Okulların Çatıları Üzerine Kurulan Güneş Enerji Santrallerinde Üretilen Elektriğin Tüketim Faturalarından Mahsubunda Kontrol Mekanizmasının Bulunmaması (Sayıştay)

BULGU: Okulların Çatıları Üzerine Kurulan Güneş Enerji Santrallerinde Üretilen Elektriğin Tüketim Faturalarından Mahsubunda Kontrol Mekanizmasının Bulunmaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Bakanlık tarafından okullarda tüketilen elektriğin karşılanması amacıyla okul binalarının çatılarına güneş enerji santralleri kurulduğu ve bu santrallerde üretilen elektriğin okullar tarafından yapılan tüketimlerden görevli tedarik şirketi tarafından kilowatt saat cinsinden mahsup edildiği ancak bu işlemin gerçekleştirilmesi aşamasında firma tarafından yapılan mahsuplara ilişkin kontrol mekanizmasının bulunmadığı görülmüştür.
Elektrik Piyasası Kanunu’nun “Lisanssız yürütülebilecek faaliyetler” başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince; kurulu gücü azami bir megavatlık yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf tutulduğu,
Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği’nin “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4’üncü maddesinde mahsuplaşmanın, belirli bir zaman dilimi içinde gerçekleşen üretim ve tüketimin birbirinden düşülmesi sonucu kilowatt saat cinsinden net üretim veya net tüketim değerinin bulunması işlemi olarak tanımlandığı,
Aynı Yönetmeliğin “Lisans alma ile şirket kurma muafiyeti” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğince kurulu gücü bir megavat veya Kanun’un 14’üncü maddesi çerçevesinde Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmiş kurulu güç üst sınırına kadar olan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin önlisans ve lisans alma ile şirket kurma yükümlülüğünden muaf olarak kurulabilecek üretim tesisleri kapsamında olduğu,
Anılan Yönetmeliğin “Tüketim ihtiyacına yönelik uygulamalar” başlıklı 30’uncu maddesinin birinci fıkrasında kamu kurum ve kuruluşları tarafından, 5’inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurulabileceği,
belirtilmiştir.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca kamu kurum ve kuruluşları kullanmakta oldukları elektrik enerjisinin karşılanması amacıyla yenilenebilir enerji kaynakları kurmakta, üretmiş oldukları elektrik enerjisini kendilerine elektrik enerjisini sağlayan görevli tedarik şirketi ile aralarında yaptıkları sözleşmeler uyarınca tüketimlerinden mahsup etmekte ve tüketimlerinden arta kalan miktar diğer tüketim noktası olarak gösterilen kamu kurum ve kuruluşlarının tüketim faturalarından düşülmektedir.
Bu kapsamda, Bakanlık tarafından bazı okulların çatılarına güneş enerji santralleri kurulmakta, burada üretilen elektrik enerjisi görevli tedarik şirketleri ile yapılan sözleşmeler uyarınca okulların tükettikleri elektrik enerjisinden mahsup edilmekte ve arta kalan tüketim miktarı bulunduğu takdirde kalan miktarlar üzerinden fatura düzenlenerek ödemeler gerçekleştirilmektedir. Ayrıca, çatılarına güneş enerji santrali kurulan okullarda üretilen elektrik miktarlarının tespitinin yapılabilmesi amacıyla bu santrallerin kurulumlarını gerçekleştiren firmalar tarafından üretim bilgilerini İnşaat Emlak Genel Müdürlüğüne ileten bir sistemin mevcut olduğu ve bu şekilde okullarda üretilen elektrik enerjisinin anlık olarak takibinin yapılabildiği görülmüştür.
Bakanlık tarafından anlık olarak üretilen elektrik enerjisi miktarının bilinmesine rağmen üretilen elektriğin tüketim miktarından mahsubunun doğru yapılıp yapılmadığına ilişkin bir kontrol mekanizmasının bulunmadığı, mahsuplaşmanın hesabında dikkate alınacak birçok teknik detay bulunmasının mahsuplaşma işlemini karmaşık hale getirdiği, dolayısıyla üretilenden daha az miktarlarda mahsup yapılması riskinin oluştuğu değerlendirilmektedir.
Enerji ihtiyacının doğaya zarar vermeyen kaynaklardan karşılanması ve dışa bağımlılığın azaltılması gibi amaçlarla yürütülen bu tür projelerde, söz konusu üretim ve tüketimin mahsubuna ilişkin kontrollerin okul idarecileri tarafından yapılamayacak derecede teknik işler olması nedeniyle okul idarecileri yerine merkezi birimler tarafından takibinin yapılması projelerden beklenen başarı düzeyinin yükselmesine imkan tanıyacaktır.
Kamu idaresi tarafından bulguya verilen cevapta, bulgu konusu hususun yerine getirilmesi amacıyla gerekli çalışmaların başlatıldığı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, okulların çatılarına kurulan güneş enerji santrallerinden elde edilen elektrik üretimlerinin, okulların tüketim miktarlarından mahsubuna ilişkin anlık veriyi merkezden takip edebilen İnşaat Emlak Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulacak teknik personellerden oluşan bir birim veya merkezden koordine edilebilecek bir sistem üzerinden otomatik olarak takibinin yapılması ve mahsuba ilişkin oluşabilecek kayıp veya kaçak riskinin önlenmesi gerekmektedir.