|
ÖZET: Otoparkların, Marmara Üniversitesi Sosyal Tesisler İşletme Müdürlüğü tarafından bedelsiz olarak işletilmesi, 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda belirlenmiştir. Üniversite Yönetim Kurulu kararıyla, kampüslerdeki otoparkların işletilmesi bu müdürlüğe devredilmiştir. Ancak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre, kamu kaynaklarının yönetimi ve kullanımı konusunda belirli sorumluluklar bulunmaktadır. Bu bağlamda, otopark işletmeciliği, sosyal tesisler kapsamına girmemekte ve dolayısıyla farklı mevzuat hükümlerine tabi olmaktadır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili tebliğler, sosyal tesislerin kapsamını net bir şekilde belirlemekte, otoparkların bu kapsamda değerlendirilmesine olanak tanımamaktadır. Otoparkların Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğü tarafından işletilmesi, tebliğin belirttiği kurallara aykırı olup, bu durum işletmenin iktisadi bir yapıya dönüşmesine yol açabilir. Bu tür bir dönüşüm, işletmenin vergi muafiyetlerinden yararlanmasını engelleyebilir. Üniversite yönetimi, otopark alanlarının kiralanması gerektiğini belirtmiş, ancak hafta sonları yapılan sınavlar sırasında araçlardan ücret alındığı gözlemlenmiştir. Bu durum, otoparkların işletilmesi için gerekli ihale süreçlerinin ihmal edildiğini göstermektedir. Dolayısıyla, otoparkların işletilmesi konusunda yasal düzenlemelere uyulması gerekmektedir. |
BULGU: Otoparkların İktisadi İşletme Tarafından Bedelsiz Olarak İşlettirilmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversitenin farklı adreslerdeki kampüslerinde bulunan otoparkların işletmesinin Üniversite Yönetim Kurulu kararı ile Marmara Üniversitesi Sosyal Tesisler İşletme Müdürlüğüne bırakıldığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde aynen;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”
denilmektedir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde aynen;
“Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.
hükmü yer almaktadır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Memurların sosyal tesis ihtiyaçları” başlıklı 191’inci maddesinde ise “Devlet Memurları için lüzum ve ihtiyaç görülen yerlerde çocuk bakımevi ve sosyal tesisler kurulabileceği” ifade edilmiştir.
13.01.2021 tarih ve 2021-1 sayılı “Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ” in “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal ve destek amaçlı tesislerin” sosyal tesis kapsamında değerlendirilebileceği ifade edilmiştir. Yine aynı Tebliğ’in “Ortak hususlar” başlıklı 7’nci maddesinde ise, “kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin işletme giderleri için ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerinden herhangi bir katkıda bulunulamayacağı” hüküm altına alınmıştır.
Gerek 657 sayılı Kanun gerekse Tebliğ’de sayılanlar ve benzer yerler dışında yapılacak faaliyetlerin bu kapsamda değerlendirilebilme olanağı bulunmamaktadır. Bu nedenle, sosyal tesis işletmesi tarafından Kanun’da sayılanların dışında gerçekleştirilecek faaliyetler farklı mevzuat hükümlerine tabi olacaktır.
07.02.2012 tarih ve 2012/618-39 sayılı Üniversitesi Yönetim Kurulu Kararı ile Üniversite bünyesinde “Sosyal Tesisler İşletme Müdürlüğü” kurulmuştur. Yine farklı zamanlarda alınan yönetim kurulu kararları ile de Üniversite bünyesinde kurulu konukevi ve anaokulunun işletilmesi ile farklı adreslerde bulunan kampüslerdeki otoparkların işletilmeleri Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğüne bırakılmıştır. İşletilen otoparklar için herhangi bir bedel de alınmamıştır.
Yukarıda da ifade edildiği üzere, kamu sosyal tesis işletme müdürlüklerince işletilebilecek yerler mezkur Tebliğ’in 1’inci maddesinde sayılmıştır. Otoparkın işletilmesi ise bu sayılanlar arasında yer almamaktadır ve bu kapsamda değerlendirilebilecek benzer yerler olarak da değerlendirilebilme olanağı bulunmamaktadır. Otoparkların Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğü tarafından işletilmesi, Tebliğ’in yukarıda değinilen 7’nci maddesine de aykırılık teşkil etmektedir. Zira bu gibi yerlerin Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğünce işletilmesi, işletmenin bir iktisadi işletmeye dönüşmesi anlamına geleceğinden yukarıda da değindiğimiz gibi farklı mevzuat hükümlerine tabi olmayı gerektirecektir.
Her ne kadar İdare tarafından verilen cevapta Üniversitece otopark alanı olarak işletilen herhangi bir alan bulunmadığı ifade edilmiş ise de hafta sonlarında çeşitli kurumlarca yapılan sınavların olduğu günlerde giren araçlardan ücret tahsil edilmektedir.
Söz konusu otoparkların Üniversite yönetimince ilgili kiralama mevzuatı kapsamında ihale ile kiralanması gerekmektedir. Böyle bir ihale sonucunda Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğünün ihaleyi kazanması durumunda da Müdürlük sosyal tesis olma hüviyetini kaybederek bir iktisadi işletmeye dönüşecek, vergi kanunlarından kaynaklanan birçok istisnadan da yararlanamayacaktır.