaktadır. Kamu zararı, kamu görevlilerinin hatalı işlemleri sonucunda kaynakların kaybına yol açan durumlar olarak tanımlanmaktadır.
Denetim bulguları, Devlet Malzeme Ofisi (DMO) aracılığıyla alınan araçların, hangi belediyeye hibe edileceği belirlenmeden önce satın alındığını ve bu nedenle araçların yüklenicilerde uzun süre bekletildiğini göstermektedir. Bu durum, kaynakların etkin kullanımını engelleyerek, ödemelerin yapılmasına rağmen teslim alınmayan mallar için kamu zararına yol açmaktadır. Kamu idaresi, bu sorunun çözümü için yeni bir sistematik oluşturma çabası içinde olduğunu belirtmiştir. Araç alımlarının planlı bir şekilde gerçekleştirilmesi ve teslim sürelerinin kısaltılması, hem kaynakların etkin kullanımını sağlamak hem de kamu zararını önlemek açısından büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda, hibe edilecek taşınırların hangi belediyeye verileceğinin önceden belirlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Ödemesi Yapılmasına Rağmen Teslim Alınmayan Araçların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Mahalli İdare Birliği
Yüklenicisine ödemede bulunulduğu halde yükleniciye ait binada bekletilen ve Türkiye Belediyeler Birliği tarafından teslim alınmayan iş makinesi ve cenaze aracı gibi taşınırların bulunduğu tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde “kamu kaynakları”; “kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerler olarak” tanımlanmıştır.
Aynı Kanun’un “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorunda olduğu hüküm altına alınmıştır.
Mezkûr Kanun’un “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde ise “kamu zararı”; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmış ve mal alınmadan ödeme yapılmasının kamu zararının belirlenmesinde esas alınacağı düzenlenmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, herhangi bir taşınır için Kurum tarafından ödeme yapılabilmesi söz konusu taşınırın teslim alınmış olmasına bağlıdır. Ayrıca kamu kaynağı niteliğinde olan bu taşınırların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılmasının sağlanması da yasal zorunluluktur.
Kurum taşınır işlemleri üzerinde gerçekleştirilen incelemeler neticesinde, üye belediyelere hibe edilmek üzere Devlet Malzeme Ofisi (DMO) aracılığı ile çeşitli firmalardan alınan iş makinesi ve cenaze aracı gibi taşınırlara ilişkin tüm bedeller ödenmiş olmasına rağmen söz konusu araçların yüklenici firmalarda sekiz aya varan sürelerle bekletildiği görülmüştür.
Bu durum araç alımlarının belli bir plan, program dâhilinde ve ihtiyaç analizleri çerçevesinde değil stoklu çalışma mantığı ile gerçekleştirilmesinden kaynaklanmaktadır. Şöyle ki, Kurum bünyesinde henüz hangi aracın hangi belediyeye hibe edileceğine ilişkin bir karar alınmamışken DMO üzerinden araç alım işlemleri başlatılmaktadır. Söz konusu alım süreci neticelendikten sonra dahi uzun bir süre bu araçların hibe edileceği belediyelerin belirlenmemesi, bedelleri ödenmesine rağmen araçların yüklenicilerde bekletilmesine sebebiyet vermektedir. Böylece hem kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılmadığı hem de henüz teslim alınmamış mallar için ödeme yapıldığı sonucu ile karşılaşılmaktadır.
Kamu idaresi tarafından bulgu konusu hususa iştirak edildiği, yeni dönemde araç alımlarının belirli bir sistematik doğrultusunda gerçekleştirilmesi ve araçların teslim sürelerinin kısaltılması için çalışmalara başlandığı bildirilmiştir.
Sonuç olarak, gerek kaynakların etkin ve verimli kullanılması gerekse de kamu zararına sebebiyet verilmemesi amacıyla, hibe edilmek üzere alınacak taşınırların hangi belediyeye hibe edileceğinin alımdan önce hazırlanacak plan, program ve ihtiyaç analizleri doğrultusunda belirlenmesi önem arz etmektedir.