| ÖZET: 2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, ödenek yetersizliği nedeniyle ödenemeyen ilama bağlı borçların tahakkuk kayıtları yapılmamış, bu borçlar doğrudan giderleştirilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, bu borçların tahakkuk ettirilerek ilgili mali tablolara yansıtılması gerekmektedir. Eksikliklerin Hazine ve Maliye Bakanlığı ile koordinasyon sağlanarak giderilebileceği değerlendirilmektedir. |
BULGU: Ödenek Yetersizliği Nedeniyle Ödenemeyen İlama Bağlı Borçların Tahakkuk Kayıtlarının Yapılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Oluştuğu yer ve zamanda ödeneği bulunmadığı için ödenemeyen ilama bağlı borçların tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı, ödeme aşamasında doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “Kararların sonuçları” başlıklı 28’inci maddesinin ikinci fıkrasında, konusu belli bir miktar paranın ödenmesini gerektiren davalarda hükmedilen miktar ile her türlü davalarda hükmedilen vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin, davacının veya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap numarasına bu bildirim tarihinden itibaren 30 gün içinde ödenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin;
“Bilanço ilkeleri” başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasında bilanço ilkelerinin belli bir tarihte kamu idaresinin mali durumunun ilgililer için saydam ve gerçeğe uygun olarak yansıtılmasını amaçladığı; aynı fıkranın sekizinci fıkrasında bütün varlıklar, yabancı kaynaklar ve öz kaynakların bilançoda gayrisafi değerleriyle gösterileceği,
“Faaliyet sonuçları tablosu ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde, kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin gelir ve gider işlemlerinin tahakkuk esasına dayalı olarak gelir ve gider hesaplarında izleneceği ve bilanço tarihinde var olan yükümlülüklerden kaynaklanan, gerçeğe yakın olarak tahmin ve hesap edilebilen giderlerin ise tahakkuk ettirilerek faaliyet sonuçları tablosuna yansıtılacağı,
ifade edilmektedir.
Belirtilen mevzuat hükümlerine göre, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde bütçede ödeneği öngörülmüş olmakla birlikte, oluştuğu yer ve zamanda ödeneği bulunmadığı için davacının veya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap numarasına, bu bildirim tarihinden itibaren 30 günlük süre içerisinde ödenmesi gerektiği halde ödenemeyen ilama bağlı borçlar gibi giderlerin dayanağını oluşturan harcama belgeleri de eklenmek suretiyle usûlüne göre gerçekleştirilerek ilgili hesaplara alınması ve ödeneğinin gelmesini müteakip ödenerek yılı bilançosu ve faaliyet sonuçları tablosuna yansıtılacak şekilde muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir.
Uygulamada, Bakanlık aleyhine sonuçlanan ve ödeneği bulunmadığı için 30 günlük süre içerisinde ödenemeyen ilama bağlı borçların tahakkuk esasına dayalı olarak gider hesaplarında izlenip, ödeneğinin gelmesini müteakip ödenerek yılı bilançosu ve faaliyet sonuçları tablosuna yansıtılacak şekilde muhasebe kayıtlarının yapılması gerekirken söz konusu borçların ödeme aşamasında doğrudan giderleştirilerek ödendiği, böylece ilgili olduğu yıl yerine ödemenin gerçekleştirildiği yıla ilişkin Faaliyet Sonuçları Tablosuna yansıtıldığı, ayrıca yılı Bilançosunda gösterilmediği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi tarafından kaybedilen davalar sonucu oluşan ilama bağlı borçların tahakkuk kayıtlarının yapılamamasının Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından geliştirilen ödeme sisteminden kaynaklı olduğu belirtilmiştir. Bu kapsamda genel bütçeli idarelerin muhasebe hizmetlerinin Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı muhasebe birimlerince yürütüldüğü dikkate alındığında muhasebe kayıtlarındaki anılan eksikliklerin anılan Bakanlık ile koordinasyon sağlanarak çözülebileceği değerlendirilmektedir.
Bakanlığın mali tablolarında yükümlülüklerin tam olarak raporlanabilmesi için oluştuğu yer ve zamanda ödeneği bulunmadığı için ödenemeyen ilama bağlı borçlara ilişkin tahakkuk kayıtlarının yapılarak ilgili yıl mali tablolarına yansıtılması gerekmektedir.