|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, özel bütçe ve döner sermaye işletme birimlerinin elektrik ve doğalgaz giderlerinin nasıl karşılandığını ortaya koymaktadır. İncelemeler sonucunda, döner sermaye işletme birimlerinin elektrik giderlerinin özel bütçeden, üniversite birimlerinin doğalgaz giderlerinin ise döner sermaye bütçesinden ödendiği belirlenmiştir. 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58. maddesi, döner sermaye gelirlerinin belirli bir oranının, yükseköğretim kurumlarının ihtiyaçları için kullanılacağını ifade etmektedir. Ayrıca, kaynakların ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması gerektiği vurgulanmaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’na dayanan 2023-2025 Bütçe Hazırlama Rehberi, döner sermaye gelirleri ile bütçe kaynaklarının birlikte kullanıldığı durumlarda, döner sermayeler aracılığıyla karşılanabilecek ihtiyaçlar için bütçeden ödenek talep edilmemesi gerektiğini belirtmektedir. Bu çerçevede, döner sermaye işletmelerinin kendi giderlerini kendi gelirleriyle karşılaması esas kabul edilmektedir. Yapılan incelemelerde, özellikle Havza Fizik Tedavi Merkezi, Şehir Polikliniği ve Aziziye Aile Sağlığı Merkezi dışındaki döner sermaye işletme birimlerinin elektrik giderlerinin özel bütçeden karşılandığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, aboneliklerin ayrılmasının zorluğuna dikkat çekse de, döner sermaye işletmeleri ile üniversite birimlerinin giderlerinin ayrılarak kendi bütçelerinden ödenmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Mevzuat gereği, elektrik ve doğalgaz giderlerinin uygun bütçelerden karşılanması önem arz etmektedir. |
BULGU: Özel Bütçe ve Döner Sermaye İşletme Birimlerinin Elektrik ve Doğalgaz Giderlerinin Kendi Bütçelerinden Ödenmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Döner sermaye işletme birimlerinin elektrik giderlerinin özel bütçeden, üniversite birimlerinin doğalgaz giderlerinin ise döner sermaye işletme bütçesinden karşılandığı görülmüştür.
2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinin (b) bendinde; döner sermaye işlemlerinden tahsil edilen gelirin belirli bir oranı ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçlar ile yönetici payları için kullanılacağı belirtilmektedir. Aynı maddenin (i) fıkrasında da; Döner Sermaye İşletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılmasının esas olduğu ve yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesinin zorunlu olduğu hükmü yer almaktadır.
Ayrıca 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’na dayanılarak hazırlanan 2023-2025 yılı Bütçe Hazırlama Rehberinin “Genel İlkeler” başlıklı 7’nci maddesine göre; döner sermaye gelirleri ile bütçe kaynakları birlikte kullanılarak yürütülen hizmetlerde, döner sermayeler aracılığı ile karşılanabilecek ihtiyaçlar için bütçeden ödenek talebinde bulunulmayacağı ifade edilmiştir. Dolayısıyla, mevzuatta belirtilen istisnalar dışında döner sermaye işletmelerinin kendi giderlerini kendi gelirleriyle karşılaması esastır.
Yapılan incelemede, Üniversite Döner Sermaye İşletme Birimlerinin (Havza Fizik Tedavi Merkezi, Şehir Polikliniği ve Aziziye Aile Sağlığı Merkezi hariç) elektrik giderlerinin özel bütçeden, üniversite birimlerinin doğalgaz giderlerinin ise döner sermaye işletme bütçesinden karşılandığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresinin cevabında özetle; teknik anlamda ve birimlerin faaliyet olarak iç içe geçmiş fiziki yapıda olması nedenleriyle aboneliklerin ayrılmasının mümkün görülmediği ayrıca bu ayrımın yüksek maliyet ve zaman gerektirdiği ifade edilmişse de, döner sermaye işletmeleri ile üniversitenin yoğun kullanımında olan birimlerinin ayrımının yapılarak söz konusu giderlerinde bu ayrıma uygun olarak kendi bütçelerinden karşılanması gerektiği değerlendirilmektedir.
Anılan mevzuat hükümleri gereğince elektrik ve doğalgaz giderlerinin üniversiteye ait olan kısmının özel bütçeden, döner sermaye işletmelerine ait olan kısmının ise döner sermaye bütçesinden ödenmesi gerekmektedir.