|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyesinin doğrudan teminle gerçekleştirdiği mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirlenen parasal limitlerin Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığını ortaya koymaktadır. Kanun’un 22’nci maddesi, büyükşehir belediyeleri için 622.756 TL, diğer idareler için ise 207.453 TL’yi aşmayan alımların ilan yapılmadan ve teminat alınmadan doğrudan temin edilebileceğini belirtmektedir. Ancak, 62’nci maddenin (ı) bendi, bütçeye konulan ödeneğin %10’unun aşılabilmesi için Kamu İhale Kurulunun onayının alınmasını zorunlu kılmaktadır.
Güdül Belediyesi’nin 2024 yılı için belirlediği bütçeye göre, mal alımlarında 14.248.142,48 TL, hizmet alımlarında 1.630.168,52 TL ve yapım işlerinde 3.693.719,16 TL tutarında limit aşımı gerçekleşmiştir. Bu durum, ilgili mevzuata aykırı bir şekilde Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan gerçekleştirilmiştir. Kamu İdaresi, doğrudan teminle yapılan alımlarda belirtilen limitlere uyulması gerektiğini ve limit aşımı durumunda Kuruldan onay alınması gerektiğini bildirmiştir. Sonuç olarak, 4734 sayılı Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerinde belirtilen parasal limitler dahilinde harcamaların, yasal çerçeveye uygun olarak gerçekleştirilmesi esastır. Bu bağlamda, alımların %10’luk sınırına riayet edilmesi veya aşılması durumunda gerekli onayın alınması gerekmektedir. |
BULGU: Parasal Limitler Dahilinde Yapılan Alımlarda Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin 2024 yılında doğrudan teminle yaptığı mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirlenen limitleri Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmaksızın aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, 2024 yılında büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’yi, diğer idarelerin 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımların ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan teminle karşılanabileceği belirtilmektedir.
Aynı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde; bu Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamayacağı belirtilmiştir.
Mezkûr hükmün uygulanmasına ilişkin açıklamaların yer aldığı 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci Maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ’in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesine göre; idareler, Kanun’un gerek 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin % 10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacaktır. Aynı maddede ayrıca Kanun’un 21/f ve 22/d bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarlarının dikkate alınacağı; mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı belirtilmiştir.
Aşağıdaki tabloda Güdül Belediyesinin 2024 yılında mal ve hizmet alımları ile yapım işleri için belirlenen ödenek tutarları, mal ve hizmet alımları ile yapım işleri için yapılan harcamalar ile bu harcamaların ödeneklerinin %10’unu aşan kısmı gösterilmiştir. 4734 sayılı Kanun’un 22/d bendinde yer alan parasal limitlerin toplamı dikkate alınırken, mal ve hizmet alımları ile yapım işleri için ayrılan ödenek tutarları ayrı ayrı değerlendirilmiştir. (Söz konusu hesaplama yapılırken mal alımlarının 900.03.01-Üretime Yönelik Mal ve Malzeme Alımları, 900.03.02-Tüketime Yönelik Mal ve Malzeme Alımları, 900.03.07- Menkul Mal, Gayrimaddi Hak Alım, Bakım ve Onarım Giderleri ve 900.06.01- Mamul Mal Alımları ayrıntı kodlarında; hizmet alımlarının 900.03.05 Hizmet Alımları, 900.06.02 Menkul Sermaye Üretim Giderleri ve 900.06.03 Gayri Maddi Hak Alımları ayrıntı kodlarında; yapım işlerinin ise 900.06.05 Gayrimenkul Sermaye Üretim Giderleri ve 900.06.07 Gayrimenkul Büyük Onarım Giderleri ayrıntı kodlarında izlendiği değerlendirilmiştir.)
Tablo 11: 22/D Kapsamında Yapılan Harcamaların %10’luk Sınırı Aşan Kısmını Gösterir İcmal
| MAL ALIMLARI | MAL ALIMLARI |
| Ödenek (A) | 24.964.000,00 |
| Ödeneğin %10’u (B=A*0,10) | 2.496.400,00 |
| 22/D Harcama (C) | 16.744.542,48 |
| %10 Limitini Aşan Tutar (D=C-B) | 14.248.142,48 |
| HİZM] | ET ALIMLARI |
| Ödenek (A) | 33.136.000,00 |
| Ödeneğin %10’u (B=A*0,10) | 3.313.600,00 |
| 22/D Harcama (C) | 4.943.768,52 |
| %10 Limitini Aşan Tutar (D=C-B) | 1.630.168,52 |
| YAPIM İŞLERİ | YAPIM İŞLERİ |
| Ödenek (A) | 15.000.000,00 |
| Ödeneğin %10’u (B=A*0,10) | 1.500.000,00 |
| 22/D Harcama (C) | 5.193.719,16 |
| %10 Limitini Aşan Tutar (D=C-B) | 3.693.719,16 |
Tabloda gösterilen verilerden de anlaşılacağı üzere; Belediye, 2024 yılında mal ve hizmet alımları ile yapım işleri için konulan ödeneğin %10’unu; mal alımlarında 14.248.142,48 TL, hizmet alımlarında 1.630.168,52 TL ve yapım işlerinde 3.693.719,16 TL kadar aştığı halde yukarıda yer verilen mevzuata aykırı olarak Kamu İhale Kurulunun uygun görüşünü almamıştır.
Kamu İdaresi tarafından doğrudan teminle yapılan alımlarda 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen limitlere azami dikkat gösterileceği ve de limit aşımı halinde Kamu İhale Kurulundan uygun görüş alınacağı bildirilmiştir.
Bu itibarla; 4734 sayılı Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların Kanun’da belirtilen temel ilkelere ve usullere uygun bir şekilde yapılması amaçlanmış olup, bu yöntemlerle yapılacak alımlarda %10’luk sınıra uyulması ya da sınırın aşılması durumunda uygun görüş alınması gerekmektedir.