|
ÖZET: Otopark bedellerinin tahakkuk ve tahsilatında yaşanan eksiklikler, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda belirgin bir şekilde ortaya konmuştur. Büyükşehir İlçe Belediyesi Otopark Yönetmeliği çerçevesinde, otopark ihtiyacını kendi parselinden karşılamayan yapılar için tahsil edilmesi gereken otopark bedellerinin, gerekli işlemler yapılmadan kaydedilmediği tespit edilmiştir. 7261 sayılı Türkiye Çevre Ajansının Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’ndaki değişiklikler, büyükşehir ilçe belediyelerine bölge otoparkı yapma sorumluluğu yüklemiştir.
İmar Kanunu’nun 37. maddesi, otopark ihtiyacı olan binalara yapı izni verilmeden önce gerekli otopark alanlarının ayrılmasını zorunlu kılmaktadır. Otopark Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri de, yapı ruhsatı ve kullanım izinlerinin verilmesi için otopark alanlarının inşa edilmesini şart koşmaktadır. Ancak yapılan denetimlerde, otopark bedellerinin tahsilatına yönelik gerekli hesapların açılmadığı ve bu gelirlerin toplanmadığı görülmüştür. Sonuç olarak, otopark gelirlerinin takibi ve tahsilatının yapılmaması, ilgili mevzuatın ihlaline ve otopark sorunlarının çözümünde kullanılabilecek önemli gelirlerin kaybına yol açmaktadır. Bu nedenle, otopark bedellerinin tahakkuk ve tahsilatının, belirtilen yönetmelik hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Otopark Bedellerinin Takip ve Tahsilatının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Otopark Yönetmeliği gereği otopark ihtiyacını kendi parselinden karşılamayan yapılara ilişkin tahsil edilmesi gereken otopark bedellerinin tahakkuk ve tahsilatının yapılmadığı görülmüştür.
7261 sayılı Türkiye Çevre Ajansının Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nda bazı değişiklikler yapılmış olup 5216 sayılı Kanun’un 7’nci maddesinde yapılan değişiklikle birlikte, büyükşehir ilçe belediyelerine bölge otoparkı yapma görevi verilmiştir.
Aynı Kanun’un 27’nci maddesinde yapılan değişiklik ile büyükşehir ilçe belediyeleri, imar mevzuatı uyarınca otoparkla ilgili olarak elde ettikleri gelirleri beş yıllık imar programına göre hazırlanan kamulaştırma projesi karşılığında bölge otoparkı için gerekli arsa alımları ile inşasında kullanılacağı ve başka amaçla kullanılamayacağı belirtilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Otoparklar” başlıklı 37’nci maddesinde; otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere lüzumlu otopark yeri tefrik edilmedikçe yapı izni, otopark tesis edilmedikçe de kullanma izni verilemeyeceği düzenlenmiştir.
Aynı Kanun’un 37 ve 44’üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmış olan Otopark Yönetmeliği’nin “Yapı Ruhsatı ve Kullanma İzinlerinin Verilmesi” başlıklı 10’uncu maddesinde; yapılacak yapılara yönetmelikte belirtilen esaslara göre otopark yerleri ayrılmadıkça yapı ruhsatı, otoparklar inşa edilip hazır hale getirilmedikçe de yapı kullanma izni verilemeyeceği belirtilmiştir.
Söz konusu Yönetmelik’in “Otopark Bedelinin Tespit, Tahakkuk ve Tahsili” başlıklı 12’nci maddesinde ise; otopark bedellerinin tahakkuk ve tahsil esaslarının bu Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak ilgili idareler tarafından belirleneceği, otopark bedellerinin de kamu bankalarından herhangi birinde açılacak otopark hesabına yatırılacağı, otopark bedelinin %25’i yapı ruhsatı verilmesi sırasında nakden, bakiyesinin yapı kullanma izni verilmeden önce tamamlanmak kaydı ile en çok otuz altı ay içinde altı eşit taksitte ve kalan taksitlerin her yıl yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle tahsil edileceği ve yapı ruhsatı düzenleme aşamasında %25 oranında peşin ödenen kısım haricindeki ödemelere ilişkin taahhütname alınacağı hususları düzenlenmiştir.
Bu düzenlemelere göre; otopark ihtiyacını kendi parselinden karşılamayan yapılara ilişkin olarak otopark bedelinin yapı ruhsatı verilmesi sırasında nakden tahsil edilmesi ve tahsil edilen otopark bedellerinin kamu bankalarından herhangi birinde açılacak otopark hesabına yatırılması, bu hesapta toplanan tutara yasaların öngördüğü faiz oranının uygulanması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, ihtiyacını kendi parselinden karşılamayan yapılardan, yapı ruhsatı verilmesi sırasında nakden tahsil edilmesi gereken otopark bedelleri için otopark hesabı açılmadığı ve mevzuat hükmü uyarınca otopark gelirlerinin tahsil edilmediği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, Otopark gelirlerinin takibinin, tahakkukunun ve tahsilatının yapılmaması, belirtilen mevzuat hükümlerinin uygulanmamasına ve otopark sorununun çözümü amacıyla kullanılabilecek gelirlerde kayıplara neden olduğundan, bu gelirlerin anılan Yönetmelik’e uygun olarak tahakkuk ve tahsilinin yapılması gerekmektedir.