|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, büyükşehir ilçe belediyeleri tarafından gerçekleştirilen alımlarda, bütçeye ayrılan ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulu’nun onayı olmadan aşıldığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesinin (d) bendi, bu tür harcamaların yıllık toplamının, ilgili bütçeye konulan ödeneklerin %10’unu geçemeyeceğini belirtmektedir. Bu durum, kamu idarelerinin bütçelerine konulan ödeneklerin dikkatle izlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Yapılan incelemelerde, mal alımlarında toplam ödeneğin %46,11’i, hizmet alımlarında %95,21’i ve yapım işlerinde %31,54’ü doğrudan temin kapsamında kullanılarak %10 sınırının aşıldığı görülmüştür. Kamu İhale Kanunu’nun 21 ve 22. maddeleri, bu tür harcamaların belirli limitler dâhilinde gerçekleştirilmesini ve aşım durumunda Kamu İhale Kurulu’ndan önceden onay alınmasını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, bütçe sahibi kamu idarelerinin, harcamalarını planlarken bu düzenlemeleri göz önünde bulundurması önem arz etmektedir. Sonuç olarak, kamu idarelerinin bütçelerini yönetirken yasal çerçevelere uygun hareket etmeleri, hem mali disiplinin sağlanması hem de yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımını destekleyecektir. |
BULGU: Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Alımlarda Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılan harcamaların yıllık toplamının, 2024 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unu, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun;
“Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinin dördüncü fıkrasında; bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu, diğer ihale usullerinin Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabileceği,
62’nci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde; bu Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerinin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamayacağı,
hükümleri yer almaktadır.
Bu hükümler çerçevesinde 22’nci maddede düzenlenen parasal limitler dahilinde büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756 TL’yi aşmayan ihtiyaçları bu kapsamdaki alımlardır.
31.12.2021 tarih 31351 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62’nci Maddesinin (I) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ”in “Genel Esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin;
İkinci fıkrasında; Kanunun 62’nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idarelerinin; Kanun’un gerek 21’inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacağı,
Üçüncü fıkrasında; Kanunun 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı, mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranı hesaplanacağı,
Dördüncü fıkrasında; bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından %10 oranının aşılıp aşılmadığının takip edilerek ödenek aktarılırken veya harcama yapılırken bu durumun göz önünde bulundurulacağı,
ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede 4734 sayılı 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılan alımlarda, bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unun, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 9: Parasal Limit Dahilindeki Doğrudan Teminde Yüzde On Sınırının Aşılması
| 2024 yılı bütçesi ödenekler (TL) | 2024 yılı bütçesi ödenekler (TL) | 2024 yılı bütçesi ödenekler (TL) | 2024 yılı bütçesi ödenekler (TL) |
| Mal | Hizmet | Yapım | Toplam |
| 25.402.300,00 | 113.047.300,00 | 54.772.000,00 | 193.221.600,00 |
| 4734 sayılı Kanunun 22/d maddesi uyarınca yapılan harcamalar | 4734 sayılı Kanunun 22/d maddesi uyarınca yapılan harcamalar | 4734 sayılı Kanunun 22/d maddesi uyarınca yapılan harcamalar | 4734 sayılı Kanunun 22/d maddesi uyarınca yapılan harcamalar |
| Mal | Hizmet | Yapım | Toplam |
| 11.714.550,18 | 107.635.932,39 | 17.275.951,47 | 136.626.434,04 |
Görüleceği üzere, mal alımlarında toplam ödeneğin %46,11’i, hizmet alımlarında toplam ödeneğin %95,21’i, yapım işlerinde toplam ödeneğin %31,54’ü parasal limit dahilindeki doğrudan temin kapsamında kullanılarak %10 sınırı aşılmıştır.
Kamu İhale Kanunu’nun 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, bütçede bu amaçla tahsis edilmiş toplam ödeneklerin %10’unu aşmaması, aşımın söz konusu olabileceği durumlar için Kamu İhale Kurulundan önceden uygun görüş alınması gerekmektedir.