| ÖZET: Orman sayılan alanlardaki tesislerin kira gelirlerinin doğru muhasebeleştirilmesi hususunda bir problem olduğu tespit edilmiştir. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49’uncu maddesinde muhasebe sisteminin karar, kontrol ve hesap verme süreçlerini etkin çalıştırması gerektiği belirtilmektedir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 391’inci maddesinde gelir hesaplarının faaliyet dönemine ilişkin olarak tahakkuk eden her türlü gelirin izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmektedir.
Orman Genel Müdürlüğü ve bağlı birimlerinin muhasebe kayıtları incelendiğinde, farklı hesap kodlarına kaydedilen kira gelirleri görülmüştür. Bu durum, muhasebe kayıtlarının düzenli tutulmamasına ve takibin imkansız hale gelmesine neden olmuştur. Kurum göndermiş olduğu cevap yazısında, bulgu konusu hususa ilişkin olarak orman bölge müdürlüklerine gerekli talimatların gönderildiğini belirtmiştir. |
BULGU: Orman Sayılan Alanlardaki Kiralamalardan Elde Edilen Gelirlerin Farklı Hesap Kodlarına Kaydedilmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Orman sayılan alanlardaki izne konu tesislerin bir bölümünün üçüncü kişilere kiralanması sonucunda elde edilen gelirlerin Orman Genel Müdürlüğü ve bağlı birimlerinde farklı gelir hesap kodlarına kaydedildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49’uncu maddesinde aynen; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür.
Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur… ” denilmektedir.
tarihli ve 29218 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 1’inci maddesinde yönetmeliğin amaçları arasında, merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin faaliyetlerinin ve işlemlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak, sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi sayılmaktadır.
Aynı Yönetmelik’in 391’inci maddesinde, gelir hesapları hesap grubunun, faaliyet dönemine ilişkin olarak tahakkuk eden her türlü gelirin ekonomik sınıflandırmaya uygun olarak izlenmesi için kullanılacağı; 393’üncü maddesinde ise 600 Gelirler Hesabının bütçe ile ilgili olsun veya olmasın tahakkuk eden her türlü gelirin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmektedir.
Ayrıca aynı Yönetmelik’in 410’uncu maddesinde, bütçe gelir hesapları hesap grubunun, nakden veya mahsuben tahsil edilen bütçe gelirlerinin ekonomik sınıflandırmaya uygun olarak izlenmesi için kullanılacağı; 412’nci maddesinde ise 800 Bütçe Gelirleri Hesabının, bütçe kanunu veya özel kanunları gereğince bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben yapılan tahsilatın izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmektedir.
Yukarıda verilen mevzuat hükümlerinden açıkça görüldüğü üzere, kamu idarelerinin gelirlerini belirli bir düzen içinde hesaplara kaydetmeleri gerekmektedir.
Ancak Orman Genel Müdürlüğü ve bağlı birimlerinin muhasebe kayıtları incelendiğinde, orman sayılan alanlardaki izne konu tesislerin bir bölümünün üçüncü kişilere kiralanması sonucunda elde edilen gelirleri, hem faaliyet gelirlerinin hem de bütçe gelirlerinin farklı hesap kodlarına kaydettikleri görülmektedir.
Örneğin, faaliyet gelirleri için;
– 600.03.06.03.03 Kullanma İzni Gelirleri
– 600.03.06.01.99 Diğer Taşınmaz Kira Gelirleri
– 600.03.06.03.04 Ormancılık Faaliyetleri İçin Arazi İzin Bedeli Geliri
– 600.03.06.01.03 Sosyal Tesis Kira Gelirleri
gibi hesap kodları kullanılmıştır.
Bütçe gelirleri için ise;
– 800.03.06.03.04 Ormancılık Faaliyetleri İçin Arazi İzin Bedeli Geliri
– 800.03.06.03.03 Kullanma İzni Geliri
– 800.03.06.01.99 Diğer Taşınmaz Kira Gelirleri
– 800.03.06.01.03 Sosyal Tesis Kira Gelirleri
gibi hesap kodları kullanılmıştır.
Ayrıca bazı Orman Bölge Müdürlüklerinde bu gelirlerin gelir hesaplarına hiç kaydedilmediği;
– 333.02.99 Kişilere Ait Diğer Emanetler
– 333.01.99 Kurumlara Ait Diğer Emanetler
gibi emanet hesap kodlarına kaydedildiği görülmüştür.
Yukarıda yapılan açıklamalardan görüldüğü üzere, bahsedilen gelir türünün muhasebe kayıtlarında birimler arasında önemli farklılıklar bulunmaktadır. Muhasebe kayıtları bu gelir türü itibariyle düzenli olarak tutulmamaktadır. Bu durum ise söz konusu gelir türünün takibini ve denetimini imkansız hale getirmektedir. Ayrıca kurumun muhasebe kayıtlarının ve mali tablolarının doğruluğu ve güvenilirliğiyle ilgili önemli tereddütler oluşmasına yol açmaktadır.
Kurum göndermiş olduğu cevap yazısında, bulgu konusu hususa ilişkin olarak orman bölge müdürlüklerine gerekli talimatların gönderildiğini ve bu konunun yapılmakta olan eğitimlerde işlendiğini belirtmiştir.
Sonuç olarak, orman sayılan alanlardaki izne konu tesislerin bir bölümünün üçüncü kişilere kiralanması sonucunda elde edilen gelirlerin, Orman Genel Müdürlüğü ve bağlı birimlerinde gelir türüne en uygun olan ve aynı hesap kodunda muhasebe kayıtlarına alınması ve bu konunun sonraki yıllarda takip edilmesi uygun olacaktır.