|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21 ve 22. maddelerinde belirlenen parasal limitler dâhilinde gerçekleştirdiği mal ve hizmet alımlarında, bütçeye konulan ödeneğin %10’unu Kamu İhale Kurulu’nun uygun görüşü olmadan aşmıştır. Bu durum, ilgili kanunun 62. maddesinin (ı) bendi gereği, idarelerin bütçelerine konulan ödeneklerin %10’unu aşmalarını yasaklayan düzenlemelere aykırıdır.
İncelemeler sonucunda, 2024 yılı içerisinde yapılan mal alımları için toplam ödeneğin %10’unun aşıldığı tespit edilmiştir. Örneğin, mal alımları için belirlenen 510.403.000 TL’lik bütçenin %10’u 51.040.300 TL iken, yapılan harcama 121.552.412,48 TL olarak kaydedilmiştir. Hizmet alımları için de benzer bir durum söz konusudur; 353.487.000 TL’lik bütçeden 35.348.700 TL’lik limit aşılmıştır. Kamu İdaresi, bu bulgularla ilgili olarak mevzuat hükümlerine uygun hareket edileceğini belirtmiştir. Ancak, mali yıl içinde yapılan mal ve hizmet alımlarında limit kontrollerinin titizlikle yapılması ve aşım durumunda Kamu İhale Kurulu’ndan uygun görüş alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu tür ihlaller, kamu kaynaklarının etkin yönetimi açısından önem arz etmektedir. |
BULGU: Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Mal Alımı ve Hizmet Alımlarında Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin harcamaların yıllık toplamının, 2024 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneğin %10’unu, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamayacağı ifade edilmiştir.
Anılan Kanun’un “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde idarelerin yaklaşık maliyeti 2.076.108,00 TL’ye kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarını pazarlık usulü ile temin edebileceği; “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’yi, diğer idarelerin 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarını ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan teminle karşılanabileceği hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, gerek 21’inci maddenin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddenin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacaklardır.
31.12.2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğin” “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idarelerinin; Kanun’un gerek 21’inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacağı, bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvuruların reddedileceği, 3’üncü fıkrasında ise Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı; mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresinin 2024 yılında 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendini kullanarak ihaleye çıkmadığı, 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılan mal ve hizmet alımlarında, aşağıdaki tablodan görüleceği üzere bütçeye bu amaçla konulan ödeneğin %10’unun, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 15: Doğrudan Temin Alımlarına Yönelik Limit Aşımı Tablosu
| Harcama Türü |
2024 Yılı Toplam Ödenek Tutarı (TL) | Toplam Ödeneğin %10’u (Limit) (TL) |
22/d Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) | Sınırı Aşan Tutar (TL) | 22/d Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı/Toplam Ödeneğin Tutarı |
| Mal Alımları |
510.403.000,00 | 51.040.300,00 | 121.552.412,48 | 70.512.112,48 | %23,8 |
| Hizmet Alımları |
353.487.000,00 | 35.348.700,00 | 40.856.901,15 | 5.508.201,15 | %11,5 |
| Yapım İşleri |
490.363.000,00 | 49.036.300,00 | 3.470.930,19 |
Kamu İdaresi cevabında bulgu konusu hususlara iştirak edilmiş olup mevzuat hükümleri doğrultusunda gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.
Mal ve hizmet alımlarında öngörülen üst sınırın uygun görüş alınmadan aşılması mevzuata aykırıdır. Mali yıl içerisinde, 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendi gereği gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarına ilişkin limit kontrollerinin yapılması ve limitin aşılacağının anlaşılması halinde Kamu İhale Kurulundan uygun görüş alınarak harcamaların gerçekleştirilmesi gerekmektedir.