Ortağı Olduğu Şirket Paylarının Mali Tablolarında Yer Almaması (Sayıştay)

BULGU: Ortağı Olduğu Şirket Paylarının Mali Tablolarında Yer Almaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB

İzmir Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına devir yoluyla gelen şirketlerinin muhasebe kayıtlarının yapılmadığı ve dolayısıyla mali tablolarda yer almadıkları tespit edilmiştir.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 273’üncü maddesi ile büyükşehir belediyelerinin bulunduğu illerde valiye bağlı olarak kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları kurulmuş; yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığının sevk ve idaresinin, vali veya vali tarafından görevlendirilen vali yardımcısı tarafından yerine getirileceği ifade edilmiştir.
30.12.2016 tarih ve 29934 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 15’inci maddesinde “(1) Başkanlıkların muhasebe ve raporlama işlemleri, 3/12/2014 tarihli ve 2014/7052 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve 27/5/2016 tarihli ve 29724 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine göre yapılır.
(2) Başkanlıklar, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde yer alan hesap planı ve bu hesap planına göre oluşturulan detaylı hesap planını kullanırlar.
(3) Hesap planında yer almamakla birlikte Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Çerçeve Hesap Planında yer alan her hangi bir hesabın kullanılması gerekliliği ortaya çıkarsa yönetmelikteki hesap planına hesap eklemeye veya çıkarmaya, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Bakanlık yetkilidir.” Denilmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 241 Mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabı başlıklı 181’inci maddesinde “hesabın niteliği – (1) Bu hesap, mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye tutarları ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan sermayelerin izlenmesi için kullanılır.” Hükmüne yer verilmiştir.
İzmir Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının ortağı olup kayıtlarda bulunmayan şirketlerde tabloda görülen payları bulunmakla birlikte bu idare paylarına ilişkin olarak başkanlığın mali tablolarında kayıt bulunmamaktadır.
Ortak olunan şirketlerle ilgili olarak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunundan kaynaklanan rüçhan hakların kullanılabilmesi, Başkanlık mali tablolarının doğru ve güvenilir bilgi sunabilmesi ve yukarıda yer alan kanun ve yönetmelik hükümlerinin gereğinin yapılabilmesi amacıyla, pay tutarları, buna ilişkin kayıtlar yapılarak mali tablolarda ilgili hesap üzerinden yer almalıdır.
Kamu idaresi tarafından Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının 29/04/2022 tarih ve 78275 sayılı yazısı ile Başkanlığın ortak olduğu şirket paylarının bildirildiği, ilgili şirketlere ait pay bedellerinin 10.05.2022/2760, 17.05.2022/2993-2994-2997-2999-3000 numaralı yevmiyede muhasebe kayıtlarına alındığı ifade edilmiştir. Kayıtlar 2022 yılında yapılmıştır.
Ayrıca doğrudan ve dolaylı ortaklık şeklinde şirketlerde pay sahibi olmaktan kaynaklanan hakların kullanımı ve borçların ifası ile menfaatlerin takibi Ticaret ve Borçlar Hukuku mevzuatına aşina olmayı gerektirdiğinden aşağıda yer alan doğrudan iştirak ile bu şirketlerin iştiraki şeklindeki dolaylı iştiraklerin ve OSB iştiraklerinin Yatırım İzleme Ve Koordinasyon Başkanlığı Görev, Yetki Ve Sorumlulukları İle Çalışma Usul Ve Esaslarına Dair Yönetmelikte düzenleme yapılarak İşletme İştirakler Müdürlüğü şeklinde organize edilmesinin, bu zaman zarfında meri yönetmelik uyarınca valilik tarafından uzman kişi görevlendirilmesinin (Ticaret İl Müdürlüğünden) uygun olacağı değerlendirilmektedir.
Tablo 5: Ortak Olunan Şirketler