BULGU: Organize Sanayi Bölgeleri Katılım Paylarına İlişkin Muhasebe Kayıtlarının Bulunmaması ve Katılım Payı Ödemelerine İlişkin Evraklarda Eksiklikler Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB
Denizli YİKOB’un Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) nezdinde katılım paylarının muhasebe kayıtlarında takip edilmesi gereken takip edilmediği ve katılım paylarına ilişkin ödeme evraklarında eksiklikler bulunduğu tespit edilmiştir.
12.11.2012 tarihli ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3’üncü maddesi gereğince kurulan Denizli Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının 12.04.2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun geçici 12’nci maddesi ile yetkilendirildiği, 04.04.2014 tarih ve 28962 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Görev, Yetki ve Sorumlulukları ile Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğin 11’inci maddesindeki “Başkanlığın katılımcı kuruluş olarak organize sanayi bölgelerinde sahip olduğu tüm hak ve yetkilere ilişkin iş ve işlemleri yürütmek” görevi gereği Organize Sanayi Bölgeleri ile ilişkilendirildiği tespit edilmiştir.
Anılan madde gereğince Denizli YİKOB’un doğrudan ve/veya dolaylı ortak olduğu Organize Sanayi Bölgelerine ilişkin inceleme yapılmıştır. Yapılan inceleme sonucunda;
Denizli Organize Sanayi Bölgesi
Denizli OSB, 24.01.1975 tarih ve 7/9359 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulmuştur. 1975 yılında yapılan kamulaştırma, tahsis ve diğer işlemlerin belgelerine ulaşılamamıştır. Katılım payının tamamı Denizli Sanayi Odasına ait olmakla birlikte Denizli YİKOB’un herhangi bir katılım payı bulunmamaktadır. 04.01.2024 tarihli Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Kararı ile Honaz İlçesi, Cumhuriyet Mahallesi 360 ada 1 ve 2 nolu parsellerin kamulaştırma işlemleri için Denizli YİKOB yetkilendirilmiştir.
Denizli Deri Karma Organize Sanayi Bölgesi
Denizli Deri İhtisas ve Karma OSB, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının 08.09.1994 tarih ve 10567 sayılı yazısı ile kurulmuştur. Kurucu ortaklık payının %94’ü Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına ait olmakla birlikte %6’lık payın %30’u Denizli İl Özel İdaresinden Denizli YİKOB’a bedelsiz devredilmiştir.
29.07.1998 tarih ve 620 sayılı İl Özel İdaresi Daimi Encümeni Kararı ile kamulaştırma kararı verilmiştir. Honaz Kaymakamlığı İlçe Takdir Komisyonunun 14.12.1998 tarih ve 1313 sayılı evrağı 261.000.000,00 TL’nin (1998 yılı bedeli) Mal Müdürlüğü veznesine yatırılmasına ilişkin yazı olmasına rağmen anılan tutarın yatırıldığına dair evrakın teslim edilmediği tespit edilmiştir.
İl Özel İdaresi, Denizli Ticaret Odası, Denizli Sanayi Odası, Denizli Tab. Esn. İşy. Yap. Koop. ve Denizli Deri San. Derneği ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı arasında yapılan 18639 sayılı Noter onaylı kredi mukavelesinin 3’üncü maddesinin (c) fıkrası gereği 4.040.404.040,00 TL’nin kredi mukavelesinin sözleşme hükümleri içerisinde müteşebbis teşekkül hissesi olan 40.404.040,00 TL’nin Bakanlığın iştirak payı olarak kullanıldığı ancak belgelerinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
Dolayısıyla Deri Karma OSB’nin katılım paylarının kimler tarafından ve hangi tutarlarda yatırıldığına dair belgeler bulunamamıştır.
Sarayköy Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi
Sanayi ve Ticaret Bakanlığının 01.02.2008 tarih ve 1183 sayılı Oluru ile kurulmuştur. 2008 yılında kurulan Sarayköy Tarıma Dayalı İhtisas OSB’nin kurulma yeri olan arazinin tahsis, el atma, kamulaştırma, satın alma gibi hangi yollardan elde edildiği ve bedelinin ortaklarca kimler tarafından ödendiği tespit edilmemiştir.
Sarayköy Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesinin %60’lık katılım payı Denizli İl Özel İdaresinden, Denizli YİKOB’a bedelsiz devredilmiştir. Mülga Denizli İl Özel İdaresi ödemeleri dahil olmak üzere Denizli YİKOB tarafından 13.02.2009 – 28.05.2020 tarihleri arasında toplam 1.898.812,44 TL katılım payı ödendiği görülmüştür.
