BULGU: Ön Mali Kontrol Sisteminin Oluşturulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
İdarede ön mali kontrol sisteminin oluşturulmadığı görülmüştür.
5018 Sayılı Kamu Mali ve Kontrol Kanunu’nun aşağıya alınan maddelerinde;
“Muhasebe sistemi
Madde 49 – Muhasebe sistemi, karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve mali raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür”,
“Kontrolün yapısı ve işleyişi
Madde 57- Kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrol sistemleri; harcama birimleri, muhasebe ve malî hizmetler ile ön malî kontrol ve iç denetimden oluşur.
Yeterli ve etkili bir kontrol sisteminin oluşturulabilmesi için; mesleki değerlere ve dürüst yönetim anlayışına sahip olunması, malî yetki ve sorumlulukların bilgili ve yeterli yöneticilerle personele verilmesi, belirlenmiş standartlara uyulmasının sağlanması, mevzuata aykırı faaliyetlerin önlenmesi ve kapsamlı bir yönetim anlayışı ile uygun bir çalışma ortamının ve saydamlığın sağlanması bakımından ilgili idarelerin üst yöneticileri ile diğer yöneticileri tarafından görev, yetki ve sorumluluklar göz önünde bulundurulmak suretiyle gerekli önlemler alınır.”
“Ön malî kontrol
Madde 58 – Ön malî kontrol, harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılan kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından yapılan kontrolleri kapsar.
Ön malî kontrol süreci, malî karar ve işlemlerin hazırlanması, yüklenmeye girişilmesi, iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesi ve belgelendirilmesinden oluşur.
Kamu idarelerinde ön malî kontrol görevi, yönetim sorumluluğu çerçevesinde yürütülür.
Harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılacak asgarî kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usul ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenir. Kamu idareleri, bu standart ve yöntemlere aykırı olmamak şartıyla bu konuda düzenleme yapabilir.”
Denilmektedir.
5018 sayılı Kanuna dayanarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca çıkarılan İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’ te ön mali kontrolün ne şekilde olacağı ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Anılan Yönetmeliğin “Mali hizmetler birimlerinin ön mali kontrolüne tabi mali karar ve işlemler ” başlıklı dördüncü bölümünde yer alan düzenlemeler çerçevesinde, idarelerin mali hizmetlerini yürüten birimlerince 11 ayrı konuda ön mali kontrol hizmetinin yerine getirilmesi gerekmektedir.
İdarenin cevabında anılan Yönetmeliğe uygun işlem tesis edileceği bildirilmiştir.
5018 sayılı Kanun gereğince kurumların ön mali kontrol birimi kurması zorunlu olduğundan İdarede ön mali kontrol sisteminin oluşturulması gerektiği değerlendirilmektedir.