|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin parasal limitler dahilinde gerçekleştirdiği doğrudan temin harcamalarının, Kamu İhale Kurulu’nun onayı olmaksızın bütçeye konulan ödeneklerin %10’unu aştığını ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (d) bendi uyarınca, idarelerin mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde, belirlenen bu sınırın aşılmaması gerektiği vurgulanmaktadır. Kanunun 5’inci maddesi, ihtiyaçların öncelikle açık ihale veya belli istekliler arasında ihale usulüyle karşılanmasını öngörmekte, diğer yöntemlere ise yalnızca özel durumlarda başvurulabileceğini belirtmektedir.
Denetim bulguları, 2022 yılı içerisinde yapılan harcamaların, belirlenen %10 sınırını aştığını göstermektedir. Örneğin, mal alımları için toplam ödenek 63.056.273,90 TL iken, yapılan harcama 22.316.896,10 TL olarak kaydedilmiştir. Bu da %35,4’lük bir aşım anlamına gelmektedir. Hizmet alımları ve yapım işlerinde de benzer oranlar tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu bulgular doğrultusunda gerekli önlemleri alacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, 4734 sayılı Kanun’un 22/d maddesi çerçevesinde gerçekleştirilen harcamalarda, bütçeye konulan ödeneklerin %10’luk sınırının aşılmaması ve bu durumlarda Kamu İhale Kurulu’ndan uygun görüş alınması gerektiği önemle vurgulanmaktadır. |
BULGU: Parasal Limit Dahilinde Yapılan Doğrudan Temin Yıllık Toplam Harcamalarının Kamu İhale Kurumunun Uygun Görüşü Olmadan Yüzde On Limitini Aşması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu idaresinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin harcamaların yıllık toplamının, 2022 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesi idarelerin ihtiyaçlarını öncelikle açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usulüyle karşılamasına, diğer usullere ise ancak kanunda gösterilen özel hallerde başvurulması gerektiğine işaret etmektedir. Madde metninde bahsedilen özel haller kanunun 21 ve 22’inci maddelerinde sayılmış olup bu şartların ortaya çıkması durumunda dahi idareye takdir yetkisi tanınmakta, açık ihale veya belli istekliler arasında ihale yapılmasının önünde bir engel bulunmamaktadır. Kanun koyucu, bu takdir yetkisine de miktar yönünden sınırlama getirmiş olup 62’nci maddenin 3’üncü fıkrasının (ı) bendine göre 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamayacaktır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 21.2’inci maddesine göre %10 oranı hesaplanırken kamu kurum ve kuruluşlarının yıllık bütçelerinde belirlenen toplam ödenek miktarı dikkate alınacak ve mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı hesaplanacaktır.
31.12.2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 62’nci Maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ’in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idarelerinin; Kanun’un gerek 21’inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacağı, bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvuruların reddedileceği, üçüncü fıkrasında ise Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı; mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı, ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç yapılan mal alımları, hizmet alımları ve yapım işlerinde, aşağıdaki tabloda görüleceği üzere bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unun Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 11:KİK Uygun Görüşü Alınmadan Yapılan Harcamların Tutarı ve Bu Harcamaların
Toplam Ödeneklerine Oranları
| Harcama Kalemleri | 2022 Yılı Toplam Ödenek Tutarı (TL) (A) |
Toplam Ödeneğin (TL) % 10’u (Sınır) (B=A*%10) | 22/d Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) (C) | Sınırı Aşan Tutar (TL) (D=C-B) | 22/d Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı/Toplam Ödenek Tutarı Oranı (C/A) |
| Mal Alım | 63.056.273,90 | 6.305.627,39 | 22.316.896,10 | 16.011258,71 | %35,4 |
| Hizmet | 114.106.026,10 | 11.410.602,61 | 13.479.405,75 | 2.068.803,14 | %11,8 |
| Yapım İşi | 33.314.500,00 | 3.331.450,00 | 19.253.235, 34 | 15.921.785,34 | %57,8 |
Kamu idaresi cevabında, bulguda yer alan tespitler doğrultusunda çalışmalara
başlandığını gerekli işlemlerin tesis edileceğini ifade etmiştir.
Sonuç olarak idare tarafından yılı içerisinde 4734 sayılı Kanun’un 22/d maddeleri kapsamında gerçekleştirilen mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde, her biri için ayrı ayrı bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’u tutarındaki sınırın aşılmaması, aşılmasının elzem olduğu durumlarda da Kamu İhale Kurulunun uygun görüşünün alınması gerekmektedir.