Otobüs Kiralama İşinde Teknik Şartnamede Belirtilen Kriterlere Uygun Olmayan Otobüslerin İdareye Teslim Edilmesi ve İdare Tarafından Gerekli Yaptırımların Uygulanmaması (Sayıştay)

BULGU: Otobüs Kiralama İşinde Teknik Şartnamede Belirtilen Kriterlere Uygun Olmayan Otobüslerin İdareye Teslim Edilmesi ve İdare Tarafından Gerekli Yaptırımların Uygulanmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

İdare tarafından gerçekleştirilen otobüs kiralama işinde, teknik şartnameye uygun olmayan otobüslerin kiralandığı, İdarenin bu otobüsleri teslim aldığı ve bunun sonucunda yükleniciye herhangi bir yaptırım uygulanmadığı tespit edilmiştir.

Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliği’nin 6’ncı maddesinde;

“Muayene ve kabul komisyonlarının görevleri Muayene ve kabul komisyonu, 8 inci maddede belirtilen hükümlere göre kurulduğu tarihten itibaren, on (10) günü geçmemek üzere idarece belirlenen süre içinde işyerine, işyeri öngörülmeyen işlerde ise sözleşmesinde işin kabulü için belirlenen yere giderek yüklenici tarafından gerçekleştirilen işleri Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 44 – 49 uncu maddelerine göre inceler, muayene eder ve işin niteliğinin ihtiyaç göstermesi halinde gerekli gördüğü kısımların incelemesini ve gerekli görürse işletme ve çalışma deneylerini yapar. Kabule engel bir durum bulunmadığı taktirde, işin kabulünü yapar.” denilmektedir.

Aynı yönetmeliğin 10’uncu maddesinde;

“a) Kabul sırasında tespit edilen kusur ve noksanlıkların kabul yapılmasına engel olmayacak nitelikte bulunması halinde kabul tutanağı düzenlenir. Ancak kusur ve noksanlıklar tutanakta açıkça gösterilir ve tamamlanmaları için verilen süre tutanakta belirtilir. Bu şekilde tanzim edilen tutanaktan birer nüsha kontrol teşkilatına ve yükleniciye verilir. Kabul tutanağı, kusur ve noksanlıkların tamamlandığının kontrol teşkilatı tarafından tespit edilmesi ve bu tespitin, tutanağın altına yazılmasından sonra işleme konulur. b) Kabul sırasında tespit edilen kusur ve noksanlıklar kabule engel olacak nitelikte bulunduğu takdirde; kabulü engelleyen kusur ve eksiklikler bir tutanakla tespit edilir ve kabul işlemi yapılmaksızın kusur ve eksikliklerin giderilmesi için bir süre belirlenerek durum idareye bildirilir. Kabul muayenesi noksan ve kusurların giderilmesinden sonraya bırakılır. İdare bu kusur ve eksikliklerin giderilmesi hususunu yükleniciye bildirir.” hükümleri yer almaktadır.

İdarenin yukarıda yer alan Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine göre doğrudan temin kapsamında teslim alınan araçların teknik şartnameye uygun olup olmadığını kontrol etmekle yükümlü olduğu ve kabule engel bir durum bulunmadığı takdirde işin kabulünün yapılacağı, kabule engel bir durumun tespiti durumunda kusur ve eksikliklerin giderilmesi adına bir süre verileceği ve durumun yükleniciye bildirileceği belirtilmiştir.

İdare yüklenicinin ifa ettiği edimin sözleşme ve eki belgelere uygun olup olmadığını kontrol etmek, uygun olmayanları tespit ettirerek uygun hale getirtmek ile yükümlüdür. Bu bakımdan İdarece yapılacak muayene ve kontroller, işin şartnamesinde yazıldığı şekilde yapılmasının sağlanması açısından önem arz etmektedir.

Diğer taraftan, idare doğrudan temin kapsamında yapmış olduğu araç kiralama işlerinde sözleşme düzenlenmesi, idarenin takdirinde bir husus olmakla birlikte özellikle bir defada yapılmayacak alımlarda, bir başka ifadeyle işin gerçekleştirilmesinin belli bir süreye bağlı olduğu mal, hizmet veya yapım işlerinde sözleşme düzenlenmesi gerekir. Sözleşme yapılması hukuki uyuşmazlıkların çözümünde ve tarafların hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesinde önem arz ettiğinden, işin tamamlanmasının belli bir süreyi gerektirdiği durumlarda sözleşme düzenlenmesi gerekmektedir.

Otobüs kiralama işine ait teknik şartnamede;

“İşe başlamadan idarenin istemiş olduğu otobüsün ve şoförlere ait belgeleri önceden idareye ibraz etmek zorundadır. (Şoförlere ait sürücü belgeleri, ticari SRC-2 belgesi, adli sicil kayıtları, psikoteknik raporları, araç ruhsat fotokopisi ilgili idareye ibraz etmek zorundadır.)

Bu kapsamda kullanılacak otobüsler D-2 yetki belgeli ve TURSAB belgeli olarak idareye ibraz edilecektir.

Ayrıca yolcu otobüsünün zorunlu Trafik Sigortası, Ferdi Kaza Koltuk Sigortası olması gerekmektedir.

Araç içerisinde tüm yolculara gidiş ve dönüş esnasında yetecek miktarda su, trafik kurallarına uygun olarak yüklenici tarafından bulundurulacaktır.

Kullanılacak olan yolcu otobüsü asgari 46 kişilik, 2007 model ve üzeri olacaktır.

Ayrıca, trafik kurallarının belirlediği her türlü malzeme, zorunlu donanım ve ekipman bulundurulacaktır.

Otobüsün yakıt ve her türlü giderleri ile köprü, feribot, otoban, otopark, konaklama ve iaşe giderleri yükleniciye ait olacaktır.

Gidilecek yer ve güzergâh bilgileri idare tarafından önceden bildirilecektir.” denilmektedir.

Yapılan incelemeler neticesinde, teknik şartnamede 2007 model ve üzeri, 46 kişilik araç kiralanacağının belirtilmesine rağmen, kiralanan araçların büyük bir kısmının 2007 modelden daha düşük olduğu, yine bir kısmının ise 46 kişilikten daha az kapasiteye sahip olduğu tespit edilmiştir.

Kamu idaresi cevabında; Eskişehir il sınırları içinde teknik şartnameye tam uygun otobüs sayısının sınırlı olması nedeniyle bazı durumlarda kısmen uygun araçların kabul edildiği, ücretlendirmenin kamu zararına yol açmayacak şekilde yapıldığı, bundan sonraki alımlarda muayene ve kabul işlemlerinin titizlikle yürütüleceği, cezai yaptırımların teknik şartnamelerde açıkça yer alacağı ve süreçlerin mevzuata uygun şekilde takip edileceği ifade edilmiştir.

Sonuç olarak; idare doğrudan temin kapsamında yapmış olduğu hizmet alımlarında muayene kabul komisyonu işlemlerini titizlikle gerçekleştirmesi, sözleşme ve teknik şartnamede gerekli cezai yaptırımların belirlenmesi ve uygulanması ve gerçekleşme süresi belirli bir süreyi gerektiren alımlarda yüklenici ile sözleşme yapılması, mevzuata uygunluğun sağlanması açısından önem arz etmektedir.