Ortak Proje Olarak Kabulü Mümkün Olmayan ve Ücretsiz Temin Edilebilecek Hizmetler İçin Hayvan Hakları Konusunda Faaliyet Gösteren Derneklere Nakdi Yardım Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Ortak Proje Olarak Kabulü Mümkün Olmayan ve Ücretsiz Temin Edilebilecek Hizmetler İçin Hayvan Hakları Konusunda Faaliyet Gösteren Derneklere Nakdi Yardım Yapılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB

Aydın Büyükşehir Belediyesi ve ilçe belediyelerince, sahipsiz hayvanlara yönelik ücretsiz; tedavi, bakım, beslenme ve barınak hizmeti verilmesine rağmen, bu hizmetlerin temini amacıyla düzenlenen protokoller ile Başkanlık bütçesinden hayvan hakları konusunda faaliyet gösteren bazı derneklere, nakdi kaynak yardımı yapıldığı görülmüştür,
(1) Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı” başlıklı 273’ncü maddesinin altıncı fıkrasında yer alan, “Başkanlık ilin ihtiyaçları çerçevesinde gerektiğinde her türlü yatırım ve hizmetleri yerine getirebilir; bu amaçla kamu kurum ve kuruluşlarıyla, diğer tüzel kişilerle ve sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği yapabilir ve ortak projeler yürütebilir.” hükmü çerçevesinde Dernek, Vakıf , Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine istinaden hayvan hakları konusunda faaliyet gösteren derneklere Başkanlık bütçesinden nakdi yardım yapılmıştır.
Başkanlık ile hayvan hakları konusunda faaliyet gösteren dernekler arasında yapılan protokoller benzer hükümler ihtiva etmektedir. Söz konusu protokollerin “Amaç” maddesinde yapılan işin amaç ve kapsamı; “Bu protokol Aydın Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı ile X Derneği arasındaki ortak protokol kapsamında; Efeler ilçesi sınırları içerisinde sokakta yaşayan hayvanların herhangi bir şekilde şiddete maruz kalan, hastalığa yakalanan ve kazalar sonucunda yaralanan kedi ve köpeklerin acil durumlarda İl ve İlçeler dahilindeki veteriner kliniklerinde tedavi ve bakımlarının yapılabilmesi ve diğer harcamalar için nakdi yardım bedelinin ödenmesi projesinin gerçekleştirilmesini sağlamaktır.” olarak belirlenmiştir.
Bu minvalde yapılan protokoller ve ödeme emirlerine ekli faturalara istinaden derneklere aktarılan nakdi yardımlarla, tedaviye ihtiyacı olan sokak hayvanları için çeşitli veteriner kliniklerine tedavi ücreti ödenmiş ve mama alımı yapılmıştır.
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nda, mahalli idarelerin sahipsiz hayvanlarla ilgili görev ve yetkilerine ilişkin düzenlemeler bulunmakla birlikte 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda, mahalli idarelerin sahipsiz hayvanlara ve dolayısıyla sokak köpeklerine ilişkin yükümlülükleri doğrudan ve detaylı biçimde düzenlenmiştir. 5199 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi ve 6’ncı maddesinin dördüncü fıkrası ayrım yapmaksızın tüm mahalli idarelerin, Ek 1’inci maddesi ise ayrıca belediyelerin yükümlülüklerini içermektedir.
Bu yükümlülükler arasında, sahipsiz hayvanlar ve özellikle sokak köpekleri için ücretsiz olmak üzere, hayvan bakımevlerinin kurulması, bakım ve tedavilerinin yapılması, rehabiliite edilmesi, beslenmelerinin temin edilmesi gibi hususlar bulunmaktadır.
