|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, büyükşehir ilçe belediyeleri tarafından doğrudan temin ve pazarlık usulüyle gerçekleştirilen mal alımlarında, bütçeye konulan ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurumu’ndan uygun görüş alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri, idarelerin belirli parasal limitler dahilinde alım yapmalarına izin vermekte, ancak bu limitlerin aşılması durumunda Kamu İhale Kurumu’ndan onay alınmasını zorunlu kılmaktadır.
Kanunun 21. ve 22. maddelerine göre, büyükşehir belediyeleri için 218.395 TL, diğer idareler için ise 72.752 TL’yi aşmayan alımlar doğrudan temin usulüyle gerçekleştirilebilir. Ancak, bu alımların yıllık toplamı, bütçeye konulan ödeneğin %10’unu geçemez. Yapılan incelemelerde, harcamaların takip edilmediği ve belirlenen limitlerin aşıldığı görülmüştür. Örneğin, mal alımlarında 31.161.914,81 TL harcama yapılarak ödeneğin %33,09’una ulaşıldığı belirlenmiştir. Bu durum, idarelerin bütçelerine konulan ödeneklerin yönetiminde dikkatli olmaları gerektiğini ve Kamu İhale Kurumu’ndan gerekli onayları almadan harcama yapmamaları gerektiğini göstermektedir. İlgili mevzuat hükümleri, idarelerin alım süreçlerini düzenleyerek bütçe disiplininin sağlanmasına katkıda bulunmaktadır. |
BULGU: Parasal Limitler Dahilinde Yapılan Alımlarda Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurumunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından doğrudan temin ve pazarlık usulü uyarınca parasal limitler dahilinde yapılan mal alımlarına ilişkin harcamaların yıllık toplamının, bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu aşan kısmı için Kamu İhale Kurumundan uygun görüş alınmadığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Pazarlık Usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkranın (f) bendinde idarelerin yaklaşık maliyeti 728.072,00 TL’ye kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarını pazarlık usulüyle; “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkranın (d) bendinde ise büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 218.395,00 TL, diğer idarelerin 72.752,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçlarını doğrudan temin usulüyle giderebileceği belirtilmiştir. (KİK 2022/1 No.lu Tebliğ ile 2022 için belirlenen limitlere göre)
Aynı Kanun’un “İdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendine göre; yukarıda bahsedilen 21 ve 22’nci maddeleri için belirlenen limitler kapsamında yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamayacaktır.
Kamu İhale Kurumu tarafından yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 21’inci maddesi ile de Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendinin nasıl uygulanacağı düzenlenmiştir. Buna göre idarelerin;
• 4734 sayılı Kanun’un 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yapacakları harcamalarının, yıllık bütçelerindeki mal ve hizmet alımı ile yapım işleri için ayrılan ödenekler toplamının %10 oranını aşacağının anlaşılması halinde, mahalli idarelerde üst yönetici tarafından 62’nci maddenin (ı) bendi uyarınca uygun görüş için Kamu İhale Kurumuna başvuruda bulunulması,
• Mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanması,
• İhale ve harcama yapmaya yetkili birimleri tarafından %10 oranının aşılıp aşılmadığının takip edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; ihale ve harcamaya yetkili birimler tarafından Tebliğ’de belirtilen şekilde 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yapılan harcamaların mali yıl içinde takip edilmediği ve mal alımlarında 31.161.914,81 TL ile öngörülen ödeneklerin %33,09’una ulaşılmak suretiyle %10 sınırının aşıldığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre idarelerin 4734 sayılı Kanun’un 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yapacakları alımlara ilişkin üst sınır belirlenmiştir. Bu sınırın aşılacağının öngörülmesi halinde Kamu İhale Kurumundan önceden uygun görüş alınması gerekmektedir.