Ortak Hizmet Projesi Kapsamına Girmeyen İşler İçin Belediyelere Nakdi Yardım Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Ortak Hizmet Projesi Kapsamına Girmeyen İşler İçin Belediyelere Nakdi Yardım Yapılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB

Yapılan incelemelerde; iş birliği veya ortak hizmet projesi olarak kabul edilmesi mümkün olmayan ve yapılan işlerin bedellerinin ödenmesi amacıyla düzenlenen protokoller ile Başkanlık bütçesinden belediyelere, nakdi kaynak yardımı yapıldığı görülmüştür,
(1) Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı” başlıklı 273’ncü maddesinin altıncı fıkrasında yer alan, “Başkanlık ilin ihtiyaçları çerçevesinde gerektiğinde her türlü yatırım ve hizmetleri yerine getirebilir; bu amaçla kamu kurum ve kuruluşlarıyla, diğer tüzel kişilerle ve sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği yapabilir ve ortak projeler yürütebilir.” hükmüne istinaden ortak proje çalışması adı altında Belediyelere, nakdi kaynak yardımı yapılmıştır.
Aktarılan kaynağın mahiyeti, Başkanlık ile nakdi yardım yapılan ilçe belediyeleri arasında düzenlenen ortak projelere ilişkin protokollerin “Amaç” maddesinde belirtilmiştir. Anılan maddede yer alan ifadeler çerçevesinde belediyelere; “Belediye Başkanlığının sorumluluk alanında bulunan mahallerdeki yolların yapılması amacıyla parke taşı, oluk taşı ve bordür taşı alımı harcamaları için nakdi yardım yapılması projesinin gerçekleştirilmesini sağlamak”, “X Belediye Başkanlığının sorumluluk alanındaki yol, cadde ve sokaklarda parke taşı kaplaması yapılması için parke taşı bedelinin ödenmesi projesinin gerçekleştirilmesini sağlamak”, “X Belediye Başkanlığına ait parke ve beton üretim tesisine çimento alımı işi için nakdi yardım yapılması projesinin gerçekleştirilmesini sağlamak” amacıyla nakdi kaynak aktarılmıştır.
İmzalanan protokollerin “Dayanak” maddesinde, “Bu Protokol, 10.07.2018 tarih ve 1 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 273. Maddesinin 6. Bendinde yer alan “…Başkanlık ilin ihtiyaçları çerçevesinde gerektiğinde her türlü Yatırım ve hizmetleri yerine getirebilir, bu amaçla kamu kurum ve kuruluşlarıyla, diğer tüzel kişilerle ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği yapabilir ve ortak projeler yürütebilir…” hükmü ile X Belediye Başkanlığının ..tarih ve .. sayılı yazısı ekinde yer alan projeye dayanılarak hazırlanmıştır.” denilmektedir.
(1) Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı” başlıklı 273’ncü maddesinin altıncı fıkrasında yer alan düzenleme gereğince; Başkanlık, ilin ihtiyaçları için gereken her türlü yatırım ve hizmetleri, kendisinin tabi olduğu mevzuat hükümleri çerçevesinde tamamen kendisi yapabilir veya bu amaçla kamu kurum ve
kuruluşlarıyla, diğer tüzel kişilerle ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği yapabilir ve ortak projeler yürütebilir.
Anılan düzenleme çerçevesinde Başkanlık, ilin ihtiyaç duyduğu yatırım ve hizmetlerin gerçekleştirilmesi amacıyla kamu kurum ve kuruluşlarına, diğer tüzel kişilere ve sivil toplum kuruluşlarına, amacı sadece nakdi kaynak yardımını öngören protokoller ile nakdi kaynak yardımı yapamaz.
Ortak hizmet projesi ile yardım birbirinden farklı kavramlardır. Yardım tek taraflı olup karşılıksızdır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün vermiş olduğu görüşlerde de ifade edildiği üzere, ortak hizmet projeleri, niteliği itibarıyla belirli başlangıç ve bitiş tarihi olan, amacı, kapsamı ve bütçesi açıkça tanımlanmış, bir defaya mahsus gerçekleştirilen aktiviteler bütünü olup, bu projelerde yapılan işlerin, süreklilik arz etmemesi ve proje takvimine göre sonuçlandırılması gerekmektedir. Bu projelerin bütçesinin, başlangıçta belirli olması ve ortak hizmet yapacak taraflar arasında maliyetlerin dengeli olarak dağıtılması gerekmekte olup ortak hizmet projesi uygulanırken taraflar arasında proje kapsamındaki iş bölümü ve harcama ayrımının da önceden belirlenmiş olması gerekmektedir.
Örneklerini verdiğimiz protokollerde, yukarıda açıklanan şekilde belirlenmiş ve birlikte yürütülecek bir ortak hizmet projesi tanımına yer verilmemiştir. Bu protokoller ile doğrudan, yapılan işlerin tamamının veya büyük bir kısmının bedellerinin ödenmesi amacıyla nakdi kaynak aktarımı yapılmıştır.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, iş birliği veya ortak hizmet projesi olarak kabul edilmesi mümkün olmayan ve yapılan işlerin bedellerinin ödenmesi amacıyla düzenlenen protokoller ile Başkanlık bütçesinden belediyelere, doğrudan nakdi yardım yapılması mümkün değildir.