Çardak Karma Organize Sanayi Bölgesi
Çardak Belediyesinin 19.02.1996 tarih ve 3/3 sayılı Meclis Kararı ile Çardak Özel Organize Sanayi Bölgesinin yeri satın alınarak 19.02.1996 tarihinde kurulmuştur. Daha sonra Çardak Özel Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünün talebi ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 11.06.2020 tarih ve 1637069 sayılı Oluru ile Çardak Karma Organize Sanayi Bölgesine dönüşmüştür. Denizli Sanayi Odası Başkanlığının 30.10.2019 tarih ve 2018-2022/18 sayılı kararı ile Denizli Sanayi Odasının %6’lık hissesi bedelsiz olarak Denizli YİKOB’a devredilmiştir.
Çardak Organize Sanayi Bölgesinin %94 katılma payı olan Denizli Sanayi Odasının hissesinin ödenip ödenmediği tespit edilememiştir.
Denizli Makina İhtisas Organize Sanayi Bölgesi
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğünün 12.12.2019 tarih ve 961316 sayılı Olurları ile 12.12.2019 tarihinde kurulmuştur. Denizli YİKOB’un %6,66 lık bedelsiz katılım payı bulunmaktadır.
Denizli Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından Denizli Makine İhtisas Organize Sanayi Bölgesi kurulması için Honaz İlçesi, Kocabaş ve Gürlek Mahallelerinde yer alan toplam 2.512.665,98 m2’lik alanda Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğünün 23.07.2020 tarih ve E.1755459 sayılı , ilave olarak yeniden güncellenen toplam 399.700,00 m2 alanda Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğünün 21.04.2022 tarih ve E.3573656 sayılı Oluruna istinaden toplamda 80 parselde kamulaştırma işlemi yapılmıştır. Söz konusu kamulaştırma alanı içinde hazine arazileri ve Makine OSB’nin de parselleri bulunmaktadır. Bu parseller çıktıktan sonra kalan parseller için Cumhurbaşkanlığının 08.12.2022 tarih ve 32037 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 62 adet parsel 691.967,73 m2’lik alan için acil kamulaştırma kararı çıkartılmıştır.
Denizli Makine İhtisas Organize Sanayi Bölgesinde bulunan toplam 77 parselde uzlaşma komisyonu kararı ve acil kamulaştırma kararına istinaden açılan davalar sonunda 46 parsel 658.198,23 m2’lik alan Makine OSB’ye devredilmiştir. Halen kamulaştırması devam 362.859,64 m2’lik alan bulunmaktadır. 2024 yılı için 19.664.347,88 TL kamulaştırma bedelinin Makine Organize tarafından kamulaştırma işlemi yapılması YİKOB Strateji Müdürlüğüne yatırıldığı görülmüştür.
Çivril Organize Sanayi Bölgesi
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğünün 28.12.2023 tarih ve 5378012/20 sayılı Olurları 28.12.2023 tarihinde kurulmuştur.
Denizli YİKOB’un %6,67 bedelsiz olarak katılım payı bulunmaktadır. 25.12.2023 tarih ve 3437539 numaralı evrak ile katılımcıların 8.627.550,00 TL katılım paylarının ödediği görülmüştür.
Çivril Organize Sanayi Bölgesi Müteşebbis Heyet Kararının 27.09.2024 tarih ve 2024/03 sayılı kararı ile kamulaştırma iş ve işlemlerini yapmak üzere Denizli Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının yetkilendirildiği tespit edilmiştir.
Yapılan inceleme sonucunda Denizli YİKOB’un OSB katılım paylarına ilişkin muhasebe kayıtları tam olarak tespit edilememiş ve katılım payı için yapılan ödemelere ilişkin evraklardan bazılarının olmadığı görülmüştür.
Başkanlık, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak Sarayköy Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi YİKOB ortaklık katılım payı ödemesine ilişkin kaydın yapıldığı belirtilmesine rağmen diğer Organize Sanayi Bölge Müdürlüklerinden katılım payı evraklarının istenildiği ifade edilmiştir.
Başkanlık tarafından Organize Sanayi Bölgelerine katılıma payına ilişkin işlemlerin muhasebe kayıtlarında takip edilmesi ve katılım payına ilişkin ödeme evrakların bulunması gerekmektedir.