|
ÖZET: Okullara yönelik internet erişim yöntemleri ve altyapı bilgilerini içeren etkili bir veri sisteminin eksikliği, ihale süreçlerini olumsuz yönde etkilemektedir. 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Eğitimde Fırsatları Artırma ve Teknolojiyi İyileştirme Hareketi (FATİH) Projesi kapsamında sağlanan internet erişimlerinin, Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü (YEĞİTEK) tarafından gerçekleştirilen ihalelerle sağlandığını ortaya koymaktadır. Okullara VPN bağlantısı sağlanması hedeflenirken, alternatif yöntemler olarak DSL, fiber, GSM ve uydu interneti kullanılmaktadır. Ancak, bu süreçlerin sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesi için doğru verilere ihtiyaç duyulmaktadır.
MEBBİS FATİH Projesi Envanter Modülü, okulların ihtiyaçlarının belirlenmesi ve iş programlarının hazırlanması açısından kritik bir rol oynamaktadır. Ancak, il milli eğitim müdürlüklerinin sorumluluğundaki veri güncellemeleri sıklıkla eksik veya hatalı olmaktadır. Bu durum, ihale süreçlerinin aksamasına, maliyet artışlarına ve hukuki ihtilaflara yol açabilmektedir. Örneğin, 2021 yılında imzalanan bir ihale kapsamında 9.000 okulda yapılan keşiflerde, yalnızca 5.000 okulun ağ altyapısına uygun olduğu tespit edilmiştir. FATİH Projesi Envanter Modülü, okul yöneticilerinin doğru bilgi girmesi durumunda etkili bir raporlama yapabilmektedir. Ancak, sistemin sağlıklı çalışabilmesi için okullardan gelen verilerin doğruluğu hayati öneme sahiptir. Kamu idaresi, okul idarecilerine uzaktan eğitim vererek sistemin daha etkin kullanılmasını sağlamaya çalışmaktadır. Bu bağlamda, okulların internet erişim planlamalarının ve ihale süreçlerinin daha verimli hale gelmesi için gerekli tedbirlerin alınması önem arz etmektedir. |
BULGU: Okulların İnternet Erişimlerine ve Altyapılarına İlişkin Etkin İşleyen Bir Veri Sisteminin Bulunmamasının İhale ve İhale Konusu İş Süreçlerini Olumsuz Etkilemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Okulların hangi yöntemle internete erişim sağladığına ve okullarda bulunan teknik altyapıya ilişkin sağlıklı işleyen bir veri sistemi bulunmamasının, ihale ve ihale konusu işlerin yapım süreçlerini olumsuz etkilediği görülmüştür.
Eğitimde Fırsatları Artırma ve Teknolojiyi İyileştirme Hareketi (FATİH) Projesi kapsamında okullara VPN, mobil şebeke üzerinden internet erişimi (GSM) ve uydu üzerinden internet hizmetleri şeklinde çeşitli yöntemlerle internet sağlanmaktadır. Bunun için Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü (YEĞİTEK) tarafından ihaleye çıkılmakta veya uygun olması halinde ilgili kuruluşlarla protokol imzalanmaktadır. İnternet erişiminde nihai hedef her okula VPN bağlantısı sağlamak olmakla birlikte bunun sağlanamadığı hallerde erişim dsl, fiber, GSM, vimax ve uydu interneti ile sağlanmaktadır. Ayrıca internet altyapısı olmayan okullara FATİH projesi kapsamında ağ altyapısının yaptırılması YEĞİTEK tarafından gerçekleştirilmektedir. Okulların bu ihtiyaçlarının nasıl karşılanacağının planlanması ve sonrasında iş programlarının hazırlanabilmesi için doğru veriye ihtiyaç duyulmaktadır.
Bu veri akışı MEBBİS FATİH Projesi Envanter Modülü ile sağlanmaktadır. Bu sistemdeki tüm verileri güncel ve doğru tutma sorumluluğu il milli eğitim müdürlüklerine ait bulunmaktadır. Bununla birlikte, YEĞİTEK ihale hazırlık sürecinde, il müdürlüklerinden verilerin güncel ve doğru olup olmadığının kontrol edilerek bildirilmesini talep etmekte, buna rağmen okullardan gelen veriler, eksik ya da yanlış olabilmektedir. Bu durum, ihale ve işin yapılması sürecinin aksamasına, maliyet artışlarına, işin zamanında bitirilememesi ve ihtiyacın zamanında karşılanamamasına yol açabileceği gibi yüklenici ve idare arasında hukuki ihtilaflar da doğurabilecektir.
Örneğin, 25.05.2021 tarihinde sözleşmesi imzalanan 408.789.000,00 TL ihale bedelli FATİH Projesi Kapsamında 7000 okulun Yerel Alan Ağının Kurulumu (Faz-3) Hizmet Alımı işinde, il müdürlüklerinin ağ altyapı kurulumu ihtiyacı belirlenmesine rağmen, keşiflerde uygun olmayan okullar olabileceği ihtimali değerlendirilerek yükleniciye 7000 okula ilaveten 2000 ikame okul listesi verilmiştir. Yüklenici tarafından toplam 9.000 okulda keşif yapılmış ve yaklaşık 5.000 okulun ağ altyapı kurulumuna uygun olduğu tespit edilmiştir. Okulların ağ altyapı kurulumuna uygun olmaması nedeniyle, yerel alan ağı kurulması hedeflenen okul sayısına ulaşılamamıştır.
Okulların ağ altyapı kurulumuna uygun olmama sebeplerinin başında okulda hâlihazırda bir ağ altyapısı bulunması gelmektedir. Okul hakkında deprem güçlendirme ve yıkım kararı bulunması, okulun tarihi bina olması, aynı binada iki okul bulunması dolayısıyla oluşan mükerrerlik, derslik sayısının az olması, öğrenci sayısının az olması, okulun fiziki yapısının uygun olmaması, okul hakkında taşıma veya kapama kararı olması, internet erişim türünün uygun olmaması diğer sebepler olarak sayılabilmektedir.
FATİH Projesi Envanter Modülü, FATİH Projesi kapsamında yapılacak planlamalara esas teşkil edecek okullardaki envanter bilgileri ve bu bilgilerde meydana gelen değişikliklerin izlenebilmesi, okul ihtiyaçlarının tespiti ve proje planlamalarının daha etkin yürütülebilmesi amacıyla kullanılmaktadır. Uygulamada sisteme girilen bilgilerin sağlıklı olmaması nedeniyle sistemin tam ve doğru bilgi üretememesi ihale süreçlerinde aksamalara sebep olmaktadır. Söz konusu modül, okul yöneticileri tarafından okullara ait bilgilerin tamamının doğru şekilde sisteme girilmesi halinde tam ve doğru bir raporlama yapabilecektir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta; sistemin okullar tarafından tam ve doğru bilgi girilmemesi halinde sağlıklı veri üretemeyeceği belirtilmiş, MEBBİS içinde yer alan Fatih projesi envanter modülünün kullanımına ilişkin tüm okul idarecilerine uzaktan eğitim verildiği ve bu eğitim sonrasında gerekli bilgilerin tekrar güncellenerek sisteme girilmesi istendiği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, okulların geniş bant internet erişimine ilişkin planlamaların ve ihale süreçlerinin daha sağlıklı yürütülebilmesi amacıyla, kullanılmakta olan sistemin eksiksiz ve doğru bilgi üretecek hale getirilmesi için gerekli tedbirlerin alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.