|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, kamu idareleri, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21 ve 22. maddeleri çerçevesinde belirlenen parasal limitler dahilinde gerçekleştirdikleri mal alımları ve yapım işlerinde, bütçeye konulan ödeneğin %10’unu Kamu İhale Kurulu’nun onayı olmadan aşmıştır. Bu durum, 62. maddenin (ı) bendinde açıkça belirtilen kurallara aykırıdır. İlgili kanun, bütçeye konulan ödeneğin %10’unun aşılabilmesi için Kamu İhale Kurulu’ndan uygun görüş alınmasını zorunlu kılmaktadır.
Yapılan incelemelerde, 2024 yılı için belirlenen toplam ödeneklerin %10’unun aşıldığı ve bu aşımın Kamu İhale Kurulu’ndan onay alınmadan gerçekleştiği tespit edilmiştir. Örneğin, mal alımları için belirlenen 900.872.858,80 TL’lik ödeneğin %10’u 90.087.285,88 TL iken, yapılan harcama 182.536.241,21 TL olarak kaydedilmiştir. Bu durum, önceki yılki Sayıştay raporunda da gündeme gelmiş, ancak idare tarafından herhangi bir düzeltici adım atılmamıştır. Kamu idaresi, 2025 yılı itibarıyla bu tür harcamaların bütçedeki ödeneklerin %10’unu aşması durumunda Kamu İhale Kurulu’ndan uygun görüş alacağını belirtmiştir. Dolayısıyla, 4734 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri çerçevesinde, harcamaların yıllık toplamının belirlenen limitleri aşmaması ve aşım durumunda önceden onay alınması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Alımlarda Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ve 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılan mal alımları ve yapım işlerine ilişkin harcamaların yıllık toplamının, 2024 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unu, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aştığı tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde; “Bu Kanunun 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz.” hükmü yer almaktadır.
31.12.2020 tarihli ve 31351 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 62 nci maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ’in “Genel Esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idarelerinin; Kanun’un gerek 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacağı, bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvuruların reddedileceği; 3’üncü fıkrasında ise Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ve 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı; mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı ifade edilmiştir.
Buna göre Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, gerek 21’inci maddenin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddenin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacaklardır.
Yapılan incelemede 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ile 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre yapılan mal ve yapım işlerinde, bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unun, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 13: Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulü ile Yapılan Alımlarda Ödenek Sınırı Aşımı
| Harcama Kalemleri |
2024 Yılı Toplam Ödenek Tutarı (TL) (A) |
Toplam Ödeneğin %10’u (Sınır) (TL) (B=A*%10) |
22/d ve 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) (C) |
Sınırı Aşan Tutar (TL) (D=C-B) |
| Mal Alımı | 900.872.858,80 | 90.087.285,88 | 182.536.241,21 | 92.448.955,33 |
| Yapım İşi | 369.735.484,83 | 36.973.548,48 | 38.793.192,18 | 1.819.643,70 |
Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin olarak, 2025 yılında 4734 sayılı Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, bütçede bu amaçla tahsis edilmiş toplam ödeneklerin %10’unu aşması durumunda Kamu İhale Kurumundan uygun görüş alınacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak 4734 sayılı Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, bütçede bu amaçla tahsis edilmiş toplam ödeneklerin %10’unu aşmaması, aşımın söz konusu olabileceği durumlar için Kamu İhale Kurulundan önceden uygun görüş alınması gerekmektedir.