|
ÖZET: Otopark Yönetmeliği’ne göre, parselinde otopark ihtiyacını karşılayamayan yapı sahiplerinden alınması gereken birim otopark bedellerinin hesaplanmasında mevzuata uyulmadığı tespit edilmiştir. Yönetmelik, otopark ihtiyacının öncelikle bina içinde veya parselde karşılanmasını zorunlu kılmakta, bu mümkün olmadığında ise yakın parsellerden temin edilmesini öngörmektedir. Ayrıca, otopark ihtiyacının karşılanamadığı durumlarda, ilgili idareler tarafından bölge otoparkından yer tahsis edilerek bedel alınması gerektiği belirtilmiştir.
2024 yılı itibarıyla yapılan denetimlerde, otopark bedellerinin hesaplanmasında gerekli emlak vergisi değerine dayalı arsaların belirlenmediği ve yapı ruhsatına dayanan emlak vergisi değeri ile KAKS değerinin kullanıldığı saptanmıştır. Ayrıca, belediye meclisi tarafından belirlenen bir oran olmaksızın otopark bedellerinin yüzde 40 olarak tahakkuk ettirildiği görülmüştür. Kamu İdaresi, bu bulgularla ilgili gerekli adımların atılacağını bildirmiştir. Sonuç olarak, otopark ihtiyacını karşılayamayan parsellerde yapı sahiplerinden alınacak otopark bedellerinin hesaplanmasında, Otopark Yönetmeliği’nde belirtilen formüllere ve belediye meclisinin kararlarına uygun hareket edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Otopark Yönetmeliği Uyarınca Alınan Bedellerin Mevzuatta Belirtilen Şekilde Hesaplanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından parselinde otopark ihtiyacı karşılanamayan durumlarda yapı sahiplerinden alınması gereken birim otopark bedellerinin hesabında Otopark Yönetmeliği hükümlerine uyulmadığı görülmüştür.
Otopark Yönetmeliği’nin “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasında, binayı kullananların otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanmasının, bu fıkranın (e) bendinde belirtilen durumlar haricinde zorunlu olduğu belirtildikten sonra ilgili fıkranın (f) bendinin bir ve iki numaralı alt bentlerinde ise otopark ihtiyacının, (e) bendinde yer alan hükümler doğrultusunda bir kısmı veya tamamının parselinde karşılanamadığı binalarda karşılanamayan otopark miktarının yakın parsellerden nasıl karşılanacağı düzenlenmiştir.
Yönetmelik’in 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin üç numaralı alt bendinde ise “Otopark ihtiyacı, (1) ve (2) numaralı alt bentlere göre de karşılanamayan parsellerde, ilgili idarelerce, 12’nci maddede yer alan esaslar dâhilinde bedel alınmak suretiyle bölge otoparkından yer tahsis edilerek karşılanır.” hükmü yer almaktadır.
İlgili Yönetmelik’in “Otopark bedelinin tespit, tahakkuk ve tahsili” başlıklı 12’nci maddesinin on birinci fıkrasında, Yönetmelikte belirtilen esaslar dâhilinde otopark yeri bölge veya genel otoparklardan karşılanacak yükümlülerden alınacak otopark bedelinin nasıl hesaplanacağına ilişkin esaslar açıklanmıştır.
Söz konusu açıklamalara göre; gerekli görülmesi halinde yerleşme bölgelerinin belediye meclisi tarafından 5 gruba ayrılacağı ve her grup için alınacak otopark bedelinin yüzde 100 ile yüzde 60 arasında belirleneceği ve birim otopark bedelinin (A + B ) x 20 m2 x Y formülü ile hesaplanacağı belirtilmiştir.
On birinci fıkranın devamında formüle ilişkin;
“1) A : Birim otopark bedeli arsa payını ifade eder. Belirlenen arsaların 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu uyarınca her yıl için yeniden belirlenen değerinin planda belirlenen katlar alanı hesabına konu alana bölünmesi ile tespit edilir.
B : Birim otopark bedeli yapı payını ifade eder. Yapı ruhsatının düzenlendiği yıl için, (Değişik ibare:RG-16/6/2022-31868) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğde yer alan otoparka ait birim fiyatlara karşılık gelen bedeli ifade eder.
20 : Binek otolar dikkate alınarak belirlenen manevra alanı dahil en az birim park alanını ifade eder. (Ek: cümleRG-25/3/2021-31434) Mekanik ve asansörlü otoparklarda birim park alanı, onaylı projesinde gösterilen ölçüde alınabilir.
Y : (a) bendinde belirtilen ve Meclis Kararı ile belirlenen yerleşme bölgelerinde ayrılan gruplara göre uygulanacak oranı (%100, %80 … gibi) ifade eder. ” Açıklamalarına yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, Otopark Yönetmeliği, otopark ihtiyaçlarının öncelikle ilgili parselde karşılanmasına, bunun mümkün olmaması halinde yakın parsellerden bu ihtiyacın giderilmesine dönük düzenlemeler getirmiştir. Bu iki duruma da uygun olmayan parsellerde ise belediye tarafından yapı sahiplerinden otopark bedeli alınması sureti ile ilgililere bölge otoparkından yer tahsis edilmesi hükme bağlanmıştır.
İdare tarafından 2024 yılında ve önceki yıllarda tahakkuk ve tahsil edilen otopark bedellerinin incelenmesi neticesinde, birim otopark bedeli için belirlenmesi gereken ve emlak vergisi değerine esas olacak arsaların belirlenmediği, bunun yerine yapı ruhsatına konu parselin emlak vergisi değeri ile KAKS değeri kullanılarak işlem tesis edildiği, belediye meclisince bölge düzeyinde belirlenmiş bir oran bulunmamasına rağmen otopark bedellerinin yüzde 40 olarak tahakkuk ettirildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusunda gerekli işlemlerin yerine getirileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak parselinde otopark ihtiyacı karşılanamayan durumlarda yapı sahiplerinden alınması gereken birim otopark bedellerinin hesabında, Yönetmelik’te belirlenen formüle ve Belediye Meclisinin alacağı karara göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.