|
ÖZET: Otopark gelirlerinin vadesiz hesaplarda tutulması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında dikkat çekici bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Büyükşehir İlçe Belediyesi, konut kullanım izinleri sırasında tahsil edilen otopark yapım bedelleri ile inşaat izin başvurularında ödenmesi gereken yapı denetim ve fay hatları gelirlerini bankalarda vadesiz hesaplarda biriktirmektedir. 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetimi Kanunu’nun ilgili maddeleri, genel bütçe kapsamındaki idarelerin mali kaynaklarını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya yerel bankalarda toplama yükümlülüğünü belirtmektedir.
Bu mevzuat çerçevesinde, belediyelerin mali kaynaklarını etkin bir şekilde değerlendirmeleri beklenmektedir. Ancak yapılan incelemeler, otopark payı ve yapı denetim gelirlerinin uzun süre vadesiz hesaplarda bekletildiğini ortaya koymuştur. Bu durum, kamu kaynaklarının verimli kullanımı açısından sorun teşkil etmektedir. Dolayısıyla, konut izinleri kapsamında tahsil edilen otopark yapım bedeli ile inşaat izinleri için ödenen yapı denetim ve fay hatları gelirlerinin, vadesiz hesaplar yerine vadeli hesaplarda değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır. |
BULGU: Otopark Gelirlerinin Vadesiz Hesapta İzlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından konut kullanım izinlerinin verilmesi sırasında otopark yapımı için tahsil edilen tutarlar ile inşaat izin başvurularında ödenmesi gereken yapı denetim ve fay hatları gelirlerinin bankalarda açılan vadesiz hesaplarda bulundurulduğu görülmüştür.
4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 12’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Hazine Müsteşarlığı dışında kalan genel bütçe kapsamındaki idareler kendi bütçeleri veya tasarrufları altında bulunan her türlü mali kaynaklarını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasında veya muhabirinde açılacak hesaplarda toplarlar. Kamu bankaları, Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi ve Türkiye Varlık Fonu ile bunların finansman temini amacı ile kuracakları fon ve şirketler, mazbut vakıflar, özel kanunla kurulmuş kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları ile kefalet ve yardımlaşma sandıkları hariç olmak üzere özel bütçeli idareler, sosyal güvenlik kurumları, özel kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşlar ile döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bu maddede sayılanların bağlı ortaklıkları, müessese ve işletmeleri ile birlikleri kendi bütçeleri veya tasarrufları altında bulunan her türlü mali kaynaklarını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasında veya Cumhurbaşkanının onayıyla belirlenecek esaslar dahilinde Türkiye’de yerleşik bankalar nezdinde kendi adlarına açtıracakları hesaplarda toplarlar. Bu maddede sözü edilen kurumlar tahakkuk etmiş tüm ödemelerini bu hesaplardan yaparlar. Kamu kaynaklarının bu madde hükümlerine aykırı şekilde değerlendirilmesinden elde edildiği tespit edilen nemalar genel bütçeye gelir kaydedilir. İlgili kamu kurum ve kuruluşlarının yetkilileri ile muhasebe yetkilileri yukarıda bahsi geçen hükümlerin yerine getirilmesinden şahsen ve müteselsilen sorumludurlar. Bu fıkra kapsamındaki hususlara istisna getirmeye, uygulamaya ilişkin esasları belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.” denilmektedir.
Ayrıca, Anılan Kanunun 12 ve 16’ıncı maddelerine dayanılarak çıkarılan ve 07.05.2012 tarih ve 28285 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Kamu Haznedarlığı Genel Tebliğinin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde “Bu Tebliğin amacı, kapsamda yer alan kurumların mali kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ve izlenebilmesini teminen Kamu Haznedarlığı uygulamasına ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.” “Kapsam” başlıklı 2’inci maddesinde ise belediyelerin de bu tebliğ hükümlerine tabi olduğu ve “Uygulama ve kullanılacak araçlar” başlıklı 5’inci maddesinin üçüncü bendinde de “İkinci maddenin birinci fıkrası (a) bendi dışındaki kurumlar kendi bütçeleri veya tasarrufları altında bulunan her türlü mali kaynaklarını TCMB, T.C. Ziraat Bankası A.Ş., T. Halk Bankası A.Ş. veya T. Vakıflar Bankası AO’nda açtıracakları hesaplarda aşağıdaki araçları kullanarak değerlendirmekle yükümlüdür.
TL cinsi vadesiz mevduat,
TL cinsi vadeli mevduat,
İhale, doğrudan satış, ihale öncesi rekabetçi olmayan teklif ya da ikincil piyasadan doğrudan ya da ters repo yoluyla temin etmek suretiyle DİBS,
ç) Gerekli görülmesi halinde ve ihtiyaçları ölçüsünde döviz cinsi ödemeleri için vadeli veya vadesiz döviz hesabı.
…” denilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, belediyelerin kendi bütçeleri veya tasarrufları altında bulunan mali kaynaklarını etkin ve verimli bir şekilde değerlendirebilmek için en uygun araçları kullanmakla yükümlü olduğu görülmüş olup, yapılan incelemede ise Kurumun gelirleri arasında bulunan ve konut kullanım izinlerinin verilmesi sırasında tahsil edilen otopark payı ile inşaat izinleri sırasında yatırılan yapı denetim ve fay hatları gelirlerinin yıllardır vadesiz hesaplarda beklediği tespit edilmiştir.
Bu itibarla, Belediye tarafından konut kullanım izin bedelleri içinde tahsil edilen otopark yapma bedeli ile inşaat izinleri için ödenmesi gereken yapı denetim ve fay hatları bedeli gibi sürekli ve önemli gelirleri arasında sayılan tutarların vadesiz hesap yerine vadeli hesapta değerlendirilmesi gerekmektedir.