Özel Bütçeden Döner Sermaye İşletmesine Transfer Edilen Taban Ödeme Miktarlarının Merkez ve Şubeler Cari Hesabı’na Kaydedilerek Gelir Kaydı Yapılmaması (Sayıştay)

BULGU: Özel Bütçeden Döner Sermaye İşletmesine Transfer Edilen Taban Ödeme Miktarlarının Merkez ve Şubeler Cari Hesabı’na Kaydedilerek Gelir Kaydı Yapılmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinin (i) fıkrasının üçüncü paragrafı uyarınca yapılan ve döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemeden mahsup edilmek üzere merkezî yönetim bütçesinden karşılanan ek ödemelerin (Taban ödeme) döner sermaye muhasebe sistemine kaydı sırasında gelir kaydedilmediği; buna karşın kaydın hatalı olarak yapıldığı 393 Merkez ve Şubeler Cari Hesabı’nın sürekli devir verdiği tespit edilmiştir.

A- Özel Bütçeden Döner Sermaye İşletmesine Transfer Edilen Taban Ödeme Miktarlarının Gelir Kaydının Yapılmaması

Üniversite özel bütçesinden döner sermaye işletmesine transfer edilen taban ödeme miktarlarının döner sermaye işletmesince gelir kayıt edilmediği görülmüştür.

01.05.2007 tarih ve 26509 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 602 Diğer gelirler hesabı, “Hesabın niteliği” başlıklı 392’nci maddesine göre bu hesap işletmenin korunması, faaliyet hasılatındaki düşüklüğü veya faaliyet zararını gidermek için sermaye katkısı niteliğinde olmayan malî yardımlar, satış tarihindeki vade farkları, bağlı olunan idareden yardım niteliğinde gönderilen değerler, şartlı bağış ve yardımlar ve benzeri diğer gelirlerin izlenmesi için kullanılır.

Anılan Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 393’üncü maddesine göre de bağlı olunan idarelerce yardım niteliğinde gönderilen değerler ile şartlı bağış ve yardımlar bu hesaba

alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir. Dönem sonlarında hesabın alacak kalanı bu hesaba borç, 690 Dönem Kârı veya Zararı Hesabına alacak kaydedilir.

Yapılan denetimlerde, geçici Mizanda 602.04.02 Bağlı Olunan İdareden Alınan Bağış ve Yardımlar Hesabında borç ve alacak miktarında yalnızca 545.575,25 TL olarak kayıt olduğu, bunun haricinde Ağız ve Diş Sağlığı Uygulama ve Araştırma Merkezi Döner Sermaye İşletmesi’ne özel bütçeden transfer edilen yardımların gelir kaydının yapılmadığı, 2024 yılında toplamda 602.04.02 Bağlı Olunan İdareden Alınan Bağış ve Yardımlar Hesabında 6.832.709,05 TL’lik gelirin kayıt altına alınmadığı; paralel olarak işletmenin 800 Bütçe Geliri ve 830 Bütçe Gideri arasında da bu miktar kadar gider lehine fark ortaya çıktığı tespit edilmiştir.

Kamu İdaresince, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemin yapıldığı belirtilmiştir.

Söz konusu tespit; kurum tarafından 12.05.2025 tarih ve 518 sayılı muhasebe işlem fişi ile düzeltilmiştir.

B- Bağlı Olunan İdareden Alınan Yardım Niteliğindeki Miktarların Kısa Vadeli Borç Niteliğindeki 393 Merkez ve Şubeler Cari Hesabı’na Kaydedilmesi

Döner sermaye işletmesine üniversite özel bütçesinden yardım niteliğinde aktarılan tutarların Merkez ve Şubeler Cari Hesabına hatalı olarak kayıt edildiği görülmüştür.

01.05.2007 tarih ve 26509 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 393 Merkez ve şubeler cari hesabı “Hesabın niteliği” başlıklı 326’ncı maddesine göre merkezin şubelerle, şubelerin merkezle veya kendi aralarındaki borç ve alacak ilişkilerinin izlenmesi için kullanılan ve borçlu ve alacaklı olarak çalışan bu hesapla ilgili olarak merkezden yardım olarak gönderilen değerler de 602 Diğer Gelirler Hesabında izlenir. Ancak özel bütçeden transfer edilen miktarlar açıklandığı üzere yardım niteliğinde olup kısa vadeli yabancı kaynak değildir. Bu nedenle 393 kodlu hesabın bu işlemde kullanılmaması gerekir.

Aşağıdaki tabloda görüleceği üzere 2023 yılından devreden 2.732.436,75 TL’lik miktar da dahil olmak üzere 2024 yılı bilançosunda 9.565.145,80 TL bulunmaktadır.

Tablo 1: Özel Bütçeden Döner Sermaye’ye Transfer Edilen Yardımlar Hesap Ayrıntısı

Bu hatalı uygulama nedeniyle 393 kodlu hesap sürekli devir vermekte ve İşletme bilançosunun alacak kısmını sürekli şişirmektedir.

Kamu İdaresince, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemin yapıldığı belirtilmiştir.

Söz konusu tespit; kurum tarafından 12.05.2025 tarih ve 518 sayılı muhasebe işlem fişi ile düzeltilmiştir.

Sonuç olarak İşletmenin 2024 yılı Gelir tablosunda geliri 6.832.709,05 TL düşük gözükmekte, bilançoda ise 393 kodlu hesapta 9.565.145,80 TL’lik fazladan bir değer bulunmaktadır.