|
ÖZET: İhale süreçlerinde ödenek temin edilmeden işlem yapılması, 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda belirlenen önemli bir bulgudur. İlgili üniversite idaresinin, bütçelerinde yeterli ödenek olmaksızın ihalelere çıktığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi, ödeneği bulunmayan işler için ihale yapılamayacağını açıkça belirtmektedir. Ayrıca, yatırım projelerinin zamanında tamamlanabilmesi için yıllara yaygın ödenek programlamasının yapılması gerektiği vurgulanmaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu da, bütçede yeterli ödenek bulunmadığı durumlarda yüklenmeye girişilemeyeceğini ifade etmektedir. Bu çerçevede, İTÜ Ayazağa Yerleşkesi’nde gerçekleştirilen bazı inşaat projelerinde, ödeneklerin tamamı sağlanmadan ihale yapıldığı ortaya çıkmıştır. Kamu idaresi, bu bulguyu kabul ederek, gelecekteki tüm yatırım projelerinde gerekli ödeneğin temin edilmeden ihale sürecine başlanmayacağını taahhüt etmiştir. Sonuç olarak, mevzuat hükümleri gereği, ihale süreçlerinin yasal çerçevede yürütülmesi için öncelikle gerekli ödeneklerin temin edilmesi ve bu sürecin tamamlanmasının ardından ihalelere çıkılması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu yaklaşım, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımını sağlamayı hedeflemektedir. |
BULGU: Ödenek Temin Edilmeden İhale Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
İdarenin ilgili bütçe tertibinde yeterli ödeneği olmamasına rağmen ihaleye çıktığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinin beşinci fıkrasında; “Ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamaz.” hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise; “Yatırım projelerinin plânlanan sürede tamamlanarak ekonomiye kazandırılabilmesi amacıyla, birden fazla yılı kapsayan işlerde ihaleye çıkılabilmesi için, işin süresine uygun olarak yıllar itibariyle ödeneğin bütçelerinde bulunmasını sağlamak üzere programlamanın yapılmış olması zorunludur. İlk yıl için öngörülen ödenek, yılı merkezî yönetim bütçe kanununda belirlenen stratejik öneme sahip yatırımlar veya projeler hariç olmak üzere, proje maliyetinin %10’undan az olamaz ve başlangıçta daha sonraki yıllar için programlanmış olan ödenek dilimleri sonraki yıllarda azaltılamaz.” denilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Yüklenmeye girişilmesi” başlıklı 26’ncı maddesinde; “Yüklenme, usulüne uygun olarak düzenlenmiş sözleşme esaslarına veya kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmüne dayanılarak iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması karşılığında geleceğe yönelik bir ödeme yükümlülüğüne girilmesidir. Bütçede yeterli ödeneği bulunmayan işler için yüklenmeye girişilemez. Yüklenme süresi malî yılla sınırlıdır. Harcama yetkilileri, tahsis edilen ödenekler dâhilinde yüklenmeye girebilirler. Yüklenmeye girişilen tutara ait ödenekler saklı tutulur; başka iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması için kullanılamaz.” hükümleri yer almaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, yatırımların planlanan sürede tamamlanıp ekonomiye kazandırılması ve kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılabilmesi amacıyla yüklenmeye girişilen işlerin ödeneklerinin olması ve saklı tutulması gerektiği açıkça anlaşılmaktadır.
Ancak yapılan incelemede, İTÜ Ayazağa Yerleşkesi Merkezi Derslik C Binası Tamamlama İnşaatı (2023), İTÜ Ayazağa Yerleşkesi Dağıtım Merkezinin Deplasesi, Yeniden İnşa Tadilat, Onarım ve Yenileme İnşaatı (2024), İTÜ Ayazağa Yerleşkesi Mediko Sosyal Merkezi Binası Güçlendirme Tadilat Onarım ve Yenileme İnşaatı (2024) yapım işlerinde ödeneğin tamamı sağlanmadan ihale yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edilerek bundan sonraki tüm yatırım projelerinde gerekli ödenek temin edilmeden ihaleye çıkılmayacağı, ödenek planlaması tamamlandıktan sonra işlem başlatılacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, mevzuat ile hüküm altına alınan kuralların uygulanmasını teminen ihaleye çıkılmadan önce gerekli ödeneklerin temin edilmesi ve bu yasal süreç tamamlandıktan sonra ihaleye çıkılması gerekmektedir.