ÖZET: 2021 yılı Sayıştay denetim raporlarında, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi’nde ön mali kontrol işlemlerinin usul ve esaslara uygun şekilde gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. İncelemeler sonucunda, iç kontrol biriminin bulunmadığı, harcama öncesi mali kontrol için gerekli mali hizmetler biriminin kurulmadığı ve ön mali kontrole tabi olması gereken ihale dokümanlarının bu süreçten geçirilmediği belirlenmiştir. Bu durum, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a aykırıdır.

İlgili Usul ve Esaslar, kamu idarelerinde iç kontrol ve ön mali kontrol faaliyetlerinin yürütülmesine dair ilke ve süreçleri belirlemekte olup, döner sermaye işletmeleri de bu kapsamda değerlendirilmektedir. Mali hizmetler biriminin, iç kontrol sisteminin kurulması ve ön mali kontrol faaliyetlerinin yürütülmesi konusundaki sorumlulukları oldukça önemlidir. Ancak, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi’nde bu birimin eksikliği, ön mali kontrol süreçlerinin etkin bir şekilde işletilmesini engellemektedir.

Sonuç olarak, döner sermaye işletmesinin ön mali kontrol işlemlerinin, ilgili kanun ve esaslara uygun bir biçimde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu eksikliklerin giderilmesi, mali yönetim ve kontrol sisteminin etkinliğini artıracaktır.

BULGU: Ön Mali Kontrol İşlemlerinin Usul ve Esaslar’a Uygun Yapılmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversite Döner Sermaye İşletmesinde; herhangi bir iç kontrol biriminin olmadığı, harcama öncesi ön mali kontrolün yapılması için mali hizmetler biriminin kurulmadığı ve ön mali kontrole tabi tutulması gereken ihale dokümanlarının ön mali kontrole tabi tutulmadığı tespit edilmiştir.
10.12.2003 tarih ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 55, 56, 57 ve 58’inci maddelerine dayanılarak hazırlanan İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde;
“Bu Usul ve Esasların amacı, düzenleyici ve denetleyici kurumlar hariç olmak üzere, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde iç kontrol ve ön malî kontrol faaliyetlerinin yürütülmesine ilişkin ilke, iş, işlem ve süreçleri belirlemektir.”
denilmektedir. Kapsam maddesinden de anlaşılacağı üzere genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden olan Döner Sermaye İşletmeleri de ön mali kontrol yapacak kurumlar arasında kabul edilmektedir.
Mali hizmetler birimi bahse konu Usul ve Esaslar’da “Kamu idarelerinde 5018 sayılı Kanunun 60’ıncı maddesinde belirtilen görevleri yürüten birimi ifade eder” şeklinde tanımlanmıştır. İç kontrole ilişkin yetki ve sorumlulukların belirlendiği 8’inci maddesinde ise “Üst yöneticiler, iç kontrol sisteminin kurulması ve gözetilmesinden, harcama yetkilileri ise görev ve yetki alanları çerçevesinde, idari ve malî karar ve işlemlere ilişkin olarak iç kontrolün işleyişinden sorumludur. İdarelerin malî hizmetler birimi, iç kontrol sisteminin kurulması, standartlarının uygulanması ve geliştirilmesi konularında çalışmalar yapar ve ön malî kontrol faaliyetini yürütür…” ifadesi yer almaktadır.
Usul ve Esaslar’ın “Ön malî kontrolün kapsamı” başlıklı 10’uncu maddesinde; “Ön malî kontrol görevi, idarelerin yönetim sorumluluğu çerçevesinde, harcama birimleri ve malî hizmetler birimi tarafından yerine getirilir…” denilmektedir.
Yapılan incelemede Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinde; herhangi bir iç kontrol biriminin kurulu olmadığı, harcama öncesi ön mali kontrolün yapılması için mali hizmetler biriminin kurulmadığı, ön mali kontrole tabi tutulması gereken ihale dokümanlarının ön mali kontrole tabi tutulmadığı için dosyalarda ön mali kontrole ilişkin herhangi bir görüş yazısının yer almadığı görülmüştür.
Döner Sermaye İşletmesinde ön mali kontrol işlemlerinin 5018 sayılı Kanun ve İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a uygun olarak yapılması gerekmektedir.
EKLER
EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA İLİŞKİN İZLEME FORMU

Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu
Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare
Tarafından
Yapılan
İşlem
Açıklama
Döner Sermaye İşletmesinde İç Kontrol
Sisteminin Etkin Bir Şekilde İşletilmemesi
2018 Kısmen
Yerine
Getirildi
Döner Sermaye İşletmesi iç kontrol sistemine dahil edilmiştir. Ancak iç kontrolün bileşenlerinden ön mali kontrolün usulüne uygun gerçekleştirilmediği anlaşıldığından bu husus bulgu konusu yapılmıştır.