Aydın Büyükşehir Belediyesince muhtelif ilçelerde açılmış barınaklar bulunmakla birlikte Veteriner İşleri Şube Müdürlüğü tarafından, sokak hayvanlarının tedavisi ve bakımı, üremelerinin kontrol altına alınması, sokakta kalan hayvanların beslenmesi, sahipsiz hayvanların sahiplendirilmesi, güçten düşmüş, yaralı, sakat ve sokakta yaşamını sürdüremeyecek durumdaki hayvanların rehabilite edilene kadar bakımının sağlanması gibi hizmetler ücretsiz bir şekilde verilmektedir. Benzeri hizmetler, imkanları ölçüsünde ilçe belediyelerince de verilmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 29’ncu maddesi hükmüne istinaden yayımlanan, Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkındaki Yönetmelik’in “Yardım yapılabilme şartları” başlıklı 5’nci maddesinde; yardımlarda kamu yararı gözetilmesi, yardımların öncelikle toplumun ihtiyaç ve sorunlarına çözüm sağlaması ile toplumsal gelişmeye katkıda bulunulmasına yönelik olması, teşekkülün, yardımı yapacak idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi, idare bütçelerinden teşekküllere yardım yapılabilmesi şartları arasında sayılmıştır.
(1) Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı” başlıklı 273’ncü maddesinin altıncı fıkrası gereğince, Başkanlık, ilin ihtiyaçları çerçevesinde gereken her türlü yatırım ve hizmetler için kamu kurum ve kuruluşlarıyla, diğer tüzel kişilerle ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği yapıp ortak projeler yürütebilir. Bunun için öncelikle, kamu yararının gözetilmesi, yardımların toplumun ihtiyaç ve sorunlarına çözüm sağlaması ile toplumsal gelişmeye katkıda bulunulmasına yönelik olması, teşekkülün, yardımı yapacak idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi gerekmektedir.
Yukarıda da açıkladığımız üzere, mahalli idarelere ilişkin Kanunların yanı sıra, 5199 sayılı Kanun’un Ek1’nci maddesi ile sahipsiz hayvanlara ve dolayısıyla sokak köpeklerine ilişkin yükümlülükler konusunda özellikle belediyeler sorumlu tutulmuştur.
Başkanlık ile dernekler arasında imzalanan protokoller çerçevesinde yürütülen ortak projelerin amacı, sokakta yaşayan hayvanların herhangi bir şekilde şiddete maruz kalan, hastalığa yakalanan ve kazalar sonucunda yaralanan kedi ve köpeklerin acil durumlarda İl ve İlçeler dahilindeki veteriner kliniklerinde tedavi ve bakımlarının yapılabilmesi ve diğer harcamalara (mama alımı), katkı sağlamak amacıyla nakdi yardım yapılmasıdır. Protokoller uyarınca yapılan ödemelerin incelenmesinden yapılan işin sokak hayvanları için çeşitli veteriner kliniklerine tedavi ücreti ödenmesi ile dernekler tarafından satına alınan mama bedelinin ödenmesinden ibaret olduğu anlaşılmaktadır. Ortak hizmet projeleri niteliği itibarıyla belirli başlangıç ve bitiş tarihi olan, amacı, kapsamı ve bütçesi açıkça tanımlanmış, bir defaya mahsus gerçekleştirilen aktiviteler bütünü olup, bu projelerde yapılan işlerin, süreklilik arz etmemesi ve proje takvimine göre sonuçlandırılması gerekmektedir. Bu itibarla yapılan işin ortak hizmet projesi olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Kaldı ki protokollerde yazılı hizmetler, belediyeler tarafından ücretsiz olarak yapılmaktadır.
5018 sayılı Kanun’un “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’nci maddesi gereğince, her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından sorumludurlar.
Yapılan açıklamalar çerçevesinde, İl ve İlçe Belediyelerinden ücretsiz olarak temin edilmesi mümkün olan ve ortak hizmet projesi olarak da değerlendirilmeyen hizmetler için derneklere Başkanlık bütçesinden nakdi yardım yapılmasının uygun olmadığı değerlendirilmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr
EKLER
EK-1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU