Otomat Makinelerinin İşletilme Hakkının Vakfa Verilmesi (Sayıştay)

BULGU: Otomat Makinelerinin İşletilme Hakkının Vakfa Verilmesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversitede yapılan inceleme ve denetimler neticesinde, otomat makinelerinin işletilme haklarının mevzuata aykırı olarak 2011 yılından beri Ondokuz Mayıs Üniversitesi Vakfı Kantinler Kafeteryalar ve Marketler İktisadi İşletmesi’ne verilmiş olduğu, bu otomatların yerleştirilmesi, işletilmesi, bakım ve tamiri gibi hususlarda sorumluluğu olmadığı tespit edilen vakıf işletmesinin yalnızca alt kiralama yapmak suretiyle gelir elde ettiği tespit edilmiştir.
20.12.2011 tarihinde Ondokuz Mayıs Üniversitesi bünyesinde yer alan üniversitenin Kurupelit kampüsü, Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesinde , Diş Hekimliği Fakültesinde, Çocuk Hastanesinde, Fen — Edebiyat Fakültesinde ve Eğitim Fakültesinde akademik personel, idari personel, üniversite öğrencileri, hasta ve hasta yakınlarının faydalanması için bir adedi 1 m2’lik alanda hizmet vermek üzere 28 adet yiyecek içecek otomatının 2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51/g maddesi hükmü uyarınca üç yıllığına kiraya verilmesi işinin, Vakfın İktisadi İşletmesi uhdesinde üç yıl için toplam 60.000.000 TL bedelle kalması yönünde karar alınmıştır.
Öncelikle otomat makinelerinin alt kiracılık suretiyle başka firmalarca işletilecek olması, makinelerin çeşitli gıda ve içecek şirketleri tarafından temini, yerleştirilmesi ve kontrolünün sağlanması nedeniyle bu nitelikte bir işin 2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri uyarınca bir vakfa, pazarlık usulü ile ihale edilerek verilmesinde ve yalnızca bu alt kiralama nedeniyle vakfa gelir temin edilmesinde mevzuata uyarlık olmadığı aşikârdır.
Bu işletme hakkının üniversitenin taşınmazları yahut üniversiteye tahsisli taşınmazlar üzerinde tahsis edilmesi işi doğrudan ilgili idare tarafından yapılmalı ve bu otomat makinelerinin işletmesinden elde edilecek kamu kaynağı, üniversite bütçesine gelir olarak kaydedilmelidir.
Diğer taraftan, otomat makineleri kiralama hakkı için bahsi geçen sözleşmenin sona ermesinden itibaren yalnızca sözleşmenin tadili ve ek protokollerle uzatılması neticesinde 2016 yılına gelinmiş, 2016 yılında yalnızca brüt 50 metrekare üzerinden yıllık kira bedeli 33.600,00 TL olarak bir taşınmaz kira sözleşmesi yapılmış ve mevzuata aykırı olarak tanzim edilip imza altına alınan, kurucu hükümleri itibariyle alt kiracılığa cevaz vermeyen sözleşme, daha sonra 2886 Sayılı Kanun değil, Borçlar Kanunu’nun 347’inci maddesi uyarınca Tüketici Fiyat Endeksi 12 aylık ortalamaları üzerinden artırılması suretiyle Üniversite yönetim kurulu kararlarıyla birer yıl süreyle uzatılmıştır. Son olarak sözleşme 08.03.2022 tarihine kadar uzatılmış durumdadır.
Netice itibariyle, 2021 yılı da dâhil olmak üzere bu otomatların işletme hakkı vakıf uhdesinde kalmış, 22’si hastane bünyesinde olmak üzere hali hazırda farklı firmalarca konulan yiyecek ve içecek içeren 70 adet otomat makinesinin aktif olarak kullanılmakta olduğu tespit edilmiştir.
