|
ÖZET: On yıldan fazla süredir belediyeye ait taşınmazları kiralayan kişilerle yapılan sözleşmelerin, ihale süreçleri yerine birer yıl uzatıldığı tespit edilmiştir. Bu uygulama, uzun bir süre boyunca devam etmiş olup, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’na aykırılık teşkil etmektedir. İlgili mevzuat, taşınmazların kiralanması ve yönetimi konusunda belirli kurallar getirmekte ve bu kurallara uyulması gerektiğini vurgulamaktadır.
Denetim raporunda, belediyenin 105 kiracısından 86’sının sözleşmelerinin ihalesiz bir şekilde uzatıldığı belirlenmiştir. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve rekabet ilkeleri açısından sorunlar yaratmaktadır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu da, kiralama süreleri ve sözleşme uzatmaları ile ilgili belirli düzenlemeler içermektedir. Bu çerçevede, kiracıların hakları ve kiraya verenin yükümlülükleri net bir şekilde tanımlanmıştır. Belediye, 2025 yılı itibarıyla bazı taşınmazların ihale süreçlerine çıkarılması yönünde adımlar atmayı planlamakta, ancak bu çalışmalar henüz tamamlanmamıştır. Mevzuata uygun hareket edilmesi, rekabetin sağlanması ve eşit muamele ilkelerine riayet edilmesi açısından önem arz etmektedir. Bu nedenle, on yıldan fazla süredir kiracılık yapan kişilerle ilgili kiralama süreçlerinin yeniden gözden geçirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: On Yıldan Fazla Süreyi Aşan Taşınmaz Kiralamalarında İhale Yapılması Yerine Sözleşmelerin Bir Yıllık Uzatılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
On yıldan fazla süredir Belediyenin kiracısı konumunda olan kişilerle, kiralama sürelerin birer yıl uzatıldığı ve bu durumun süregelen bir uygulama haline geldiği görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, belediyelerin satım, kira ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi gibi işlerinin bu Kanun’a göre yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Meclisin Görev ve Yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin (e) bendinde; taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar verilmesinin belediye meclisinin yetkisinde olduğu belirtilmiştir.
5393 sayılı Kanun’un “Enümenin Görev ve Yetkileri” başlıklı 34’üncü maddesinin (g) bendinde ise; taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak; süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermenin encümen yetkisinde olduğu ifade edilmiştir.
Diğer yandan, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Konut ve Çatılı İşyeri Kiraları” başlıklı 339’uncu maddesinde “Konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümler, bunlarla birlikte kullanımı kiracıya bırakılan eşya hakkında da uygulanır. Ancak bu hükümler, niteliği gereği geçici kullanıma özgülenmiş taşınmazların altı ay ve daha kısa süreyle kiralanmalarında uygulanmaz. Kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de bu hükümler uygulanır.” denilmektedir. Söz konusu Kanun’un 347’nci maddesinde ise “Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az onbeş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Ancak, on yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir. Belirsiz süreli kira sözleşmelerinde, kiracı her zaman, kiraya veren ise kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra, genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilirler. Genel hükümlere göre fesih hakkının kullanılabileceği durumlarda, kiraya veren veya kiracı sözleşmeyi sona erdirebilir.” denilmektedir.
Konu ile ilgili yerinde yapılan denetimde, Belediyenin 105 adet kiracısı olduğu ve bunların 86’sı ile geçmiş yıllarda yapılan kiralama sözleşmelerinin ihale yapılmaksızın birer yıl uzatıldığı görülmüştür. On yıldan fazla süredir Belediyenin kiracısı konumunda olan kişilerle yapılan bu tür işlemler, 2886 sayılı Kanun ile Borçlar Kanunu hükümlerine uygun düşmemektedir. Denetimde yapılan bu tespit üzerine taşınmazların bir kısmının ihaleye çıkılması yönünde 2025 yılında çalışmalar başlatılmış olmakla birlikte henüz sonuçlandırılmamıştır.
Taşınmazların kiralanmasına dair mevzuat hükümlerine uygun hareket edilmesi açısından, on yıldan fazla süredir kiracılar tarafından kullanılan konut ve çatılı işyeri ile ilgili rekabet ve eşit muamele ilkeleri çerçevesindekiralama ihalelerine çıkılması gerektiği değerlendirilmektedir.