ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nde ön mali kontrole tabi olan mal, hizmet ve yapım işlerinin, belirlenen parasal sınırları aşmasına rağmen Mali Hizmetler Müdürlüğü’nden görüş alınmadan ihale edildiğini ortaya koymuştur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 58. maddesi, ön mali kontrolün harcama birimlerinde ve mali hizmetler birimi tarafından gerçekleştirilen işlemleri kapsadığını belirtmektedir. Bu süreç, mali kararların hazırlanması ve belgelenmesi aşamalarını içermektedir.

İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın 17. maddesi, harcama yetkililerinin, ihale kanunlarına tabi olan veya olmayan taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarını belirli tutarların üzerinde olması durumunda Mali Hizmetler Müdürlüğü’ne göndermesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak yapılan incelemeler, bu yükümlülüğe uyulmadığını ve ihale süreçlerinin ön mali kontrol olmadan tamamlandığını göstermektedir. Bu durum, mevzuata aykırılık teşkil etmekte ve belediye kaynaklarının etkin kullanılmamasına yol açma riski taşımaktadır.

İdarenin cevabında, bu sürecin etkin bir şekilde yürütüleceği belirtilmiştir. Dolayısıyla, sözleşme tutarlarının ve ilgili belgelerin, sözleşme imzalanmadan önce Mali Hizmetler Müdürlüğü’ne sunulması ve bu birim tarafından gerekli kontrollerin yapılması önem arz etmektedir.

BULGU: Ön Mali Kontrole Tabi İhalelerin Görüş İçin Mali Hizmetler Müdürlüğüne Gönderilmemesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Ön mali kontrole tabi mal, hizmet ve yapım işlerinin, İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslarda belirtilen parasal sınırları aşmasına rağmen Mali Hizmetler Müdürlüğü görüşünün alınmadan ihale edildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ön Mali Kontrol” başlıklı 58’inci maddesinde ön mali kontrolün harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılan kontroller ile mali hizmetler birimi tarafından yapılan kontrolleri kapsadığı belirtilmiştir. Maddenin devamında ön malî kontrol sürecinin, malî karar ve işlemlerin hazırlanması, yüklenmeye girişilmesi, iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesi ve belgelendirilmesinden oluştuğu düzenlenmiştir.
Kamu idarelerinde iç kontrol ve ön malî kontrol faaliyetlerinin yürütülmesine ilişkin ilke, iş, işlem ve süreçleri belirlemek üzere 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na dayanılarak İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar düzenlenmiştir.
Söz konusu Usul ve Esaslar’ın 17’nci maddesinde İdarelerin, ihale kanunlarına tâbi olsun veya olmasın harcamayı gerektirecek taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarından tutarı mal ve hizmet alımları için bir milyon Türk Lirasını, yapım işleri için ise üç milyon Türk Lirasını aşanların kontrole tabi olacağı, kontrole tâbi taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarının, bunlara ilişkin tüm bilgi ve belgeleri içerecek şekilde bir işlem dosyası olarak harcama yetkilisi tarafından malî hizmetler birimine gönderileceği, bu evrakların mali hizmetler birimince en geç on işgünü içinde kontrol edildikten sonra görüş yazısı düzenlenerek işlem dosyasının ilgili harcama yetkilisine gönderileceği belirtilmektedir.
Yapılan incelemeler neticesinde; idare tarafından yapılan ihalelere ait taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarında belirtilen tutarların mal ve hizmet alımı işlerinde bir milyon Türk lirasını, yapım işlerinde ise üç milyon Türk lirasını aşmasına rağmen ön mali kontrol için Mali Hizmet Müdürlüğüne gönderilmeden ihale sürecinin sonuçlandırıldığı görülmüştür.
Bu durum mevzuata aykırılık teşkil ettiği gibi, Mali Hizmetler Biriminin önleyici ve düzeltici işlevinden yararlanılmaması ve Belediye kaynaklarının uygun, ekonomik ve verimli kullanılmamasına neden olunabilecektir.
İdare cevabında, bu görevin tam ve etkin bir şekilde yerine getirileceği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, sözleşme tutarı mevzuatta belirtilen işlerin sözleşme tasarısı ile eki bilgi ve belgelerinin sözleşme imzalanmasından önce ön mali kontrole tabi tutulmak üzere Mali Hizmetler Müdürlüğüne gönderilmesi, bu birimce anılan Usul ve Esaslar çerçevesinde kontrollerin gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.