Her ne kadar idare tarafından sözleşme bitiminde otomatların açık ihale usulü ile kiralanacağı ifade edilse de, mevcut sözleşmenin devam etmekte olduğu görülmektedir.
Üniversitenin gelir kaynakları içerisinde yer alan otomatların işletme haklarının kamu idaresinin tabi olduğu kiralama mevzuatına aykırı olarak alt kiralama usulüyle vakfa gelir tesis edilmesi amacıyla 2011 yılından itibaren yalnızca sözleşmelerin tadiliyle devredilmesinde hem mevzuata aykırılık hem de kamu kaynağının elde edilmesi açısından üniversitenin aleyhine yaratılan bu eşitsiz durum ve kamu kaynağından mahrumiyet nedeniyle gelir kaybına yol açtığı değerlendirilmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ
DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ
2021 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 20
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU 23
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU 23
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI 23
DENETİM GÖRÜŞÜ 24
DENETİM BULGULARI 24

T.C. Sayıştay Başkanlığı
KISALTMALAR
: Türk Lirası
: Televizyon
T.C. Sayıştay Başkanlığı
BULGU LİSTESİ
A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular
Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir.
B. Diğer Bulgular
Alınan Sipariş Avanslarının Mahsubunun Yapılmaması
Kuruma Ait Alacakların Sağlıklı Bir Şekilde Kayıt, Takip ve Muhasebeleştirilmesinin Yapılmaması
Üretim Yapan Birimlerde İlgili Hesapların Kullanılmaması
Uzaktan Eğitim Merkezi Sertifika Eğitimlerinin Protokol İle Özel Firmalara Yaptırılması
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ
Mevzuat ve Görevler
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58’inci maddesine göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uygulanacak Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 2’inci maddesine istinaden Ondokuz Mayıs Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği 28 Mayıs 2021 Tarih 31494 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Döner Sermaye İşletmesinin sermaye limiti 3.789,50 TL’dir.
İşletmenin Yönetim Kurulu, Üniversite Yönetim Kuruludur. Yönetim Kurulu, işletmeyi idare etmek üzere Yürütme Kurulu oluşturabilir ve yetkilerini uygun gördüğü ölçüde; sınırları belirli olmak ve yazılı olmak kaydıyla Yürütme Kuruluna devredebilir. Yürütme Kurulu, Üniversite Yönetim Kurulu tarafından seçilecek bir rektör yardımcısı, üç öğretim elemanı (dekan ve yüksekokul müdürü de olabilir) ve döner sermaye işletme müdürü olmak üzere beş kişiden oluşur. Yürütme Kurulu, Başkanın çağrısı ile en az üç üyenin katılımı ile toplanır ve kararlar üye tamsayısının salt çoğunluğuyla alınır.
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi bünyesinde faaliyet gösteren Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği 13.11.2011 tarih ve 28111 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’ne göre işletmenin faaliyet alanı şunlardır:
Yükseköğretim kurumları dışındaki kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından talep edilecek bilimsel görüş, proje, araştırma ve benzeri hizmetlerde bulunmak; bu kurum ve kuruluşların ihtiyaç duydukları alanlarda eğitim programları planlamak, uygulamak, ulusal ve uluslararası düzeyde seminer, konferans,sempozyum düzenlemek ve kurslar açmak.
Kimyasal, biyolojik ve benzeri tahliller ile araştırma, uygulama, iş değerlendirmesi ve organizasyonu hizmetlerini yapmak.
Danışmanlık, analiz, uygulama, ölçme, değerlendirme, deney, model deneyi, muayene, teknik kontrol, plan, bilgi işlem organizasyonu, teknik bakım, onarım, ekspertiz, ölçü ayarı ve benzeri hizmetleri yapmak, laboratuvar ve atölyelerde yapılan iş ve hizmetleri düzenlemek ve bunlarla ilgili raporları hazırlamak.
