|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Yenişehir Otomotiv Test Merkezi projesi için tahsis edilen taşınmazın fuzuli şagiller tarafından işgal edildiğini ortaya koymaktadır. Bu durum, projenin hayata geçirilememesiyle sonuçlanmış ve işgal nedeniyle ecrimisil uygulaması başlatılmıştır. 2014 yılında Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen arazinin toplam yüzölçümü 4.358.599,19 m² olup, bunun 3.236.695,76 m²’si Hazine’ye, 1.121.903,43 m²’si ise TSE’ye aittir. Ancak, proje için gerekli adımlar atılmadığı için arazi boş kalmış ve işgal edilmiştir.
Yapılan incelemelerde, fuzuli şagillerin tespiti için Yenişehir Kaymakamlığı ile yazışmalar yapılmış ve Hazine adına ecrimisil tahakkuk ettirilmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesi gereğince, işgal edilen taşınmazın idare tarafından tahliye edilmesi gerektiği belirtilmektedir. Ancak, ecrimisil uygulaması devam etmekte ve taşınmazın tahliyesine yönelik gerekli tedbirler alınmamaktadır. Kamu idaresinin mülkiyetinde bulunan taşınmazlar üzerindeki işgallerin önlenmesi ve tahliye süreçlerinin başlatılması, mevzuata uygun bir yönetim anlayışı için elzemdir. Sonuç olarak, Otomotiv Test Merkezi’nin inşasının gerçekleşmemesi ve arazinin işgal altında kalması, kamulaştırma kararının yeniden değerlendirilmesini ve ecrimisilin bir yönetim biçimi haline getirilmemesini gerektirmektedir. Ayrıca, taşınmazın tahliyesi için gerekli önlemlerin alınması önem arz etmektedir. |
BULGU: Otomotiv Test Merkezi İçin Tahsis Edilen Taşınmazın Fuzuli Şagiller Tarafından İşgal Edilmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
TSE tarafından yapılması planlanan Yenişehir Otomotiv Test Merkezi projesinin yapılamadığı, bu amaçla tahsis edilen taşınmazın fuzuli şagiller tarafından işgal edildiği ve işgal üzerine ecrimisil alınarak bu uygulamaya süreklilik kazandırıldığı tespit edilmiştir.
Yenişehir TSE Otomotiv Test Merkezi yapımı için seçilen arazinin sınırları Bakanlar Kurulunun 24.11.2014 tarih ve 2014/7040 sayılı Acele Kamulaştırma Kararı ile belirlenmiştir. Böylece Bursa İli Yenişehir İlçesi sınırları içinde yer alan, 3.236.695,76 m2’si Hazine, 1.121.903,43 m2’si ise TSE mülkiyetinde olan 4.358.599,19 m2 yüzölçümlü taşınmaz üzerinde Otomotiv Test Merkezi (Kara Araçları Test Merkezi) projesi ile ilgili olarak gerekli işlemler tamamlanmıştır. Ancak aradan 9 yıldan fazla bir süre geçmiş olmasına rağmen proje ile ilgili olarak herhangi bir gelişme olmamış bu amaçla tahsis edilen taşınmaz (arazi) boş kalmıştır. Fiilen boş kalan taşınmazın fuzuli şagiller tarafından işgal edilerek tarımsal faaliyette bulunulduğu tespit edilmiştir.
Yapılan incelemede, fuzuli şagillerin tespiti ve ecrimisil tahsilatı için Yenişehir Kaymakamlığı Milli Emlak Şefliği ile yazışmalar yapıldığı, Hazine adına ecrimisil tahakkuk ettirildiği tespit edilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesinde, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişiler tarafından işgali üzerine, fuzuli şagilden tespit ve takdir edilecek ecrimisil bedelinin isteneceği, ecrimisil talep edilebilmesi için Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmadığı, işgal edilen taşınmaz malın idarenin talebi üzerine bulunduğu yer mülki amiri tarafından tahliye ettirilerek idareye teslim edileceği hüküm altına alınmıştır.
Mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, ecrimisil bir taşınmaz yönetim biçimi olmayıp, idare tarafından taşınmazın üzerine bulunduğu yer mülki amiri tarafından tahliye ettirilmesine yönelik tedbirlerin alınması gerekmektedir.
Kamu idaresinin mülkiyet veya kullanımında bulunan taşınmazlara yönelik olarak ecrimisil alınarak işgalin devam etmesi ve taşınmazın tahliyesine yönelik hükümlerin uygulanmaması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Otomotiv Test Merkezi için Hazine arazisi, her türlü hukuki ve maddi sorunların Enstitü tarafından çözülmesi kaydıyla tahsis edilmiştir. Hazine arazisi üzerinde 213.577 m2’lik kısmı için Hazine ve Maliye Bakanlığı ile özel bir Şirket arasında 30 yıl süreli irtifak hakkı sözleşmesi bulunmaktadır. İlgili şirket, irtifak/üst hakkı kamulaştırma kararına karşı dava açmış olup tahsis gereği davada TSE davalı olarak yer almaktadır.
Kamu idaresi cevabında Yenişehir Otomotiv Test Merkezi projesinin yapımı için 3.236.695,76 m2’si Hazine tarafından tahsis edilen, 1.121.903,43 m2’si ise TSE tarafından kamulaştırılan toplam 4.358.599,19 m2 yüzölçümlü taşınmaz için fuzuli şagillere ecrimisil uygulaması yapılarak gelir elde edilmesinin mevzuata aykırı olacağını ifade etmiştir. Cevapta ayrıca 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesinden bahisle işgal edilen taşınmaz malın idarenin talebi üzerine bulunduğu yer mülki amiri tarafından tahliye ettirilerek idareye teslim edildiğinde araziyi korumak için çitle çevrilerek muhafaza altına alınması gerektiği, bu uygulamaların ise oldukça yüksek bir maliyet gerektirdiği belirtilmiştir.
Sonuç olarak Otomotiv Test Merkezinin yapımının gerçekleşmemesi, bu merkez için ayrılan arazinin işgal altında olması ve idarenin aleyhine yüksek miktarda irtifak hakkı davasına konu olması nedeniyle kamulaştırma kararının gözden geçirilmesi, ecrimisilin yönetim biçimine dönüştürülmemesi ve taşınmazın tahliyesi için gerekli tedbirlerin alınması gerektiği değerlendirilmektedir.