|
ÖZET: Önceki dönemlere ait tahsil edilmemiş kira alacaklarının muhasebe kayıtlarında yer almadığı tespit edilmiştir. 6360 sayılı Kanun çerçevesinde, kaynak sularının kiralanmasına ilişkin işlemlerin İdare tarafından yürütüldüğü dönemlerde, tahsil edilmeyen kira alacaklarının kayıtlara işlenmediği görülmektedir. İstanbul’da, yeraltı ve kaynak sularına dair işlemler, 19.07.2023 tarihli karar ile İstanbul Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı’na devredilmeden önce İSKİ tarafından yürütülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen düzenlemelere göre, tahsil edilmeyen alacakların 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı’nda izlenmesi gerektiği ifade edilmiştir. Ancak yapılan incelemelerde, 31.12.2024 tarihi itibarıyla İdare’nin tahsil etmediği toplam 4.406.617,64 TL tutarında alacak bulunduğu, bunun 2.577.711,62 TL’sinin takipli alacak olarak kaydedilmediği, 1.828.906,02 TL’sinin ise yapılandırıldığı halde gerekli hesaplarda izlenmediği belirlenmiştir. Bu durum, 121 ve 122/222 hesaplarının eksik görünmesine yol açmaktadır. |
BULGU: Önceki Dönemlere Ait Tahsil Edilmeyen Kira Alacaklarının Muhasebe Kayıtlarında Yer Almaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında kaynak sularının kiralanmasına ilişkin işlemlerin İdare tarafından yerine getirildiği dönemlere ait tahsil edilmeyen kira alacaklarının muhasebe kayıtlarında izlenmediği görülmüştür.
6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un geçici 1’inci maddesinin beşinci fıkrasında da bu Kanun ile tüzel kişilikleri kaldırılan il özel idarelerinin her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları, komisyon kararıyla ilgisine göre bakanlıklara, bakanlıkların bağlı veya ilgili kuruluşları ile bunların taşra teşkilatına, valiliklere, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığına, büyükşehir belediyesine ve bağlı kuruluşuna veya ilçe belediyesine devredilmesine karar verilmiştir.
İstanbul ilinde, yeraltı suları ve kaynak sularına ait iş ve işlemler fiilen İstanbul Büyükşehir Belediyesinin bağlı kuruluşu olan İSKİ tarafından yerine getirilmekteyken 19.07.2023 tarihli ve 2023/1 No.lu T.C. İstanbul Valiliği Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu Kararı ile söz konusu yetkilerin İstanbul Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca yürütülmesine karar verilmiştir.
Bu kapsamda, yeraltı suları ve kaynak sularına ait iş ve işlemlerin 6360 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten YİKOB heyetine teslim edildiği 25.04.2024 tarihine kadar fiilen İstanbul Büyükşehir Belediyesinin bağlı kuruluşu olan İSKİ tarafından yerine getirilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı” başlıklı 86’ncı maddesinde; “Bu hesap, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen faaliyet alacakları ile duran varlıklar ana hesap grubu içerisindeki gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inenler ve bunlardan yapılan tahsilat ve terkinlerin izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir.
Aynı Yönetmelik’in “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 87’nci maddesinde, “İlgili servislerce tahakkuk bordroları ile ya da tahakkuk fişleri ile muhasebe birimine bildirilen gelirlerden alacak tahakkukları, düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle ilgili hesaplara alınarak tahakkuk kayıtları yapılır. Gün içindeki gelirlerden alacak tahakkukları gün sonuna kadar muhasebe servisine bildirilir.” belirtilmiştir.
121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına ilişkin olarak Yönetmeliğin 89’uncu maddesinde; “Bu hesap, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen faaliyet alacaklarından takibe alınan tutarlar ile bunlardan yapılan tahsilat, tecil ve terkinlerin izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir.
122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına ilişkin olarak Yönetmeliğin 92’nci maddesinde; “Bu hesap, mevzuatı gereğince gelirlerden alacaklar hesabı veya gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan içinde bulunulan mali yılsonunu geçmeyen bir süre ile tecil veya tehir edilen tutarlar ile duran varlıklar ana hesap grubundaki gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda tecil ve tehir süresi bir yılın altına inen tutarlar ile bunlardan tahsil edilen veya takibe alınan tutarların izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir.
Yukarıda ki mevzuat hükümlerinden kaynak sularının kiralanmasına ilişkin işlemlerin İdare tarafından yerine getirildiği dönemlere ait kira alacaklarının 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabında izlenmesi gerektiği, bu alacaklardan takibe girenlerin 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında, tecilli olanların ise 122/222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabında izlenmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, yeraltı suları ve kaynak sularına ait iş ve işlemlerin İdare tarafından yerine getirildiği dönemlere ait tahsil edilmeyen kira alacaklarının bulunduğu ve bu tutarların muhasebe kayıtlarında izlenmediği görülmüştür.
31.12.2024 tarihi itibarıyla İdare tarafından henüz tahsil edilmemiş 4.406.617,64 TL tutarında alacağının bulunduğu, bu tutarların 2.577.711,62 TL’sinin takipli alacak mahiyetinde olduğu ancak 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında izlenmediği, 1.828.906,02 TL’sinin ise ilgilileri ile yapılandırma yapıldığı ancak 122/222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabında izlenmediği görülmüştür.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından gerekli düzeltme işlemlerinin gerçekleştirildiği belirtilse de söz konusu tutarlar 2024 yılı mali tablolarında yer almamaktadır.
Sonuç olarak, yeraltı suları ve kaynak sularına ait iş ve işlemlerin İdare tarafından yerine getirildiği dönemlere ait tahsil edilmeyen kira alacaklarının muhasebe kayıtlarında izlenmemesi, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının 2.577.711,62 TL, 122/222- Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabının 1.828.906,02 TL eksik görünmesine neden olmaktadır.