ç) Klinik, poliklinik, ameliyathane ve laboratuvarlarda yapılacak her çeşit muayene, tetkik, tahlil, tedavi, ameliyat, bakım ve üretimle ilgili iş ve benzeri hizmetleri yapmak.
Bilim, teknik, kültür, sanat, spor ve tarım alanlarında araştırma ve uygulamalar yapmak.
Belirli bilimsel sonuçların uygulanmasını sağlamak.
Bilgi işlem ve bilgisayar teknolojisini kullanarak her türlü iş ve hizmetleri yapmak, elektronik dizgi ve çoğaltma sistemleriyle kitap ve her türlü basılı evrak çoğaltmak, basmak, cilt ve baskı işleri yapmak.
İletişim alanında kurumsal tanıtım filmi ve basılı materyal hazırlama, organizasyon planlama ve uygulama, piyasa ve pazar araştırması ve medya planlama hizmetleri yapmak.
ğ) Faaliyet alanı ile ilgili her türlü yataklı ve yataksız, sabit ve geçici turizm işletmeleri kurmak ve işletmek.
Mevcut fiziki kapasiteyi değerlendirerek, hizmet birimlerinin faaliyet alanı ile sınırlı olmak kaydıyla, bu fıkrada sayılanlar dışında kalan her türlü eğitim ve öğretim faaliyet alanlarında iş, hizmet ve mal üretiminde bulunmak ve Rektörün izni alınmak koşuluyla üretilen iş, hizmet ve malları pazarlamak ve satmak.
Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları
Rektörlüğe bağlı bir birim olarak yapılanan Döner Sermaye İşletmesi, İşletme Müdürlüğü ve Saymanlık Müdürlüğü olarak teşkilatlandırılmıştır. İşletme Müdürlüğü bünyesinde 1 kişi işletme müdürü, 3 kişi idari memur ve maaşları İşletme Müdürlüğü bütçesinden ödenen 10 kişi daimi işçi ve 22 kişi 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile geçen sürekli işçi olarak çalışmaktadır. İdari memurların ve İşletme Müdürünün kadroları, özel bütçede, diğerlerinin ise İşletmededir. İşletmenin Saymanlık Müdürlüğünde, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı personeli 1 saymanlık müdürü ve 7 memur bulunmaktadır.
Mali Yapı
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermayeli işletmelerin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esaslar, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Dolayısıyla, 5018 sayılı Kanun’un bütçe ile ilgili hükümlerine tabi olmayan İşletme bütçesi, adı geçen Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre hazırlanmakta olup; Kamu İdaresinin üst yöneticisi olan Rektör tarafından onaylanarak yürürlüğe girmektedir.
Başlangıç bütçesinde 554.058.973,30 TL gelir öngörülmüş olup, gider bütçesi de aynı tutarda hazırlanmıştır.
İşletmenin bütçe gideri 681.833.367,60 TL, bütçe geliri ise 728.943.954,71 TL olarak gerçekleşmiştir.
Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’nün 2021 Yılı Gelir Tablosuna göre toplam geliri 767.487.793,84 TL, toplam gideri 668.581.508,40 TL olmuş, dönemi 98.906.285,44 TL net karla tamamlamıştır.
Muhasebe ve Raporlama Sistemi
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi muhasebe ve raporlama işlemlerini, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hükümlere göre T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kurulan ve yönetilen Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Sistemi üzerinden yürütmektedir. İşletme, Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hâllerde 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin genel esaslarını, kıyasen uygulamakta olup; T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan diğer düzenlemelere de tabidir.
Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda yer almakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır:
• Birleştirilmiş veriler defteri,
• Geçici ve kesin mizan,
• Bilanço,
• Gelir tablosu,
• Envanter defteri
Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir.
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU
Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU
Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur.
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI
Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir.
Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür.
Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir.
Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır.
Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
DENETİM GÖRÜŞÜ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan, geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
DENETİM BULGULARI
Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir.