|
ÖZET: Önceki dönemlerden gelen hatalı gider tahakkukları, 2023 yılı bilançosunda yer alan banka kredilerine ait faizlerin yanlış kaydedilmesi nedeniyle sorunlar yaratmıştır. 481 No’lu Gider Tahakkukları Hesabı, bu hatalı kayıtlar sonucu, 251 Yeraltı ve Yer Üstü Düzenleri Hesabı ile kapatılmıştır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, tahakkuk eden faizlerin doğru bir şekilde kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak belediyeler, faizleri kredinin kullanıldığı dönemde gider olarak kaydetmekte ve 481 No’lu hesapta hatalı işlemler gerçekleştirmektedir.
Şarkışla Belediyesi de benzer bir durumla karşılaşmış ve 2023 yılı itibarıyla faiz giderleri, gerçekte olduğundan fazla gösterilmiştir. Bu yanlışlık, 481 Gider Tahakkukları Hesabı’nda 37.424.021,54 TL tutarında bir borç kaydına yol açmıştır. 2024 yılı sonunda ise bu tutarın düzeltilmesi sırasında 251 Yeraltı ve Yer Üstü Düzenleri Hesabı’ndan 26.201.761,79 TL kullanılmıştır. Ancak bu işlem, ilgili yönetmelik hükümlerine aykırı olarak gerçekleştirilmiştir. Kamu idaresi, 2024 yılı sonunda yapılan hatalı kaydın 2025 yılı içerisinde düzeltileceğini bildirmiştir. Bu bağlamda, belediyenin muhasebe sisteminde yapılacak düzeltmelerin, yönetmelik hükümlerine uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Önceki Dönemlerden Hatalı Olarak Gelen Gider Tahakkukları Hesabının Yeraltı ve Yer Üstü Düzenleri Hesabıyla Kapatılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin 2023 Yılı Bilançosunda yer alan ve geçmiş dönemlerde kullanılan banka kredilerine ait gelecek yıllarda ödenecek faizlerin tamamının hatalı olarak kaydedildiği 481 No’lu Gider Tahakkukları Hesabının kapatılması sırasında bu hesaba karşılık 251 Yeraltı ve Yer Üstü Düzenleri hesabının kullanıldığı görülmüştür.
27.05.2016 tarih ve Mükerrer 29724 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 481 Gider Tahakkukları Hesabının işleyişini açıklayan 340’ıncı maddesinde tahakkuk etmiş olmakla birlikte, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemden sonraki dönemlerde ödenebilir duruma gelecek olan faiz tutarları, 481 Gider Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilmelidir. Yıl sonlarında 481 Gider Tahakkukları Hesabı’nda kayıtlı olan tahakkuk etmiş faiz tutarlarından izleyen yılda ödenebilir duruma gelecek olanlar 481 Gider Tahakkukları Hesabına borç, 381 Gider Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilmelidir.
Anılan Yönetmelik’in 251 Yeraltı ve Yerüstü Hesabının niteliğini açıklayan 190’inci maddesinde, herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılar ile bunların eklenti ve bütünleyici parçalarının ve bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmektedir. Hesabın işleyişi açıklayan 191’inci maddesinde de yeraltı ve yerüstü düzenlerinin iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılmasına ilişkin olarak bütçeye gider kaydıyla yapılan harcamaların hesabın borcuna; satılan, kurumca başka kurumlara bedelsiz devredilen veya tahsis edilenlerin bu hesaba alacak kaydedileceği ifade edilmektedir.
Belediyeler genellikle, kullandıkları kredilerin faizlerini ödendikçe gider kaydedip 481 No’lu hesaba herhangi bir kayıt yapmaması gerekirken, faizin tamamını kredinin kullanıldığı tarihte 630 Giderler Hesabının borcuna ve 481 No’lu Gider Tahakkukları Hesaplarının alacağına hatalı olarak kaydetmektedirler. Yapılan bu kayıtlar sonucunda muhasebenin dönemsellik ilkesine aykırı olarak gelecek dönemlerin faiz giderleri, kredinin kullanıldığı dönemim gideriymiş gibi kaydedilirken belediyelerin bilançolarında da oluşmamış borçlar 481 No’lu Gider Tahakkukları Hesabında yer almaktadır.
Şarkışla Belediyesi tarafından 2023 ve öncesinde kullanılan kredilerin faizleri de bu şekilde kaydedilmiştir. Bunun sonucunda geçmiş yıllarda Faaliyet Sonuçları Tablosunda faiz giderleri olduğundan daha fazla yer alırken, Bilançoda da 481 Gider Tahakkukları Hesabında oluşmamış faiz borçlarının yer almasına neden olunmuştur. Söz konusu kayıt neticesinde Belediyenin 2023 yılı Bilançosunda 481 Gider Tahakkukları Hesabında 37.424.021,54 TL yer almaktadır. 2024 yılının sonunda muhasebe sisteminde hatalı kayıtların düzeltilmesi sırasında 481 No’lu Hesapta yer alan bu tutar düzeltilirken karşılık hesap olarak 251 Yeraltı ve Yer Üstü Düzenleri Hesabından da 26.201.761,79 TL kullanılmıştır. Yukarıda belirtildiği üzere hesabının alacağına sadece Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabındaki varlıklardan satılan, kurumca başka kurumlara bedelsiz devredilen veya tahsis edilmiş olanlar kaydedilebilecekken, yapılan bu kayıt nedeniyle 251 No.lu hesap 26.201.761,79 TL fiktif olarak eksiltilmiş ve Bilançoda da anılan tutar eksik olarak yer almıştır.
Kamu idaresi tarafından gönderilen savunmada 2024 yılı sonunda yapılan hatalı kaydın 2025 yılı içerisinde Yönetmelik hükümleri doğrultusunda düzeltileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Belediye tarafından muhasebe sisteminde düzeltmeler yapılırken Anılan Yönetmelik hükümlerindedoğrultusunda yapılması gerekmektedir.